การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างระยะเวลาก่อนการผ่าตัดกับความเสี่ยงของการบาดเจ็บหมอนรองข้อเข่า และกระดูกอ่อนผิวข้อในผู้ป่วยเอ็นไขว้หน้าเข่าฉีกขาดในโรงพยาบาลชุมแพ

ดล ธารไพรสาณฑ์

doi:10.64960/srimedj.v41i1.269690

ผู้แต่ง

ดล ธารไพรสาณฑ์ กลุ่มงานศัลยกรรมออร์โธปิดิกส์ โรงพยาบาลชุมแพ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข กระทรวงสาธารณสุข

DOI:

https://doi.org/10.64960/srimedj.v41i1.269690

คำสำคัญ:

เอ็นไขว้หน้าเข่าฉีกขาด, ผ่าตัดสร้างเอ็นไขว้หน้า, เวลาที่เหมาะสมในการเข้ารับการผ่าตัด, การบาดเจ็บของหมอนรองข้อเข่า, การบาดเจ็บของกระดูกอ่อนผิวข้อ, โรงพยาบาลชุมแพ

บทคัดย่อ

หลักการและวัตถุประสงค์: เอ็นไขว้หน้าเข่าฉีกขาด (anterior cruciate ligament tear : ACL tear) เป็นภาวะที่ส่งผลต่อความมั่นคงของข้อเข่าและสัมพันธ์กับการบาดเจ็บของหมอนรองข้อเข่าและกระดูกอ่อนผิวข้อ การผ่าตัดสร้างเอ็นไขว้หน้าเข่า (anterior cruciate ligament reconstruction: ACLR) เป็นวิธีการรักษามาตรฐาน อย่างไรก็ตาม การกำหนดช่วงเวลาที่เหมาะสมที่สุดในการผ่าตัดยังคงเป็นประเด็นที่ยังไม่มีข้อยุติที่ชัดเจนในวรรณกรรมทางการแพทย์ ดังนั้นการศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างระยะเวลาตั้งแต่การบาดเจ็บจนถึงการผ่าตัด กับความเสี่ยงของการบาดเจ็บหมอนรองข้อเข่าและกระดูกอ่อนผิวข้อ โดยมีสมมติฐานว่าการผ่าตัดที่ล่าช้าอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บดังกล่าว

วิธีการศึกษา: เป็นการศึกษาแบบย้อนหลังจากผู้ป่วยจำนวน 168 ราย ที่เข้ารับการผ่าตัดสร้างเอ็นไขว้หน้าเข่าในโรงพยาบาลชุมแพ โดยแบ่งผู้ป่วยตามช่วงเวลาตั้งแต่การบาดเจ็บจนถึงการผ่าตัดเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มผ่าตัดเร็ว (ภายใน 3 เดือน) และกลุ่มผ่าตัดล่าช้า (หลัง 3 เดือน) รวมถึงวิเคราะห์กลุ่มย่อยตามช่วงเวลา 3 – 6, 6 – 12 และมากกว่า 12 เดือน เพื่อเปรียบเทียบอุบัติการณ์ และความเสี่ยงของการบาดเจ็บหมอนรองข้อเข่าและกระดูกอ่อนผิวข้อระหว่างกลุ่ม

ผลการศึกษา: พบว่ากลุ่มที่เข้ารับการผ่าตัดสร้างเอ็นไขว้หน้าเข่าล่าช้านานกว่า 12 เดือน มีอุบัติการณ์ของการบาดเจ็บหมอนรองข้อเข่าด้านใน (medial meniscus injury) สูงกว่ากลุ่มที่ได้รับการผ่าตัดเร็วอย่างมีนัยสำคัญ (OR 2.73, 95% CI = 1.16–6.41, p = 0.02) ในขณะที่อุบัติการณ์ของการบาดเจ็บหมอนรองข้อเข่าด้านนอก (lateral meniscus injury) และการบาดเจ็บหมอนรองข้อเข่าทั้งสองด้าน (both meniscus injury) ไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ นอกจากนี้ ผู้ป่วยที่ได้รับการผ่าตัดล่าช้าเกินกว่า 12 เดือน มีโอกาสเกิดการบาดเจ็บของกระดูกอ่อนผิวข้อสูงกว่ากลุ่มผ่าตัดเร็ว แต่ไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (OR = 8.65, 95% CI = 0.86–86.9, p = 0.67)

สรุป: การผ่าตัดสร้างเอ็นไขว้หน้าเข่าที่ล่าช้า เมื่อนานกว่า 12 เดือน มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของการบาดเจ็บหมอนรองข้อเข่าด้านใน อย่างไรก็ตาม ไม่พบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญกับการบาดเจ็บของหมอนรองข้อเข่าด้านนอก หมอนรองข้อเข่าทั้งสองด้าน และกระดูกอ่อนผิวข้อ

เอกสารอ้างอิง

Kaeding CC, Léger-St-Jean B, Magnussen RA. Epidemiology and diagnosis of anterior cruciate ligament injuries. Clin Sports Med 2016;35(4):481-96. doi:10.1016/j.csm.2016.08.001.

Allen CR, Wong EK, Livesay GA, Sakane M, Fu FH, Woo SL. Importance of the medial meniscus in the anterior cruciate ligament-deficient knee. J Orthop Res 2000;18(1):109-15. doi:10.1002/jor.1100180116.

Levy AS, Meier SW. Approach to cartilage injury in the anterior cruciate ligament-deficient knee. Orthop Clin North Am 2003;34(1):149-67. doi:10.1016/S0030-5898(02)00065-2.

Jones HP, Appleyard RC, Mahajan S, Murrell GA. Meniscal and chondral loss in the anterior cruciate ligament injured knee. Sports Med 2003;33(14):1075-89. doi:10.2165/00007256-200333140-00004.

Øiestad BE, Engebretsen L, Storheim K, Risberg MA. Knee osteoarthritis after anterior cruciate ligament injury: a systematic review. Am J Sports Med 2009;37(7):1434-43. doi:10.1177/0363546509338827.

Shelbourne KD, Wilckens JH, Mollabashy A, DeCarlo M. Arthrofibrosis in acute anterior cruciate ligament reconstruction: the effect of timing of reconstruction and rehabilitation. Am J Sports Med 1991;19(4):332-6. doi:10.1177/036354659101900402.

Zeng J, Gao R, Tan F, Li P, Li J, Wang J, et al. Relationship between anterior cruciate ligament reconstruction performed at different times and meniscus tears: A systematic review and meta-analysis. Asian J Surg 2025;48(8):4719-33. doi:10.1016/j.asjsur.2025.01.001.

Papastergiou SG, Koukoulias NE, Mikalef P, Ziogas E, Voulgaropoulos H. Meniscal tears in the ACL-deficient knee: correlation between meniscal tears and timing of ACL reconstruction. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc 2007;15(12):1438-44. doi:10.1007/s00167-007-0414-9.

Razi M, Salehi S, Dadgostar H, Cherati AS, Moghaddam AB, Tabatabai SM, et al. Timing of anterior cruciate ligament reconstruction and incidence of meniscal and chondral injury within the knee. Iran J Public Health 2012;41(12):50-6.

Magnussen RA, Pedroza AD, Donaldson CT, Flanigan DC, Kaeding CC. Time from ACL injury to reconstruction and prevalence of additional intra-articular pathology: is patient age an important factor? Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc 2013;21(9):2029-34. doi:10.1007/s00167-013-2380-8.

American Academy of Orthopaedic Surgeons. Management of anterior cruciate ligament injuries: evidence-based clinical practice guideline. Rosemont (IL): American Academy of Orthopaedic Surgeons; 2014.

Yoo JC, Ahn JH, Lee SH, Yoon YC. Increasing incidence of medial meniscal tears in nonoperatively treated anterior cruciate ligament insufficiency patients documented by serial magnetic resonance imaging studies. Am J Sports Med 2009;37(8):1478-83. doi:10.1177/0363546509332432.

Anstey DE, Heyworth BE, Price MD, Gill TJ. Effect of timing of ACL reconstruction on development of meniscal and chondral lesions. Phys Sportsmed 2012;40(1):36-40. doi:10.3810/psm.2012.02.1949.

Mehl J, Otto A, Baldino JB, Achtnich A, Akoto R, Imhoff AB, et al. The ACL-deficient knee and the prevalence of meniscus and cartilage lesions: a systematic review and meta-analysis (CRD42017076897). Arch Orthop Trauma Surg 2019;139(6):819-841. doi:10.1007/s00402-019-03128-4.

Church S, Keating JF. Reconstruction of the anterior cruciate ligament: timing of surgery and the incidence of meniscal tears and degenerative change. J Bone Joint Surg Br 2005 ;87(12):1639-42. doi:10.1302/0301-620X.87B12.16916.

Kennedy J, Jackson MP, O'Kelly P, Moran R. Timing of reconstruction of the anterior cruciate ligament in athletes and the incidence of secondary pathology within the knee. J Bone Joint Surg Br 2010;92(3):362-6. doi:10.1302/0301-620X.92B3.22424.

Cristiani R, Janarv PM, Engström B, Edman G, Forssblad M, Stålman A. Delayed anterior cruciate ligament reconstruction increases the risk of abnormal prereconstruction laxity, cartilage, and medial meniscus injuries. Arthroscopy 2021;37(4):1214-1220. doi:10.1016/j.arthro.2020.11.030.

Matthewson G, Kooner S, Rabbani R, Gottschalk T, Old J, Abou-Setta AM, et al. Does a delay in anterior cruciate ligament reconstruction increase the incidence of secondary pathology in the knee? A systematic review and meta-analysis. Clin J Sport Med 2021;31(3):313-320. doi:10.1097/JSM.0000000000000762.

Shen X, Liu T, Xu S, Chen B, Tang X, Xiao J, et al. Optimal timing of anterior cruciate ligament reconstruction in patients with anterior cruciate ligament tear: a systematic review and meta-analysis. JAMA Netw Open 2022;5(11):e2242742. doi:10.1001/jamanetworkopen.2022.42742.

Andernord D, Karlsson J, Musahl V, Bhandari M, Fu FH, Samuelsson K. Timing of surgery of the anterior cruciate ligament. Arthroscopy. 2013;29(11):1863-71. doi:10.1016/j.arthro.2013.07.270.

Levy IM, Torzilli PA, Warren RF. The effect of medial meniscectomy on anterior-posterior motion of the knee. J Bone Joint Surg Am 1982;64(6):883-8. doi:10.2106/00004623-198264060-00011.