ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความต้องการส่งเสริมการทำเกษตรผสมผสานทดแทนการปลูกข้าวโพด อาหารสัตว์ของเกษตรกรอำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ - อินญาวิเลิศ กัณฐมณี; ศักดิ์คะทัศน์ พหล; พละปัญญา ปิยะ; รังควัต นคเรศ (วารสารผลิตกรรมการเกษตร, 2026)
การทำเกษตรผสมผสานเป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการลดพื้นที่ปลูกข้าวโพดอาหารสัตว์ เพื่อบรรเทาปัญหาหมอกควันจากการเผาตอซังข้าวโพดอาหารสัตว์ที่ทวีความรุนแรงในพื้นที่ภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย ดังนั้น การวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาข้อมูลพื้นฐาน ความรู้และทัศนคติเกี่ยวกับระบบเกษตรผสมผสาน ความต้องการส่งเสริมการทำเกษตรผสมผสานทดแทนการปลูกข้าวโพดอาหารสัตว์เชิงเดี่ยว และปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความต้องการส่งเสริมการทำเกษตรผสมผสานของเกษตรกรในอำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ ทำการเก็บข้อมูลด้วยแบบสัมภาษณ์กับเกษตรกรผู้ปลูกข้าวโพดอาหารสัตว์จำนวน 281 ครัวเรือน จาก 8 หมู่บ้าน 4 ตำบล ของอำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ โดยเลือกครัวเรือนละ 1 คน ด้วยวิธีแบบเจาะจง (purposive sampling) จากผู้ที่ขึ้นทะเบียนเกษตรกรกับสำนักงานเกษตรอำเภอแม่แจ่ม ในช่วงปี พ.ศ. 2566 - 2567 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณด้วยวิธีแบบปกติ (enter) ผลการศึกษาพบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่เป็นเพศชาย (ร้อยละ 53.38) สำเร็จการศึกษาในระดับประถมศึกษา (ร้อยละ 43.06) อาศัยอยู่ในชุมชนเฉลี่ย 43.42 ปี มีพื้นที่ปลูกข้าวโพดอาหารสัตว์เฉลี่ย 13.44 ไร่ มีรายได้ครัวเรือนเฉลี่ย 114,779.36 บาทต่อปี ส่วนใหญ่ใช้เงินทุนเพื่อการเกษตรจากธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ร้อยละ 39.15) ได้รับข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับเกษตรผสมผสานเฉลี่ย 7.72 ครั้งต่อปี จากสื่อโทรทัศน์ วิทยุ และเสียงตามสายในชุมชน โดยส่วนใหญ่เกษตรกรมีความรู้เกี่ยวกับเกษตรผสมผสานอยู่ในระดับมาก (ร้อยละ 59.80) และมีทัศนคติต่อระบบเกษตรผสมผสานอยู่ในระดับเห็นด้วยมาก (ค่าเฉลี่ย 3.96) ในขณะที่เกษตรกรมีความต้องการส่งเสริมการทำเกษตรผสมผสานทดแทนการปลูกข้าวโพดอาหารสัตว์ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย 4.04) ผลการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณด้วยวิธีแบบปกติพบ 3 ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความต้องการส่งเสริมการทำเกษตรผสมผสานทดแทนการปลูกข้าวโพดอาหารสัตว์ของเกษตรกรในภาพรวมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ได้แก่ สถานภาพการสมรส (t-value = 2.060*) ระยะเวลาการอาศัยอยู่ในชุมชน (t-value= -3.190*) และความรู้เกี่ยวกับเกษตรผสมผสานของเกษตรกร (t-value = 5.006*) โดยทั้ง 3 ตัวแปร สามารถพยากรณ์ความผันแปรของความต้องการส่งเสริมการทำเกษตรผสมผสานทดแทนการปลูกข้าวโพดอาหารสัตว์ที่ระดับ 38.20 (R2= 0.382)