การประยุกต์ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ ในการวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลง การใช้ประโยชน์ที่ดิน บริเวณลุ่มน้ำสาขาแม่ถาง จังหวัดแพร่ - มั่งมูล, กัณฐิกา; พุกงาม, สมนิมิตร; ต่วนเครือ, วีนัส (วารสารวนศาสตร์ไทย, 2021)
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประยุกต์ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ ในการวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดิน บริเวณลุ่มน้ำสาขาแม่ถาง จังหวัดแพร่ ในช่วง ปี 2550-2562 และพื้นที่เสี่ยงต่อการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดิน รวมทั้งเสนอแนวทางในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมบริเวณพื้นที่ลุ่มน้ำต่อไป ผลการวิจัยพบว่า ลุ่มน้ำสาขาแม่ถาง จังหวัดแพร่ มีพื้นที่ประมาณ 120 ตารางกิโลเมตร จำแนกการใช้ประโยชน์ที่ดิน ออกเป็น 5 ประเภท ได้แก่ พื้นที่ป่าไม้ พื้นที่เกษตรกรรม พื้นที่เมืองและสิ่งปลูกสร้าง พื้นที่แหล่งน้ำ และพื้นที่เบ็ดเตล็ด เมื่อวิเคราะห์ในช่วง ปี 2550–2556 พบว่า มีการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดิน คือ 41.33 ตารางกิโลเมตร โดยพื้นที่ป่าไม้ลดลงมากที่สุด ร้อยละ 24.29 พื้นที่ที่มีการเพิ่มขึ้นมากที่สุด คือ พื้นที่เกษตรกรรม โดยเพิ่มขึ้นร้อยละ 68.76 ของการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดิน ปี 2550 ส่วนการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินช่วงปี 2556–2562 พบว่า มีการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดิน คือ 9.69 ตารางกิโลเมตร โดยพื้นที่เกษตรกรรมลดลงมากที่สุด ร้อยละ 8.88 พื้นที่ที่มีการเพิ่มขึ้นมากที่สุด คือ พื้นที่ป่าไม้เพิ่มขึ้น ร้อยละ 7.19 ของการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดิน ปี 2556 เมื่อทำการวิเคราะห์พื้นที่ป่าไม้ที่เสี่ยงต่อการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดิน พบว่า มีพื้นที่เสี่ยงต่อการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินต่ำ ปานกลาง และสูง คิดเป็นพื้นที่ 66.60, 16.02 และ 37.80 ตารางกิโลเมตร หรือร้อยละ 55.31, 13.30 และ 31.39 ของพื้นที่ลุ่มน้ำสาขาแม่ถาง ตามลำดับ สำหรับแนวทางที่สามารถเพิ่มพื้นที่ป่าไม้ได้อย่างต่อเนื่องนั้น ได้พิจารณาจากยุทธศาสตร์ นโยบาย และสถานการณ์ต่าง ๆ เข้ามาเสนอแนวทางการจัดการบริเวณพื้นที่ลุ่มน้ำต่อไป คำสำคัญ: ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ การใช้ประโยชน์ที่ดิน ลุ่มน้ำสาขาแม่ถาง จังหวัดแพร่