อิทธิพลของโรคร่วมต่อค่ารักษาพยาบาลและการพัฒนาแบบจำลองพยากรณ์ต้นทุนผู้ป่วยปอดบวมในโรงพยาบาลชุมชน

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุุประสงค์: โรคปอดบวมเป็นสาเหตุสำคัญของการเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล และโรคร่วมเป็นองค์ประกอบสำคัญในการกำหนดค่ารักษาพยาบาล ภายใต้ระบบการจ่ายชดเชยแบบกลุ่มวินิจฉัยโรคร่วม (Diagnosis-Related Groups: DRGs) แต่บทบาทเชิงโครงสร้างของโรคร่วมต่อค่ารักษาพยาบาลผู้ป่วยในโรคปอดบวม รวมถึงศักยภาพในการพัฒนาแบบจำลองการพยากรณ์ค่ารักษาพยาบาลในบริบทโรงพยาบาลชุมชน ยังมีการวิจัยอยู่อย่างจำกัด การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลผู้ป่วยในโรคปอดบวม และเปรียบเทียบแบบจำลองการพยากรณ์ค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลในบริบทของโรงพยาบาลชุมชน

วิธีการศึกษา: เป็นการศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางย้อนหลัง โดยใช้ข้อมูลผู้ป่วยในโรคปอดบวมจำนวน 874 ราย จากระบบสารสนเทศโรงพยาบาลชุมชนแห่งหนึ่งในภาคใต้ของประเทศไทย ช่วงปี พ.ศ. 2563–2567 วิเคราะห์ความสัมพันธ์ด้วยการถดถอยเชิงเส้นพหุ และพัฒนาแบบจำลองการพยากรณ์ 3 วิธี ได้แก่ การถดถอยเชิงเส้น (Linear Regression; LR), Support  Vector  Machine (SVM) และโครงข่ายประสาทเทียม (Neural Network; NNET)

ผลการศึกษา: ค่ารักษาพยาบาลเฉลี่ย 25,222 บาท แบบจำลองการถดถอยเชิงเส้นพหุสามารถอธิบายความแปรปรวนของค่ารักษาพยาบาลได้ประมาณร้อยละ 50.0 (R² = 50%)  โรคร่วมทางระบบทางเดินหายใจเรื้อรัง ได้แก่ โรคปอดอุดกั้นเรื้อรังและโรคหอบหืด มีความสัมพันธ์กับค่ารักษาพยาบาลอย่างมีนัยสำคัญในลักษณะของตัวปรับระดับต้นทุนพื้นฐาน ขณะที่ลักษณะการติดเชื้อแบคทีเรียหรือไวรัสเป็นตัวขับเคลื่อนต้นทุนหลักของช่วงการรักษาหนึ่งครั้ง ในการพยากรณ์ค่าใช้จ่าย แบบจำลองการถดถอยเชิงเส้นให้สมรรถนะดีที่สุดและมีความสม่ำเสมอสูงกว่า SVM และ NNET อย่างชัดเจน

สรุป: โรคร่วมมีอิทธิพลเชิงบริบทต่อค่ารักษาพยาบาลผู้ป่วยปอดบวม โดยเพิ่มความซับซ้อนของการดูแลมากกว่าการเป็นตัวกำหนดต้นทุนหลัก แบบจำลองเชิงเส้นเหมาะสมที่สุดสำหรับการพยากรณ์ต้นทุนในโรงพยาบาลชุมชน ผลการศึกษานี้สามารถใช้เป็นหลักฐานเชิงประจักษ์เพื่อสนับสนุนการพัฒนาระบบ DRGs ในประเทศไทย