ผลของผักตบชวาและฟางข้าวเป็นแหล่งอาหารหยาบหลักในอาหารสูตรรวมหมัก ที่มีผลต่อคุณค่าทางโภชนะ และการย่อยได้โภชนะโดยใช้เทคนิคหลอดทดลอง - ศิริแสน วาสนา; เคนไชยวงศ์ วุฒิชัย; เกตุพลทอง สุขกมล; สมประสงค์ วาสนา (วารสารแก่นเกษตร, 2025)
ผักตบชวาและฟางข้าวสามารถนำมาใช้เป็นแหล่งอาหารหยาบหลักของอาหารผสมสูตรรวม (TMR) ใช้เลี้ยงสัตว์ได้ในช่วงฤดูกาลที่ขาดแคลนอาหารหยาบ ดังนั้นงานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาคุณค่าทางโภชนะของอาหารสูตรรวมหมัก (fermented total mixed ratio, FMR) ที่มีผักตบชวาและฟางข้าวเป็นแหล่งอาหารหยาบหลัก วางแผนการทดลองแบบ 3x3 แฟคทอเรียลในแผนการทดลองแบบสุ่มสมบูรณ์ (3x3 factorial in complete randomized design, CRD) ประกอบด้วยปัจจัยของอัตราส่วนผักตบชวา:ฟางข้าว 3 ระดับ คือ 0:100, 50:50 และ 100:0 และปัจจัยของสัดส่วนอาหารหยาบต่ออาหารข้นในสูตรอาหาร TMR 3 ระดับ คือ 40:60, 50:50 และ 60:40 นำส่วนผสมของTMR มาหมักและเก็บตัวอย่างที่ 0, 7, 14, 21 และ 28 วัน ของการหมักเพื่อนำไปวิเคราะห์หาองค์ประกอบทางเคมี และศึกษาการย่อยได้ของโภชนะในระบบหลอดทดลอง ผลการศึกษาพบว่าฟางข้าวเป็นแหล่งอาหารหลักเพียงอย่างเดียวที่สัดส่วน R:C 60:40 ใน FTMR ที่ระยะเวลาการหมัก 14 วัน (T3D14) และ 28 วัน (T3D28) หรือผักตบชวาและฟางข้าวที่สัดส่วน 50:50 เป็นแหล่งอาหารหยาบหลักในสูตรอาหาร FTMR ที่มีสัดส่วน R:C ratio 40:60 ที่ 14 วันของการหมัก (T4D14), ผักตบชวาหมักอย่างเดียวที่สัดส่วน R:C ratio 50:50 ในวันที่ 14 ของการหมัก (T8D14) และ ผักตบชวาหมักอย่างเดียวที่สัดส่วน R:C ratio 50:50 ในวันที่ 21 วันของการหมัก (T8D21) ทำให้โภชนะของ FTMR เพิ่มขึ้นโดยเฉพาะองค์ประกอบของโปรตีน จึงเลือกทรีทเมนต์เหล่านี้ไปศึกษาการย่อยได้โภชนะโดยใช้เทคนิคหลอดทดลอง พบว่า T4D14 และT8D14 ทำให้การย่อยได้ IVDMD มีค่าสูงสุดอย่างมีนัยสำคัญยิ่งทางสถิติ (p<0.01) และ T8D14 ยังส่งผลให้การย่อยได้ IVNDFD เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.05) ดังนั้นจากการศึกษาครั้งนี้ชี้ให้เห็นว่าผักตบชวาและฟางข้าวสามารถใช้เป็นแหล่งอาหารหยาบหลักอย่างเดียวหรืออาหารหยาบร่วมกันในอาหาร TMR หมัก ที่ช่วยปรับปรุงคุณค่าทางโภชนะและการย่อยได้ของ FTMR ได้