การส่งเสริมการผลิตและยกระดับคุณภาพการผลิตสินค้าสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์เนื้อครามสกลนครของเกษตรกรในจังหวัดสกลนคร - โสมูล รุ่งอรุณ; ครุฑเมือง แสนเสริม สินีนุช; สราญรมย์ พลสราญ (วารสารผลิตกรรมการเกษตร, 2026)
การผลิตครามเป็นภูมิปัญญาที่มีความสำคัญต่อการสร้างรายได้แก่เศรษฐกิจฐานรากของจังหวัดสกลนคร แต่กระบวนการผลิตต้นน้ำในปัจจุบันยังประสบปัญหาด้านมาตรฐาน การนำระบบสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) มาใช้จึงเป็นเครื่องมือสำคัญในการยกระดับคุณภาพและเพิ่มมูลค่าเนื้อครามสกลนคร อย่างไรก็ตาม เกษตรกรส่วนใหญ่เป็นผู้สูงอายุที่ยังขาดความรู้เชิงเทคนิคและระบบการบันทึกข้อมูลเพื่อตรวจสอบย้อนกลับตามข้อกำหนดของ GI การวิจัยเชิงผสมวิธีนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ปัญหาและเปรียบเทียบความต้องการส่งเสริมเชิงพื้นที่ (area-based) ระหว่างอำเภอพรรณานิคม และอำเภออากาศอำนวย เพื่อกำหนดแนวทางการส่งเสริมให้สอดคล้องกับบริบทพื้นที่ ดำเนินการเก็บข้อมูลด้วยการสนทนากลุ่มจากผู้ให้ข้อมูลหลัก 10 ราย และแบบสัมภาษณ์จากประชากรเกษตรกรผู้ปลูกคราม 165 ราย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติอนุมาน (t-test) ผลการศึกษาพบว่า เกษตรกรมีประสบการณ์สูง แต่กลับมีปัญหาด้านการยกระดับสู่มาตรฐาน GI ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย 4.11) โดยเฉพาะการขาดระบบควบคุมคุณภาพภายในกลุ่ม ผลการทดสอบสมมติฐานชี้ให้เห็นว่า เกษตรกรในทั้งสองพื้นที่มีความต้องการส่งเสริมแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p ≤ 0.05) โดยอำเภออากาศอำนวยมีความต้องการด้านองค์ความรู้และเทคนิคการผลิตเพื่อมาตรฐาน GI สูงกว่า ในขณะที่อำเภอพรรณานิคมต้องการการสนับสนุนด้านการตลาดและการสร้างแบรนด์ ทั้งนี้ ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายจึงควรใช้แนวทางการส่งเสริมการเกษตรเชิงพื้นที่ (area-based approach) เพื่อสนับสนุนเกษตรกรให้สอดคล้องกับความต้องการที่แตกต่างกันในแต่ละพื้นที่ เพื่อยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันอย่างยั่งยืน