การชักนำให้เกิดการกลายพันธุ์ในต้นหงส์เหินโดยการฉายรังสีแกมมา - จันจุฬา ณัฐพงค์ (Thai Journal of Science and Technology, 2013)
บทคัดย่อ หงส์เหินเป็นพืชที่มีดอกสวยงาม การสร้างความหลากหลายของพันธุ์ใหม่ในพืชสามารถทำได้โดยการปรับปรุงพันธุ์หรือทำให้กลายพันธุ์โดยใช้รังสีชนิดต่าง ๆ หรือสารเคมี ดังนั้นการศึกษานี้เพื่อชักนำให้เกิดการกลายพันธุ์ในต้นหงส์เหินในสภาพปลอดเชื้อด้วยรังสีแกมมาโดยนำต้นอ่อนที่อายุ 30 วัน ในสภาพปลอดเชื้อมาฉายรังสีแกมมาที่ปริมาณ 0, 20, 40, 60, 80, 100 และ 150 เกรย์ ผลการศึกษาพบว่าเมื่อปริมาณรังสีมากกว่า 60 เกรย์ ทำให้การแตกกอของหงส์เหินลดต่ำลง แต่ที่ปริมาณรังสี 20 และ 40 เกรย์ สามารถกระตุ้นการแตกกอของหงส์เหินคือ 140.68 และ 117.87 เปอร์เซ็นต์ ตามลำดับ เปอร์เซ็นต์การแตกกอของหงส์เหินลดลง 50 เปอร์เซ็นต์ ที่ระยะเวลา 60 วัน หลังจากฉายรังสี หรือ GR50(60d) มีค่าเท่ากับ 58.85 เกรย์ ระดับรังสีที่ปริมาณ 40-60 เกรย์ สามารถกระตุ้นให้ต้นหงส์เหินเกิดเป็นแคลลัส ทางด้านสัณฐานวิทยาของต้นหงส์เหินหลังได้รับรังสีแกมมาพบต้นอ่อนที่ผิดปกติ 2 ลักษณะ คือ ต้นสีขาว (เผือก) และต้นใบสีเขียวอ่อน จากระดับรังสี 40 และ 60 เกรย์ตามลำดับ คำสำคัญ : หงส์เหิน; รังสีแกมมา; ความหลากหลาย; การปรับปรุงพันธุ์; การกลายพันธุ์ Abstract Globba wiliamsiana is an ornamental plant with beautiful flowers. Diversity inductions of new line plants could be done by selective breeding or mutation induction using either radiations or chemicals. This study attempted to induce mutation in G. wiliamsiana cultured in vitro using gamma radiation. The shoots of 30 days old in vitro G. wiliamsiana were irradiated with acute gamma rays at 0, 20, 40, 60, 80, 100 and 150 gray. The resulted showed that doses greater than 60 resulted in decrease of the tillers number but 20 and 40 gray could activated number of Globba shoots at 140.68 and 117.87 percent, respectively. The percentage of tillers at 50 percent growth reduction of new tillers at 60 days after irradiation or GR50(60d) was 58.85 gray. The shoot treated with 40-60 gray promoted callus proliferation. Two abnormalities observed were albino and light green coloured leaves which were mostly found from shoots treated with 40 and 60 gray respectively. Keywords: Globba; gamma ray; diversity; breeding; mutation