ประสิทธิภาพของวิธีการตรวจสอบไวรัสใบหงิกข้าวใน เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาลด้วยเทคนิค Dot-Immunobinding Assay - ณ พัทลุง ฐานัฎ; ตังคนานนท์ วิภา; รัตนากาญจน์ วิชชุดา (Thai Journal of Science and Technology, 2017)
บทคัดย่อ การตรวจสอบระยะเวลาแฝงตัวที่น้อยที่สุด (minimum latent period) ของไวรัสใบหงิกข้าว (Rice ragged stunt virus, RRSV) ในน้ำคั้นแมลงพาหะชนิดเพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล (brown planthopper, Nilaparvata lugens) ภายหลังจากการถ่ายทอดไวรัสจากต้นข้าวที่แสดงอาการของโรคใบหงิกสู่เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล ด้วยเทคนิค dot-immunobinding assay (DIBA) สามารถตรวจสอบไวรัสในน้ำคั้นแมลงพาหะได้ทั้งในระยะตัวอ่อนและระยะตัวเต็มวัย โดยสามารถตรวจพบไวรัสในระยะตัวอ่อนของแมลง ตั้งแต่วัยที่ 1, 2, 3, 4 และ 5 และระยะตัวเต็มวัย ทั้งชนิดเพศเมีย เพศผู้ ปีกสั้น และปีกยาว ภายหลังจากการถ่ายทอดไวรัสเป็นระยะเวลา 72 ชั่วโมง (3 วัน) ที่อัตราการเจือจางสูงสุดของน้ำคั้นแมลงระยะตัวอ่อนที่ระดับ 1:2, 1:2, 1:5, 1:50 และ 1:50 เท่า ตามลำดับ และที่อัตราการเจือจางสูงสุดของน้ำคั้นแมลงระยะตัวเต็มวัยทั้งชนิดเพศเมีย เพศผู้ ปีกสั้น และปีกยาวที่ระดับ 1:50 เท่า ตามลำดับ ดังนั้นการใช้เทคนิค DIBA จึงสามารถใช้ตรวจสอบระยะเวลาแฝงตัวของไวรัสใบหงิกข้าวในแมลงพาหะได้ตั้งแต่ระยะเริ่มแรกของการเจริญเติบโต จนถึงระยะตัวเต็มวัย คำสำคัญ : ไวรัสใบหงิกข้าว; เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล; ซีรัมวิทยา Abstract The detection of the minimum latent period of Rice ragged stunt virus (RRSV) in the insect sap (brown planthopper, Nilaparvata lugens) after transmitted from the symptomatic infected rice plants to the insect vectors was performed. Dot-immunobinding assays (DIBA) could detected the RRSV in the insect sap within the first to fifth instars of the nymphal stages and the females, males, short winged form (brachypterous form) and long winged form (macropterous form) of the adult stages at 72 hours (3 days) after infestation. The maximum dilutions of insect sap of the first to fifth instars of the nymphal stages were at 1:2, 1:2, 1:5, 1:50 and 1:50, respectively. For the dilutions of those females and males, short winged and long winged forms were the same, 1:50. Therefore, the DIBA can be used to check the minimum latent period of RRSV in the insect vectors at the initial stage through the adult stage of the insect’s growth. Keywords: Rice ragged stunt virus; brown planthopper; serology