การเลือกไม้ยืนต้นที่เหมาะสมในระบบวนเกษตรโดยการประยุกต์ใช้เทคนิค AHP - อ้นพรม สุรินทร์; เพิ่มพูล กิตติพล (วารสารวนศาสตร์ไทย, 2017)
วนเกษตรเป็นรูปแบบการใช้ประโยชน์ที่ดินที่ประกอบด้วยองค์ประกอบอย่างน้อย 2 อย่างโดยในองค์ประกอบนั้นต้องมีไม้ยืนต้นหรือพืชอายุยาวเป็นองค์ประกอบหลัก ด้วยคุณลักษณะดังกล่าวจึงทำให้ระบบวนเกษตรสามารถให้ผลผลิตได้มากกว่าหนึ่งอย่างทั้งทางเศรษฐกิจและสิ่งแวดล้อมอย่างไรก็ตาม การตัดสินใจเลือกองค์ประกอบในระบบวนเกษตรเป็นกระบวนการที่ค่อนข้างซับซ้อน มีปัจจัยที่เกี่ยวข้องหลากหลาย จึงต้องอาศัยเทคนิคที่เหมาะสมในการวินิจฉัยเพื่อเปรียบเทียบปัจจัยต่างๆ อันนำไปสู่การตัดสินใจเลือกองค์ประกอบที่มีความสำคัญสูงและเหมาะสมกับเงื่อนไขของเกษตรกร โดยทำการศึกษาในหมู่บ้านทุ่งฆ้อน ตำบลอวน อำเภอปัว จังหวัดน่าน มีประชากรทั้งสิ้น 134 ครัวเรือน และทำการสุ่มตัวอย่างครัวเรือนสำหรับการสัมภาษณ์ทั้งสิ้น 103 ครัวเรือน งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อตัดสินใจเลือกไม้ยืนต้นที่เหมาะสมในระบบวนเกษตรบนพื้นที่สูง ผู้วิจัยได้นำกระบวนการลำดับชั้นเชิงวิเคราะห์ (Analytical Hierarchy Process: AHP) มาประยุกต์ใช้ในการวิเคราะห์คัดเลือกไม้ยืนต้นที่เหมาะสม ผลการศึกษา พบว่า กลุ่มตัวอย่างมากกว่าครึ่ง (58.3%) มีความสนใจที่จะปลูกไม้ยืนต้นร่วมกับข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ในรูปแบบวนเกษตร ทางด้านปัจจัยเงื่อนไขสำหรับการตัดสินใจของเกษตรกรมีทั้งหมด 8 ปัจจัย ซึ่งปัจจัยที่มีความสำคัญ 3 อันดับแรก ได้แก่ การมีตลาดรองรับผลผลิตมีค่าน้ำหนักความสำคัญ 0.269 ความมั่นคงในการเป็นเจ้าของที่ดิน และความพร้อมด้านเงินลงทุน มีค่าน้ำหนักความสำคัญ 0.243 ตามลำดับ ผลการวิเคราะห์เพื่อหาไม้ยืนต้นที่เหมาะสมในระบบวนเกษตร พบว่า ไม้ยืนต้นที่เหมาะสมอันดับที่หนึ่ง คือยางพารามีผลการประเมินอยู่ที่ระดับ 44.8% สูงกว่า สัก ซึ่งมีผลการประเมินอยู่ที่ 31.7% และเงาะ ซึ่งมีผลการประเมินอยู่ที่ 23.5%