การยืนยันลักษณะทนน้ำท่วมฉับพลันของข้าวสายพันธุ์ปรับปรุง F3 เพื่อพัฒนาสายพันธุ์ข้าวเจ้าหอมทนน้ำท่วมฉับพลัน ต้านทานโรคไหม้ และโรคขอบใบแห้ง - เชื้อแก้ว ฉันทมาศ; ขันทอง ศรีสวัสดิ์; ตู้จินดา ธีรยุทธ; เกตุงาม สุรีพร (วารสารแก่นเกษตร, 2021)
งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความสามารถทนน้ำท่วมฉับพลันของข้าวสายพันธุ์ปรับปรุง F3 ซึ่งได้รับการถ่ายทอดยีน Sub1 จากฐานพันธุกรรมข้าวเจ้าหอมวาริน จำนวน 25 สายพันธุ์ ซึ่งพัฒนามาจากการผสมระหว่างสายพันธุ์แม่ UBN14008-858-1 ซึ่งมี QTLs ต้านทานโรคไหม้บนโครโมโซม 1 และ 11 (qBl1 และ qBl11) และสายพันธุ์พ่อ RGD13215-MS13-MS37-MS68 ซึ่งมียีนต้านทานโรคขอบใบแห้งบนโครโมโซม 5, 11 และ 6 (xa5, Xa21 และ xa33) ซึ่งสายพันธุ์ทั้งสองพัฒนามาจากฐานพันธุกรรมข้าวเจ้าหอมวารินที่มียีน Sub1 ใช้วิธีการปรับปรุงพันธุ์แบบจดประวัติ และใช้เครื่องหมายดีเอ็นเอช่วยคัดเลือก (marker-assisted selection: MAS) จนได้สายพันธุ์ที่มียีนเป้าหมายในรูปแบบสายพันธุ์แท้จำนวน 25 สายพันธุ์ เครื่องหมาย R10783indel เฉพาะเจาะจงกับยีน Sub1 ยืนยันว่าข้าวสายพันธุ์ปรับปรุง F3 ดังกล่าวมีแอลลีลของยีน Sub1 ในรูปแบบสายพันธุ์แท้ ประเมินประสิทธิภาพการใช้เครื่องหมาย R10783indel ช่วยติดตามยีน Sub1 โดยประเมินความสามารถทนน้ำท่วมฉับพลันในสายพันธุ์ข้าวปรับปรุง F3 ใช้เปอร์เซ็นต์การยืดตัว (PPE) เปอร์เซ็นต์การรอดชีวิต (PPS) และเปอร์เซ็นต์การฟื้นตัวหลังน้ำลด (PR) เป็นเกณฑ์ในการประเมิน พบว่า ข้าวสายพันธุ์ปรับปรุง F3 มี PPE, PPS และ PR เฉลี่ยเท่ากับ 27.34, 82.12 และ 90-100 ตามลำดับ ไม่แตกต่างทางสถิติเมื่อเปรียบเทียบกับสายพันธุ์แม่ UBN14008-858-1 (PPE = 28.46, PPS = 80.24, PR = 90-100) สายพันธุ์พ่อ RGD13215-MS13-MS37-MS68 (PPE = 23.85, PPS = 84.43, PR = 90-100) และข้าวพันธุ์ตรวจสอบทนน้ำท่วมฉับพลัน FR13A (PPE = 27.25, PPS = 95.04, PR = 90-100) และ IR57514 (PPE = 24.83, PPS = 96.66, PR = 90-100) แต่แสดงความแตกต่างทางสถิติอย่างมีนัยสำคัญ (P<0.05) กับข้าวพันธุ์ขาวดอกมะลิ 105 (PPE = 65.84, PPS = 33.90, PR = 20-39) และ กข6 (PPE = 47.02, PPS = 9.00, PR = 0-19) ซึ่งเป็นพันธุ์ตรวจสอบไม่ทนน้ำท่วมฉับพลัน ผลจากการศึกษาครั้งนี้ สามารถยืนยันได้ว่าข้าวสายพันธุ์ปรับปรุง F3 ที่มียีน Sub1 มีความสามารถทนน้ำท่วมฉับพลัน และเครื่องหมาย R10783indel สามารถใช้เป็นเครื่องมือช่วยคัดเลือกและติดตามยีน Sub1 ควบคุมลักษณะทนน้ำท่วมฉับพลันในข้าวได้อย่างมีประสิทธิภาพ