การรับรู้ และปรับตัวของเกษตรกรต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ กรณีศึกษาพื้นที่ตำบลไผ่สิงห์ อำเภอชุมแสง จังหวัดนครสวรรค์ - โภคารัตน์กุล, กมลชนก; คีรีมังคละ, ยุทธพงษ์; เพ็ญสุข ติ๊บแก้ว, อนิศรา (วารสารวนศาสตร์ไทย, 2025)
ภาคการเกษตรเป็นแหล่งของความมั่นคงด้านอาหาร (food security) ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ดังนั้น การจัดการเพื่อให้เกษตรกรเกิดการรับรู้ และมีการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศจึงเป็นแนวทางสนับสนุนให้การใช้ประโยชน์ทรัพยากรต่าง ๆ เป็นไปอย่างเหมาะสม การวิจัยนี้ต้องการศึกษาการรับรู้ และการปรับตัวของเกษตรกรต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ รวมทั้งวิเคราะห์ปัจจัยที่เกี่ยวข้อง โดยใช้แบบสัมภาษณ์เป็นเครื่องมือ ในการเก็บข้อมูลกับกลุ่มตัวอย่างซึ่งประกอบด้วยผู้นำชุมชน 10 คน และเกษตรกร 290 คน วิเคราะห์ข้อมูลของผู้นำชุมชน โดยใช้เทคนิคการวิเคราะห์เนื้อหา ส่วนข้อมูลเกษตรกรใช้สถิติ t–test, F–test และการถดถอยแบบลอจิสสองทางเลือก ระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05 ผลการศึกษา พบว่า ทั้ง 10 ชุมชน เกษตรกรประกอบอาชีพทำนาเป็นหลัก สำหรับข้อมูลของกลุ่มตัวอย่าง พบว่า ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง อายุระหว่าง 30–59 ปี สำเร็จการศึกษาระดับประถมศึกษาตอนต้น จำนวนสมาชิกในครัวเรือน 4–6 คน รายได้เฉลี่ยในรอบปีที่ผ่านมาระหว่าง 50,001–75,000 บาท ส่วนใหญ่มีภาวะหนี้สิน และมีพื้นที่ถือครอง 1–2 แปลง มีขนาดแปลงละ 1.60–3.20 เฮกตาร์ หรือ 10–20 ไร่ ผลการวิเคราะห์การรับรู้ของเกษตรกรด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ มีการรับรู้ระดับมาก ส่วนการรับรู้ความน่าจะเป็น และผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ รับรู้ระดับปานกลาง และการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ มีการปรับตัวระดับน้อย ส่วนการวิเคราะห์ทางสถิติ พบว่า ปัจจัยที่ส่งผลต่อการรับรู้ คือ ระดับการศึกษา และรายได้เฉลี่ยในรอบปีที่ผ่านมา ปัจจัยที่ส่งผลต่อการปรับตัว คือ อายุ และภาวะหนี้สิน ส่วนปัจจัยที่ช่วยเสริมโอกาสในการปรับตัวอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ คือ การรับรู้ความน่าจะเป็นของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ