ผลของการขาดน้ำในระยะกล้าต่อการเจริญเติบโตและผลผลิตของข้าวขาวดอกมะลิ 105 สายพันธุ์กลายพันธุ์ - จงคิด, บุญหงษ์; สุขศร, จารุมน; ชูเวท, พนิดา; แตงทอง, วุฒิชัย (Thai Journal of Science and Technology, 2014)
บทคัดย่อ การศึกษาเปรียบเทียบผลของการขาดน้ำในระยะกล้าต่อการเจริญเติบโตและให้ผลผลิตของข้าวขาวดอกมะลิ 105 สายพันธุ์กลายที่ได้จากการอาบรังสีแกมมาความเข้มข้น 20 กิโลแรด โดยการเก็บข้อมูลความสูงของต้น จำนวนต้นต่อกอ จำนวนรวงต่อกอ จำนวนเมล็ดต่อรวง น้ำหนัก 1,000 เมล็ด และอายุเก็บเกี่ยว มีวัตถุประสงค์เพื่อคัดเลือกสายพันธุ์กลายที่มีความทนแล้งได้ดี มีลักษณะไม่ไวต่อช่วงแสงในการออกดอก มีต้นเตี้ย และอายุเก็บเกี่ยวสั้น โดยการศึกษานี้มีการวางแผนการทดลองแบบ Factorial in CRD จำนวน 3 ซ้ำ ซ้ำละ 2 กระถาง มีปัจจัยในการศึกษา 2 ปัจจัย ได้แก่ (1) สายพันธุ์กลายของข้าวขาวดอกมะลิ 105 จำนวน 5 สายพันธุ์ และพันธุ์ควบคุมขาวดอกมะลิ 105 และ (2) การให้น้ำในระยะกล้าที่ระดับ 0, 12.5, 25, 50 และ 100 % ผลการศึกษาพบว่าความสูงของต้น จำนวนต้นต่อกอ จำนวนรวงต่อกอ จำนวนเมล็ดต่อรวง น้ำหนัก 1,000 เมล็ด และอายุเก็บเกี่ยวมีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญในระหว่างสิ่งทดลอง โดยข้าวขาวดอกมะลิพันธุ์กลายสายพันธุ์ที่ 5 (KDML105’ 10GR-TU-70-10) ที่ระดับการให้น้ำ 50 % มีจำนวนต้นต่อกอ จำนวนรวงต่อกอ จำนวนเมล็ดดีต่อรวง และน้ำหนัก 1,000 เมล็ดเฉลี่ยสูงที่สุดที่ 15.00, 21.67, 124.33 และ 27.18 กรัม ตามลำดับ ผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าสายพันธุ์กลายพันธุ์ที่ 5 ที่ระดับการให้น้ำ 50 % เป็นสายพันธุ์ที่ให้องค์ประกอบผลผลิตดีที่สุด และไม่มีผลกระทบต่อการให้ผลผลิต เมื่อเปรียบเทียบกับการให้น้ำ 100 % จึงจัดเป็นสายพันธุ์ที่มีความทนแล้งได้ดีที่สุด คำสำคัญ : การขาดน้ำ; ขาวดอกมะลิ 105; สายพันธุ์กลายพันธุ์; ความทนแล้ง Abstract The study aimed at comparing the effect of water deficiency at the seedling stage based on the growth and seed yield of 5 KDML 105 mutant lines. Plant height, number of tillers per hill, number of seeds per panicle, 1,000-seed weight and harvest age were recorded. The experimental design was Factorial in CRD with 3 replicates, each of 2 pots with 2 factors: (1) five KDML 105 mutant lines and the control variety (KDML105) (2) five water rates of 0, 12.5, 25, 50 and 100 %. The results showed that plant height, number of tillers per hill, number of seeds per panicle, 1,000-seed weight and harvest age were significantly different among the treatments. The fifth mutant line (KDML 105’ 10GR-TU-70-10) with 50 % water showed the highest number of tillers per hill, the highest number of seeds per panicle and the highest 1,000-seed weight of 15.00, 21.67, 124.33, and 27.18 grams, respectively. There was no impact on its seed yield components as compared with 100 % given water. This can be inferred that the fifth mutant line has a potential to be the best drought tolerant line. Keywords: water deficiency; seedling stage; growth and seed yield; KDML 105 mutant lines; drought tolerant line