รูปแบบการปลูกที่ส่งผลต่อการเจริญเติบโตและผลผลิตของแตงโมในโรงเรือนชุมชนต้นแบบ - ขวัญสกุล ชำนาญ; ผินรับ วิกิจ; ขำเจริญ มาโนช; วัฒนกุล วัฒนา; ว่องสนั่นศิลป์ ทัศนภา; คเชนทร์ภักดี นัฎฐา (วารสารผลิตกรรมการเกษตร, 2026)
การศึกษารูปแบบการปลูกที่เหมาะสมเพื่อช่วยส่งเสริมการเจริญเติบโตและผลผลิตของแตงโมที่ปลูกภายใต้สภาพโรงเรือนชุมชนต้นแบบ บนเกาะสุกร อำเภอปะเหลียน จังหวัดตรัง ระหว่างเดือนกรกฎาคม ถึงกันยายน พ.ศ. 2565 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อออกแบบและทดสอบโรงเรือน และศึกษารูปแบบการผลิตที่มีผลต่อการเจริญเติบโตและผลผลิตของแตงโมในโรงเรือน วางแผนการทดลองแบบสุ่มสมบูรณ์ (completely randomized design; CRD) 4 สิ่งทดลอง คือ 1) ปลูกแบบเลื้อยแปลงกลางแจ้ง 2) ปลูกลงดินแบบเลื้อยในโรงเรือน 3) ปลูกลงดินแบบแนวตั้งในโรงเรือน และ 4) ปลูกในกระสอบแบบแนวตั้งในโรงเรือน แต่ละสิ่งทดลองมี 3 ซ้ำ จากการออกแบบและสร้างโรงเรือนจากไม้ไผ่ที่หาได้จากในชุมชน ขนาด 3 x 6 x 3 เมตร มีพื้นที่ปลูกแตงโม 18 ตารางเมตร พบว่า โรงเรือนชุมชนต้นแบบช่วยให้เกษตรกรสามารถผลิตแตงโมได้ทั้งปริมาณ คุณภาพ และปลอดภัย และจากการศึกษา พบว่า แตงโมที่ปลูกลงดินแบบแนวตั้งในโรงเรือน และแตงโมที่ปลูกในกระสอบแบบแนวตั้งในโรงเรือน สามารถปลูกแตงโมได้มากถึง 64 ต้น ให้จำนวนผลที่มากกว่าการปลูกแบบเลื้อยกลางแจ้ง ถึง 3 เท่า โดยมีความแตกต่างกันทางสถิติอย่างมีนัยสำคัญยิ่ง (p≤0.01) สามารถเพิ่มผลผลิตต่อหน่วยพื้นที่ โดยเพิ่มขึ้น 71 - 78 เปอร์เซ็นต์ ภายใต้ความหนาแน่นของการปลูกที่สูงกว่าการปลูกในแบบเลื้อย แต่พบว่า การปลูกแตงโมในโรงเรือนต้นแบบมีแนวโน้มทำให้ผลผลิตแตงโมมีผลขนาดเล็กลง แต่คุณภาพไม่ได้ลดลง กลับเพิ่มคุณภาพของผลผลิตอีกด้วย โดยเป็นผลดีต่อตลาดในปัจจุบันที่ผู้บริโภคนิยมผลแตงโมขนาดเล็กที่มีคุณภาพสูง และมีศักยภาพในการเพิ่มพื้นที่การผลิต ช่วยเพิ่มทางเลือกให้ชุมชนเกาะสุกรสามารถผลิตแตงโมได้ทุกฤดูกาล และมีผลผลิตให้นักท่องเที่ยวได้ชิมตลอดทั้งปี