ชีววิทยาการผสมเกสรของแคสันติสุข - จันทบูรณ์ วราภรณ์; ตาเสน วัฒนชัย; ดวงใจ สุธีร์; ทองบุญเกื้อ ยุทธนา (วารสารวนศาสตร์ไทย, 2016)
การศึกษาชีววิทยาการผสมเกสรของแคสันติสุข เก็บข้อมูลบริเวณวนอุทยานถ้ำเพชร-ถ้ำทอง จังหวัดนครสวรรค์ ตั้งแต่เดือนมกราคม พ.ศ. 2556 ถึง เดือนมีนาคม พ.ศ. 2558 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการพัฒนาของดอกและผล ระบบการผสมพันธุ์ การติดผลและค่าความสำเร็จการสืบพันธุ์ของแคสันติสุข จากการศึกษาพบว่าแคสันติสุขเริ่มออกดอกตั้งแต่ต้นเดือนมีนาคม การพัฒนาของดอกจะเกิดจากตาดอกจนถึงดอกบานใช้เวลาประมาณ 4 สัปดาห์ ดอกที่ไม่ได้รับการผสมหรือผสมไม่ติด จะร่วงไปภายในเวลา 3 สัปดาห์ ดอกย่อยเป็นดอกแบบสมบูรณ์เพศ ช่อดอกแบบช่อกระจุกแยกแขนง ดอกบานตั้งแต่เวลา 04.00 น. และจะบานเต็มมี่เวลา 07.00 น. เกสรต่างเพศในดอกเดียวกันแก่ไม่พร้อมกัน คือเกสรเพศผู้แก่ก่อนเกสรเพศเมีย (protendry) ช่วงเวลาที่ยอดเกสรเพศเมียพร้อมรับเรณู คือตั้งแต่หลังดอกบาน 3 ชั่วโมง แต่ไม่เกิน 12 ชั่วโมง ระยะเวลาการพัฒนาผลของแคสันติสุขตั้งแต่หลังดอกบานจนถึงผลสุกใช้เวลาประมาณ 9 สัปดาห์ โดยค่าเรณูต่อออวุล (P/O ratio) ของแคสันติสุขมีค่าเท่ากับ111.77 ± 0.20 ซึ่งจัดอยู่ในลักษณะการผสมข้ามต่ำกันมีแนวโน้มผสมพันธุ์ในตัวเอง (facultative autogamy) ส่วนการศึกษาการติดผลของแคสันติสุขพบติดผลเฉพาะในวิธีการใช้มือช่วยผสมแบบข้ามต้น (cross hand-pollination) และการผสมอบบเปิด (opened pollination) ทั้งนี้เมื่อวิเคราะห์ค่าความสำเร็จของการสืบพันธุ์พบว่ามีค่าต่ำ (0.013) แสดงให้เห็นว่าแคสันติสุขมีระบบผสมพันธุ์แบบผสมข้าม จัดเป็นพืชที่ต้องการพาหะช่วยในการผสมเกสร