วารสารผลิตกรรมการเกษตร

การผลิตข้าวท่าดอกคำของเกษตรกรในพื้นที่ อำเภอนาทรายทอง นครหลวงเวียงจันทน์ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว

เข็มพอน แพงคำฮัก — 2026-03-10

การวิจัยครั้งนี้ศึกษาการผลิตข้าวท่าดอกคำของเกษตรกร ในพื้นที่อำเภอนาทรายทอง นครหลวงเวียงจันทน์ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ลักษณะส่วนบุคคล ลักษณะทางเศรษฐกิจ และสังคมของเกษตรกรในพื้นที่อำเภอนาทรายทอง นครหลวงเวียงจันทน์ 2) ความรู้และการปฏิบัติเกี่ยวกับการผลิตข้าวของเกษตรกร 3) ปัจจัยที่มีผลต่อการผลิตข้าวของเกษตรกร และ 4) ปัญหาและข้อเสนอแนะต่อการผลิตข้าวของเกษตรกร โดยเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถาม จากกลุ่มตัวอย่างเกษตรกรผู้ผลิตข้าวในพื้นที่อำเภอนาทรายทอง นครหลวงเวียงจันทน์ จำนวน 117 คน จากวิธีการสุ่มกลุ่มตัวอย่าง ด้วยวิธีการสุ่มอย่างง่าย (simple random sampling) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติอนุมาน ได้แก่ การวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณ

ผลการศึกษา พบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่เป็นเพศชาย มีอายุเฉลี่ย 49 ปี สถานภาพสมรส จบการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย/ปวช. สมาชิกในครัวเรือนเฉลี่ย 4 คน แรงงานในภาคการเกษตร เฉลี่ย 2 คน รายได้ในครัวเรือน 222,811 บาทต่อปี รายได้จากการทำการเกษตร เฉลี่ย 55,463.25 บาทต่อปี มีหนี้สินในครัวเรือนเฉลี่ย 21,061.42 บาทต่อปี การถือครองที่ดินเฉลี่ย 11.73 ไร่ แหล่งเงินทุนมาจากเงินทุนของตนเอง รับรู้ข้อมูลข่าวสารจากหน่วยงานภาครัฐเฉลี่ย 1 ครั้งต่อปี เป็นสมาชิกกลุ่ม มีการเข้าร่วมฝึกอบรม และดูงานเฉลี่ย 1 ครั้งต่อปี เกษตรกรมีความรู้เกี่ยวกับการผลิตข้าวโดยรวมอยู่ในระดับปานกลาง การปฏิบัติในการผลิตข้าวอยู่ในระดับมาก ส่วนปัจจัยที่มีผลต่อการผลิตข้าว ได้แก่ การรับรู้แหล่งข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับการผลิตข้าวมีความสัมพันธ์เชิงบวก ในทางกลับกันจำนวนหนี้สินในครัวเรือน มีความสัมพันธ์เชิงลบ กับการผลิตข้าวท่าดอกคำของเกษตรกร อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ส่วนปัญหาและข้อเสนอแนะ พบว่า เกษตรกรมีปัญหาด้านเมล็ดพันธุ์ที่ได้จากการแลกเปลี่ยนภายในกลุ่ม อัตราการงอกต่ำ ปัญหาการจัดสรรน้ำในการผลิตข้าว รวมถึงการสูญเสียเมล็ดจากการใช้รถเกี่ยวนวด ทั้งนี้เกษตรกรต้องการให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องสนับสนุนด้านความรู้ และหาแนวทางป้องกันแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น ให้ภาครัฐวางนโยบายพัฒนาการผลิตข้าวให้มีประสิทธิภาพ

การปรับตัวของเกษตรกรรุ่นใหม่ในยุคเทคโนโลยีสร้างความพลิกผัน

สุวนันท์ สามารถกุล — 2026-03-10

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงปัจจัยพื้นฐานส่วนบุคคล และปัจจัยทางเศรษฐกิจและสังคม การปรับตัวของเกษตรกรรุ่นใหม่ในยุคเทคโนโลยีสร้างความพลิกผัน เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามกับเกษตรกรรุ่นใหม่ ในพื้นที่ 20 อำเภอ จังหวัดร้อยเอ็ด รวมจำนวน 135 คน โดยใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างโดยไม่ใช้หลักความน่าจะเป็น และสุ่มตัวอย่างแบบโควตาตามสัดส่วนของประชากรในแต่ละอำเภอ สถิติที่ใช้ในงานวิจัย ได้แก่ Independent Sample T-test/One - way ANOVA และการวิเคราะห์การถดถอยพหุคูณ ผลการวิจัย พบว่า เกษตรกรยุคใหม่มีการเข้าถึงเทคโนโลยีสารสนเทศของเกษตรกรอยู่ในระดับมาก (=3.89) โดยมีการเข้าถึงความรู้เรื่องเทคโนโลยีมากที่สุด (=3.94) ในส่วนของการปรับตัวของเกษตรกรรุ่นใหม่ในยุคเทคโนโลยีสร้างความพลิกผัน พบว่า เกษตรกรยุคใหม่มีการปรับตัวอยู่ในระดับมาก (=3.93) โดยพบว่า เกษตรกรมีการปรับตัวด้านการตลาดมากที่สุด (=3.93) และพบว่า ปัจจัยที่มีผลต่อการปรับตัวของเกษตรกรรุ่นใหม่ในยุคเทคโนโลยีสร้างความพลิกผัน ประกอบด้วยปัจจัยทางเศรษฐกิจและสังคม คือ แหล่งเงินทุน และในส่วนของการเข้าถึงเทคโนโลยีสารสนเทศของเกษตรกร ด้านอุปกรณ์และเครือข่าย ด้านความรู้เรื่องเทคโนโลยี และด้านโปรแกรม Software มีอิทธิพลต่อการปรับตัวของเกษตรกรรุ่นใหม่ในยุคเทคโนโลยีสร้างความพลิกผันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05

ความสามารถในการผสมข้ามและการประเมินลักษณะฟีโนไทป์ของบัวบกลูกผสมชั่วที่ 1

สุรพงษ์ อนุตธโต — 2026-03-10

การศึกษาความสามารถในการผสมข้ามสายพันธุ์ของบัวบกจากสายพันธุ์พื้นเมือง 3 สายพันธุ์ โดยใช้แผนการผสมแบบพบกันหมด ประกอบด้วย สายพันธุ์ระยอง นครปฐม และอุบลราชธานี พบว่า การผสมเกสรบัวบก 787 ดอก มีอัตราการติดผล 64.2 เปอร์เซ็นต์ ได้เมล็ด 255 เมล็ด ภายหลังการเพาะเมล็ด ได้ต้นลูกผสม 41 ต้น หรือคิดเป็น 16.1 เปอร์เซ็นต์ แต่พบบางคู่ผสมไม่งอกรวมถึงต้นอ่อนบางต้นมีความอ่อนแอ ทำให้เหลือต้นลูกผสมที่สามารถประเมินลักษณะทางสัณฐานได้เพียง 4 คู่ผสม 26 ต้น ลูกผสมบัวบกชั่วที่ 1 ที่ได้ นำมาประเมินลักษณะทางสัณฐานวิทยา พบว่า ลูกผสมมีลักษณะสัณฐานวิทยาเป็นไปในทิศทางเดียวกับสายพันธุ์ที่นำมาใช้พันธุ์แม่

ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการผลิตกาแฟภายใต้มาตรฐานเกษตรที่ดี (GAP) ของเกษตรกรโครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงปางมะโอ จังหวัดเชียงใหม่

เอกพล พวงทอง — 2026-03-10

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยด้านเศรษฐสังคม ปัจจัยสนับสนุน การผลิตกาแฟ และปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการผลิตกาแฟภายใต้มาตรฐานเกษตรที่ดี (GAP) ของเกษตรกรโครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงปางมะโอ อำเภอเชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ เก็บข้อมูลด้วยแบบสัมภาษณ์กับสมาชิกเกษตรกรผู้ผลิตกาแฟจำนวน 141 คน จากสมาชิกเกษตรกรทั้งหมด 299 คน โดยการสุ่มอย่างง่ายด้วยวิธีการจับฉลาก วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณแบบขั้นตอน ผลการศึกษา พบว่า เกษตรกรเกือบสองในสาม (ร้อยละ 65.95) เป็นเพศชาย อายุเฉลี่ย 52.04 ปี จบการศึกษาในระดับประถมศึกษา (ร้อยละ 35.50) และส่วนใหญ่ (ร้อยละ 73.04) มีสถานภาพสมรส เกษตรกรมีแรงงานในครัวเรือนเฉลี่ย 3.07 คน และมีพื้นที่ปลูกกาแฟเฉลี่ย 13.14 ไร่ เกษตรกรมีรายได้เฉลี่ยในครัวเรือน 265,560.28 บาทต่อปี มีต้นทุนเฉลี่ยในการผลิตกาแฟ 34,480.07 บาทต่อปี และมีประสบการณ์ผลิตกาแฟเฉลี่ย 7.84 ปี ในขณะที่เกษตรกรมีทัศนคติต่อมาตรฐานเกษตรที่ดี อยู่ในระดับเห็นด้วยมาก (ค่าเฉลี่ย 3.91) มีแรงจูงใจระดับมากในการผลิตกาแฟภายใต้มาตรฐานเกษตรที่ดี (ค่าเฉลี่ย 3.78) และในภาพรวมเกษตรกรยังมีการผลิตกาแฟภายใต้มาตรฐานเกษตรที่ดี อยู่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย 3.54) ทั้งนี้ผลการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณในภาพรวมพบ 3 เหตุปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการผลิตกาแฟภายใต้มาตรฐานเกษตรที่ดีของเกษตรกร ได้แก่ ประสบการณ์การผลิตกาแฟ ทัศนคติต่อมาตรฐานเกษตรที่ดี และแรงจูงใจในการผลิตกาแฟภายใต้มาตรฐานเกษตรที่ดี

ลักษณะทางสัณฐานวิทยาสำหรับใช้ในการคัดเลือกสายพันธุ์ข้าวโพดที่มีการแสดงออกของยีน Trehalose-6-phosphate synthase ในระดับที่สูง

ณัฏฐนันท์ ฉันทะมิตร์ — 2026-03-27

การคัดเลือกลักษณะในระยะต้นกล้า เป็นหนึ่งในวิธีที่ลดระยะเวลาในการปรับปรุงพันธุ์ได้ นอกจากนี้ การใช้เทคนิคด้านโมเลกุลในการคัดเลือกสามารถเพิ่มประสิทธิภาพในกระบวนการปรับปรุงพันธุ์พืชได้อีกทาง ในสภาพอากาศที่แปรปรวน ฝนทิ้งช่วงก่อให้เกิดความเสียหายแก่พืชปลูก พืชที่มีการสะสมน้ำตาลทรีฮาโลสในปริมาณที่สูงสามารถปรับตัวต่อสภาพเครียดจากสิ่งไม่มีชีวิตได้ดีขึ้น ดังนั้น งานวิจัยนี้จึงทำการตรวจสอบการแสดงออกของยีนที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการสังเคราะห์น้ำตาลทรีฮาโลส ด้วยเทคนิค RT-PCR เพื่อคัดเลือกสายพันธุ์พ่อแม่เพื่อนำมาผลิตเป็นเมล็ดคู่ผสมโดยใช้แผน Line x Tester งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ในการประเมินความสัมพันธ์ระหว่างระดับการแสดงออกของยีน Trehalose-6-phosphate synthase กับลักษณะฟีโนไทป์ในระยะต้นกล้า พร้อมประเมินค่าทางพันธุกรรมของสายพันธุ์พ่อแม่จากคู่ผสมที่ผลิตได้ ผลการทดสอบ พบว่า ระดับการแสดงออกของยีน Trehalose-6-phosphate synthase มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับค่าความเขียวใบ ความสูงของต้นกล้า น้ำหนักแห้งของส่วนเหนือราก และน้ำหนักแห้งรวมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ เมื่อวิเคราะห์ความสามารถในการผสม พบว่า สายพันธุ์แม่ Grp2-1-2S1-3 และสายพันธุ์พ่อ Ki11 แสดงค่าความสามารถในการรวมตัวแบบทั่วไปสูงกว่าค่าเฉลี่ยทั้งหมดของสายพันธุ์พ่อแม่อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ และยังพบอีกว่า คู่ผสม Grp3-1-S1×Ki11 Grp2-3-1S1×DTMA202 Grp2-1-2S1-3×Kei1608 Grp3-13-1S1×DTMA202 และ Grp6-3-2S1-5×Kei1608 ให้ค่าความสามารถในการรวมตัวแบบจำเพาะเจาะจงที่สูงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติต่อลักษณะดังกล่าว ดังนั้น คู่ผสมทั้ง 5 คู่นี้จึงควรถูกคัดเลือกไปทดสอบในสภาพแปลงปลูกในลำดับถัดไป

การใช้เทคโนโลยีการผสมเทียมโคแบบแม่นยำของกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงโครายย่อยในอำเภอบ่อพลอย จังหวัดกาญจนบุรี

กรรณภัทร สระทองพรม — 2026-03-25

การใช้เทคโนโลยีการผสมเทียมโคแบบแม่นยำนำมาใช้เพื่อเพิ่มการผลิตโคที่ตอบโจทย์ความต้องการการบริโภคในปัจจุบัน การทำวิจัยครั้งนี้มีจุดประสงค์เพื่อศึกษา 1) ปัจจัยพื้นฐานส่วนบุคคล เศรษฐกิจและสังคม 2) ความรู้เรื่องเทคโนโลยีด้านการผสมเทียมโคแบบแม่นยำ 3) การใช้เทคโนโลยีการผสมเทียมโคแบบแม่นยำ 4) ความสัมพันธ์ของปัจจัยพื้นฐานส่วนบุคคล เศรษฐกิจและสังคมกับการใช้เทคโนโลยีด้านการผสมเทียมโคแบบแม่นยำของกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงโครายย่อยใน อำเภอบ่อพลอย จังหวัดกาญจนบุรี 5) ปัญหาและข้อเสนอแนะ กลุ่มตัวอย่างเกษตรกรผู้เลี้ยงโครายย่อย 140 ราย จากการสุ่มอย่างง่าย ใช้แบบสัมภาษณ์ สถิติที่ใช้ได้แก่ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และไคสแควร์ ระยะเวลาในการวิจัย กรกฎาคม ถึง ตุลาคม พ.ศ. 2564 ผลการวิจัย พบว่า เกษตรกรเป็นเพศชาย ร้อยละ 57.10 อายุเฉลี่ย 42.74 ปี ระดับการศึกษามัธยมศึกษา ร้อยละ 45 รายได้ภาคการเกษตรเฉลี่ยอยู่ที่ 298,928.57 บาทต่อปี ประสบการณ์ในการเลี้ยงโคเฉลี่ย 13.27 ปี จำนวนโคที่เลี้ยงเฉลี่ย 12.20 ตัว รายได้จากการจำหน่ายโคเฉลี่ย 173,535.71 บาทต่อปี จำนวนสมาชิกในครัวเรือนเฉลี่ย 4.28 คน จำนวนแรงงานเฉลี่ย 3.18 คน ความรู้เรื่องการใช้เทคโนโลยีการผสมเทียมโคแบบแม่นยำในระดับมากเฉลี่ย 2.67 ผลการทดสอบสมมติฐาน พบว่า เพศ รายได้ภาคการเกษตร สมาชิกในครัวเรือน จำนวนโคที่เลี้ยง และการรวมกลุ่มของเกษตรกรมีความสัมพันธ์กับการใช้เทคโนโลยีการผสมเทียมโคแบบแม่นยำ ที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติ 0.01 และ 0.05 ปัญหาที่พบ คือ เกษตรกรกังวลเรื่องราคาของเครื่องมือที่นำมาใช้ในการจับสัด และมีความต้องการเทคโนโลยีผสมเทียมโคแบบแม่นยำที่ใช้งานง่าย ไม่ซับซ้อน

Impact of Soil Moisture on the Efficacy and Reproductive Success of Entomopathogenic Nematodes Against Insect Hosts

Kanjana Chantab — 2026-03-25

Entomopathogenic nematodes (EPNs), specifically Steinernema siamkayai, are effective biological control agents for managing pests due to their ability to target and eliminate a variety of insect hosts without harming non-target organisms. However, their efficacy is influenced by environmental factors, particularly soil moisture. This study evaluated the impact of different soil moisture levels on mortality rates and nematode reproduction of mealworms (Tenebrio molitor) and Greater wax moth (GWM) (Galleria mellonella), both in the presence (+) and absence (–) of S. siamkayai. The mortality data indicated that GWM larvae had significantly higher mortality rates compared to mealworms when exposed to S. siamkayai. The mortality rate of GWM larvae increased with higher soil moisture levels, except at 20%. The highest mortality rate (80%) was observed at 15% soil moisture. While mealworms showed increasing mortality rates with higher soil moisture, their overall mortality was lower compared to GWM larvae. Both mealworms and GWM larvae exhibited higher mortality rates when exposed to S. siamkayai. Reproduction success of EPNs was assessed by dissecting the host larvae and counting the number of nematodes present. The highest reproduction rate was observed at a soil moisture level of 15%, with 379 nematodes in mealworms and 471 nematodes in GWM. This indicated that 15% soil moisture provides optimal conditions for nematode survival and reproduction. Conversely, the drop in mortality rate at 20% soil moisture suggested that excessively high moisture levels may negatively impact S. siamkayai activity or survival. Both extremely low and high moisture levels negatively affected nematode reproduction. Maintaining appropriate soil moisture levels is crucial for optimizing the effectiveness of S. siamkaya in biological pest control strategies. Ensuring that the soil moisture is around 15% can significantly enhance nematode survival, reproduction, and subsequent pest elimination capabilities.

ปัจจัยที่มีผลต่อความรู้ในการผลิตทุเรียนปราจีนของเกษตรกรในจังหวัดปราจีนบุรี

ศัตรา เอกมธุรพจน์ — 2026-03-27

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ปัจจัยส่วนบุคคล เศรษฐกิจ สังคม และทัศนคติของเกษตรกรที่ผลิตทุเรียนปราจีนของเกษตรกร 2) ความรู้การผลิตทุเรียนปราจีนของเกษตรกร 3) ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อความรู้การผลิตทุเรียนปราจีนของเกษตรกร 4) ศึกษาปัญหาและอุปสรรคของเกษตรกรที่ผลิตทุเรียนปราจีน ประชากรที่ใช้ในการวิจัย คือ เกษตรกรผู้ผลิตทุเรียนปราจีนในจังหวัดปราจีนบุรี ที่ขึ้นทะเบียนเกษตรกรผู้ผลิตทุเรียนปราจีนกับสำนักงานเกษตรจังหวัดปราจีนบุรี 5 อำเภอ จำนวน 1,092 ราย ที่ขึ้นทะเบียนใน ปี 2023 ขนาดของกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 293 ราย ผู้วิจัยได้สุ่มตัวอย่างเกษตรกรแต่ละตำบลโดยการสุ่มแบบง่าย แบบเป็นสัดส่วนของประชากร เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ สถิติพรรณนาและการวิเคราะห์เส้นทาง

ผลการศึกษา พบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่เป็นเพศชาย มีอายุเฉลี่ย 41 ปี ส่วนใหญ่มีการศึกษาในระดับมัธยมศึกษาตอนปลายหรือเทียบเท่า มีประสบการณ์ในการปลูกทุเรียนปราจีน เฉลี่ย 13.66 ปี มีพื้นที่ปลูกเฉลี่ย 5.64 ไร่ ให้ผลผลิตเฉลี่ย 1,223.43 กิโลกรัม/ไร่ ราคาขายเฉลี่ย 215.77 บาท/กิโลกรัม สร้างรายได้เฉลี่ย 1,406,856.35 บาท/ปี เกษตรกรส่วนใหญ่ได้รับการฝึกอบรม (ร้อยละ 94.6) และเป็นสมาชิกองค์กร (ร้อยละ 94.9) ด้านทัศนคติ เกษตรกรมีทัศนคติโดยรวมในระดับดี (ค่าเฉลี่ย 4.41) โดยเห็นว่าการขึ้นทะเบียนสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์จะช่วยสร้างการรับรู้ และการปลูกทุเรียนสร้างความมั่นคงทางรายได้ ส่วนด้านความรู้ในการผลิต เกษตรกรมีความรู้อยู่ในระดับปานกลาง มีปัจจัยที่มีผลต่อความรู้การผลิตทุเรียนปราจีนของเกษตรกรในจังหวัดปราจีนบุรี อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ที่ 0.01 มีอิทธิพลทางตรง ได้แก่ ทัศนคติของเกษตรกรที่มีผลต่อการผลิตทุเรียนปราจีน ระดับการศึกษา การเข้ารับการฝึกอบรม ผลผลิตทุเรียนปราจีนต่อไร่ การได้รับข้อมูลข่าวสาร การเป็นสมาชิกองค์กร มีอิทธิพลทางอ้อม ได้แก่ ทัศนคติของเกษตรกรที่มีผลต่อการผลิตทุเรียนปราจีน ระดับการศึกษา การเข้ารับการฝึกอบรม ผลผลิตทุเรียนปราจีนต่อไร่ สำหรับปัญหาในการผลิตทุเรียน ด้านสภาพแวดล้อมที่มีผลกระทบต่อการเจริญเติบโตของทุเรียน ด้านแหล่งชลประทาน เนื่องจากสภาวะโลกร้อนในปัจจุบันทำให้สภาพแวดล้อมและแหล่งชลประทาน มีผลกระทบต่อการผลิตทุเรียนของเกษตรกร ซึ่งเกษตรกรไม่สามารถวางแผนรับมือได้

ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความต้องการส่งเสริมการทำเกษตรผสมผสานทดแทนการปลูกข้าวโพด อาหารสัตว์ของเกษตรกรอำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่

กัณฐมณี อินญาวิเลิศ — 2026-04-10

การทำเกษตรผสมผสานเป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการลดพื้นที่ปลูกข้าวโพดอาหารสัตว์ เพื่อบรรเทาปัญหาหมอกควันจากการเผาตอซังข้าวโพดอาหารสัตว์ที่ทวีความรุนแรงในพื้นที่ภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย ดังนั้น การวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาข้อมูลพื้นฐาน ความรู้และทัศนคติเกี่ยวกับระบบเกษตรผสมผสาน ความต้องการส่งเสริมการทำเกษตรผสมผสานทดแทนการปลูกข้าวโพดอาหารสัตว์เชิงเดี่ยว และปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความต้องการส่งเสริมการทำเกษตรผสมผสานของเกษตรกรในอำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ ทำการเก็บข้อมูลด้วยแบบสัมภาษณ์กับเกษตรกรผู้ปลูกข้าวโพดอาหารสัตว์จำนวน 281 ครัวเรือน จาก 8 หมู่บ้าน 4 ตำบล ของอำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ โดยเลือกครัวเรือนละ 1 คน ด้วยวิธีแบบเจาะจง (purposive sampling) จากผู้ที่ขึ้นทะเบียนเกษตรกรกับสำนักงานเกษตรอำเภอแม่แจ่ม ในช่วงปี พ.ศ. 2566 - 2567 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณด้วยวิธีแบบปกติ (enter)

ผลการศึกษาพบว่า เกษตรกรส่วนใหญ่เป็นเพศชาย (ร้อยละ 53.38) สำเร็จการศึกษาในระดับประถมศึกษา (ร้อยละ 43.06) อาศัยอยู่ในชุมชนเฉลี่ย 43.42 ปี มีพื้นที่ปลูกข้าวโพดอาหารสัตว์เฉลี่ย 13.44 ไร่ มีรายได้ครัวเรือนเฉลี่ย 114,779.36 บาทต่อปี ส่วนใหญ่ใช้เงินทุนเพื่อการเกษตรจากธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ร้อยละ 39.15) ได้รับข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับเกษตรผสมผสานเฉลี่ย 7.72 ครั้งต่อปี จากสื่อโทรทัศน์ วิทยุ และเสียงตามสายในชุมชน โดยส่วนใหญ่เกษตรกรมีความรู้เกี่ยวกับเกษตรผสมผสานอยู่ในระดับมาก (ร้อยละ 59.80) และมีทัศนคติต่อระบบเกษตรผสมผสานอยู่ในระดับเห็นด้วยมาก (ค่าเฉลี่ย 3.96) ในขณะที่เกษตรกรมีความต้องการส่งเสริมการทำเกษตรผสมผสานทดแทนการปลูกข้าวโพดอาหารสัตว์ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย 4.04) ผลการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณด้วยวิธีแบบปกติพบ 3 ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความต้องการส่งเสริมการทำเกษตรผสมผสานทดแทนการปลูกข้าวโพดอาหารสัตว์ของเกษตรกรในภาพรวมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ได้แก่ สถานภาพการสมรส (t-value = 2.060*) ระยะเวลาการอาศัยอยู่ในชุมชน (t-value= -3.190*) และความรู้เกี่ยวกับเกษตรผสมผสานของเกษตรกร (t-value = 5.006*) โดยทั้ง 3 ตัวแปร สามารถพยากรณ์ความผันแปรของความต้องการส่งเสริมการทำเกษตรผสมผสานทดแทนการปลูกข้าวโพดอาหารสัตว์ที่ระดับ 38.20 (R²= 0.382)

ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความต้องการผลิตข้าวโพดหวานของเกษตรกรในอำเภอบางกระทุ่ม จังหวัดพิษณุโลก

สุวจี ยะตา — 2026-04-10

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อความต้องการการผลิตข้าวโพดหวานของเกษตรกร ประชากรที่ศึกษา คือ เกษตรกรผู้ผลิตข้าวโพดหวานในพื้นที่อำเภอบางกระทุ่ม จังหวัดพิษณุโลก ที่ขึ้นทะเบียนเกษตรกรกับกรมส่งเสริมการเกษตร พ.ศ. 2567 จำนวน 246 ราย กำหนดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้สูตร ทาโร ยามาเน ที่ความคลาดเคลื่อน 0.05 ได้กลุ่มตัวอย่างจำนวน 153 ราย โดยวิธีการสุ่มแบบง่าย ซึ่งพบความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.987 และวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา และวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณ ผลการวิจัย พบว่า เกษตรกรมีอายุเฉลี่ย 54.95 ปี มีประสบการณ์ปลูกข้าวโพดหวานเฉลี่ย 10.28 ปี มีพื้นที่ปลูกเฉลี่ย 9.78 ไร่ และเข้ารับการฝึกอบรมเฉลี่ย 1.27 ครั้ง/ปี ใช้แรงงานเฉลี่ย 4.06 คน มีรายได้จากการผลิตเฉลี่ย 185,386.50 บาท/ปี และต้นทุนเฉลี่ย 88,839.12 บาท/ปี ความต้องการการผลิตในภาพรวมอยู่ในระดับมาก ประเด็นด้านกระบวนการผลิตเกษตรกรมีความต้องการมากที่สุด 2 ด้าน คือ ด้านโรคและแมลง และด้านการจัดการปุ๋ยและธาตุอาหาร ประเด็นด้านปัจจัยการผลิตเกษตรกรมีความต้องการอยู่ในระดับมากที่สุด ด้านระบบมาตรฐานการผลิตข้าวโพดหวาน ประเด็นด้านวิธีการส่งเสริมการเกษตร เกษตรกรมีความต้องการวิธีการส่งเสริมแบบกลุ่ม ด้านการศึกษาดูงาน/การทำแปลงสาธิต และปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความต้องการการผลิตอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ได้แก่ จำนวนแรงงานที่ใช้ในการผลิตมีผลเชิงบวก ขณะที่อายุและประสบการณ์การปลูกมีผลเชิงลบต่อความต้องการผลิตข้าวโพดหวาน

ปัจจัยที่มีผลต่อความต้องการการส่งเสริมการจัดการตอซังและฟางข้าวของเกษตรกรในจังหวัดปทุมธานี

ณัฐจรีย์ ปัญญาวุธ — 2026-04-10

ข้าวเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญของประเทศไทย หลังเก็บเกี่ยวข้าวจะมีปริมาณฟางและตอซังข้าวจำนวนมาก เกษตรกรส่วนใหญ่นิยมเผาตอซังและฟางข้าวเพื่อเตรียมพื้นที่ปลูกครั้งต่อไป ซึ่งส่งผลให้ดินเสื่อมคุณภาพ ระบบนิเวศเสียสมดุล และเกิดมลพิษทางอากาศ การวิจัยครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ความรู้เกี่ยวกับการจัดการตอซัง และฟางข้าวของเกษตรกร 2) ปัจจัยที่มีผลต่อความต้องการการส่งเสริมการจัดการตอซังและฟางข้าวของเกษตรกร และ 3) ปัญหาในการจัดการตอซังและฟางข้าวของเกษตรกร ประชากรที่ใช้ คือ เกษตรกรผู้ปลูกข้าวในจังหวัดปทุมธานีที่ขึ้นทะเบียนกับกรมส่งเสริมการเกษตร ปี พ.ศ. 2566/2567 จำนวน 11,036 ราย กำหนดขนาดตัวอย่างจำนวน 201 ราย เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์ และวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสถิติอนุมาน ได้แก่ การวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณ ผลการวิจัย พบว่า 1) เกษตรกรส่วนใหญ่เป็นเพศชาย อายุเฉลี่ย 59.14 ปี จบการศึกษาระดับประถมศึกษา มีประสบการณ์ในการทำนาข้าวเฉลี่ย 25.63 ปี จำนวนพื้นที่ปลูกข้าวเฉลี่ย 25.59 ไร่ ต้นทุนการผลิตเฉลี่ย 3,802.97 บาทต่อไร่ ผลผลิตเฉลี่ย 765.57 กิโลกรัมต่อไร่ และมีรายได้จากการผลิตข้าว 7,005.13 บาทต่อไร่ 2) เกษตรกรมีความรู้เกี่ยวกับการจัดการตอซังและฟางข้าวอยู่ในระดับมาก 3) เกษตรกรมีความต้องการการส่งเสริมการจัดการตอซังและฟางข้าว ได้แก่ ด้านรูปแบบ การส่งเสริมการเกษตรอยู่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย 3.99) ด้านสื่อบุคคลในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย 3.89) ด้านความรู้ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย 3.42) และด้านช่องทางสื่ออยู่ในระดับปานกลาง (ค่าเฉลี่ย 3.34) 4) ปัจจัยที่มีผลต่อความต้องการการส่งเสริมการจัดการตอซังและฟางข้าวอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 คือ ระดับปัญหาในการจัดการตอซังและฟางข้าว และที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 คือ ต้นทุนการผลิตข้าว และ 5) เกษตรกรประสบปัญหาในการจัดการตอซังและฟางข้าวในระดับมาก ในประเด็นต้นทุนการจัดการที่ค่อนข้างสูง (ค่าเฉลี่ย 4.31) การขาดแคลนเครื่องจักรกล (ค่าเฉลี่ย 4.07) และไม่มีแหล่งรับซื้อฟางข้าว (ค่าเฉลี่ย 4.02)

การใช้เทคโนโลยีอัจฉริยะครบวงจรในการผลิตข้าวของสมาชิกศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวอุดรธานี

กิตตินันท์ จามรพิพัฒน์ — 2026-04-10

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษา 1) ปัจจัยส่วนบุคคล เศรษฐกิจ การเปิดรับข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับการผลิตข้าวของสมาชิกศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวอุดรธานี 2) การใช้เทคโนโลยีอัจฉริยะครบวงจรในการผลิตข้าว 3) เปรียบเทียบปัจจัยส่วนบุคคล เศรษฐกิจ และการเปิดรับข้อมูลข่าวสารการผลิตข้าวกับการใช้เทคโนโลยีอัจฉริยะครบวงจร กลุ่มตัวอย่าง คือ สมาชิกศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวอุดรธานี จำนวน 210 คน ด้วยวิธีสุ่มกลุ่มตัวอย่างอย่างง่าย เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์ สถิติที่ใช้ ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ทดสอบสมมติฐานโดยใช้ t-test F-test และวิเคราะห์ LSD สำหรับทดสอบความแตกต่างรายคู่ ผลการวิจัย พบว่า 1) สมาชิกส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง อายุเฉลี่ย 57.36 ปี การศึกษาระดับประถมศึกษา ร้อยละ 68.60 รายได้เฉลี่ย 83,070.00 บาท/ปี รายจ่ายเฉลี่ย 39,333.81 บาท/ปี ประสบการณ์ในการผลิตข้าวเฉลี่ย 28.53 ปี จำนวนแรงงานในการผลิตข้าวเฉลี่ย 3.16 คน จำนวนพื้นที่ปลูกข้าวเฉลี่ย 20.57 ไร่ การเปิดรับข้อมูลข่าวสารจากสื่อมวลชน และสื่อกิจกรรม 2) มีการใช้เทคโนโลยีอัจฉริยะครบวงจรในภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง ได้แก่ การใช้เทคโนโลยีด้านการเตรียมดิน การใช้เทคโนโลยีด้านการปลูกข้าว และการใช้เทคโนโลยีด้านการเก็บเกี่ยวและหลังการเก็บเกี่ยว 3) ผลการทดสอบสมมติฐาน พบว่า สมาชิกที่มีรายได้ รายจ่าย จำนวนพื้นที่ปลูกข้าว และการเปิดรับข้อมูลข่าวสารจาก สื่อกิจกรรมและสื่อออนไลน์ที่แตกต่างกันมีการใช้เทคโนโลยีอัจฉริยะครบวงจร โดยรวมแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 ส่วนประสบการณ์ในการผลิตข้าวที่แตกต่างกันมีการใช้เทคโนโลยีอัจฉริยะครบวงจร โดยรวมแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05

ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตมันสำปะหลังของเกษตรกร ในอำเภอวิเชียรบุรี จังหวัดเพชรบูรณ์

พรรณนิดา อรุณดี — 2026-04-21

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตมันสำปะหลัง ประชากรที่ศึกษา คือ เกษตรกรผู้ปลูกมันสำปะหลังในอำเภอวิเชียรบุรี จังหวัดเพชรบูรณ์ ปีการผลิต พ.ศ. 2567/2568 จำนวน 262 ราย กำหนดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้สูตรทาโร ยามาเน ที่ระดับความคลาดเคลื่อน 0.05 ได้กลุ่มตัวอย่าง 159 ราย โดยวิธีการสุ่มแบบง่าย ใช้แบบสัมภาษณ์ซึ่งพบความเชื่อมั่นเท่ากับ 0.892 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา และวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณ ผลการวิจัย พบว่า เกษตรกรมีอายุเฉลี่ย 51.43 ปี มีประสบการณ์ปลูกมันสำปะหลังเฉลี่ย 5.22 ปี มีพื้นที่ผลิตมันสำปะหลังเฉลี่ย 13.42 ไร่ มีจำนวนแรงงานในครัวเรือนเฉลี่ย 1.97 คน รายได้จากการผลิตมันสำปะหลังเฉลี่ย 7,567.10 บาท/ไร่ และปัจจัยที่ส่งผลต่อการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตมันสำปะหลัง ได้แก่ ผลผลิตมันสำปะหลังอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 และการผลิตมันสำปะหลังอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05

การปรับตัวของเกษตรกรผู้ปลูกข้าวภายใต้การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ: ศึกษาในพื้นที่ตำบลโป่งแดง อำเภอเมืองตาก จังหวัดตาก

นฤมล กันทวัง — 2026-04-21

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการปรับตัวของเกษตรกรผู้ปลูกข้าวภายใต้การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ในตำบลโป่งแดง อำเภอเมืองตาก จังหวัดตาก จำนวน 320 คน โดยการสุ่มตัวอย่างแบบง่าย ด้วยการใช้แบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ผลการศึกษาพบว่า เกษตรกรมีการปรับตัวของผู้ปลูกข้าวภายใต้การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ต่อข้อมูลข่าวสาร และการพยากรณ์อากาศ (3.97) การทำนาหว่าน (3.92) การปรับเปลี่ยนปฏิทินการเพาะปลูก (3.76) การเพิ่มแหล่งน้ำสำรองในพื้นที่เพาะปลูก (3.61) และการเลือกใช้พันธุ์ เช่น ข้าวทนแล้ง ทนน้ำท่วม ต้านทานโรคและแมลง (3.50) การจัดการดินและอนุรักษ์ดิน (2.38) และน้อยที่สุด คือ เปลี่ยนพื้นที่นาไปทำเกษตรผสมผสาน (2.18) ในส่วนปัญหาของเกษตรกรเกี่ยวกับการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศมากที่สุด คือ ชุมชนขาดแคลนระบบการจัดการน้ำ ระบบชลประทาน ระบบระบายน้ำท่วม พื้นที่รับน้ำ (3.81) และเกษตรกรมีข้อเสนอแนะมากที่สุด คือ ควรสร้างระบบการจัดการน้ำ ระบบชลประทาน ระบบระบายน้ำท่วม และการสร้างพื้นที่รับน้ำท่วมในชุมชน (4.29) จากผลการศึกษาข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย หน่วยงานภาครัฐควรเร่งรัดการพัฒนาระบบชลประทานและระบบระบายน้ำ เพื่อบริหารจัดการน้ำได้ครอบคลุมพื้นที่เกษตรกรรม และหน่วยงานส่งเสริมการเกษตรควรสนับสนุนความรู้ เทคโนโลยี และการจัดการแปลงที่มีประสิทธิภาพ เพื่อเพิ่มขีดความสามารถของเกษตรกรให้รับมือต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศได้อย่างเหมาะสม