การเติบโต ปริมาตรไม้และการทดแทนของพรรณไม้ในสวนป่าสนสามใบ พื้นที่ต้นน้ำในภาคเหนือ จังหวัดเชียงใหม่ - พรลีแสงสุวรรณ์ อำไพ; คำยอง สุนทร; ศรีเงินยวง เกรียงศักดิ์; อนงค์รักษ์ นิวัติ (วารสารวนศาสตร์ไทย, 2022)
การเติบโต ปริมาตรไม้และการทดแทนของพรรณไม้ในสวนป่าสนสามใบของหน่วยจัดการต้นน้ำบ่อแก้ว จังหวัดเชียงใหม่ อายุ 14-34 ปี จำนวน 21 ชั้นอายุ พบว่า ไม้สนสามใบมีความเพิ่มพูนทางความสูงเฉลี่ย 0.82 เมตร/ปี ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางเฉลี่ย 1.28 เซนติเมตร/ปี และปริมาตรลำต้นเฉลี่ย 6.23 ลูกบาศก์เมตร/เฮกแตร์/ปี พบพรรณไม้ใบกว้างขึ้นทดแทนจำนวน 17-72 ชนิด มีความความหนาแน่นต้นไม้ผันแปรระหว่าง 540-2,688 ต้นต่อเฮกแตร์ ความเพิ่มพูนปริมาตรลำต้นเฉลี่ย 2.63 ลูกบาศก์เมตรต่อเฮกแตร์ต่อปี ความหนาแน่นไม้สนสามใบ 75-429 ต้นต่อเฮกแตร์ และพรรณไม้ชนิดอื่น 131-2,331 ต้นต่อเฮกแตร์ ค่าดัชนีความหลากชนิด (Shannon-Wiener index of species diversity) 1.57-4.65 พรรณไม้ที่ขึ้นทดแทนมากในสวนป่า ได้แก่ วงศ์ก่อ วงศ์มะขามป้อม วงศ์ค่าหด วงศ์ไม้อบเชย และวงศ์ชมพู่ เป็นต้น ทำให้สวนป่าไม้สนสามใบมีความหลากหลายของชนิดพันธุ์ไม้มากขึ้นและมีแนวโน้มพัฒนาไปเป็นป่าดิบเขาธรรมชาติ คำสำคัญ: พื้นที่ต้นน้ำภาคเหนือ การเติบโตของไม้สน ปริมาตรไม้ การทดแทน สวนป่าสนสามใบ