การให้ยาเม็ดเสริมธาตุเหล็กในสตรีตั้งครรภ์ที่เป็น Heterozygous Hemoglobin E และ Homozygous Hemoglobin E ในโรงพยาบาลสกลนคร
คำสำคัญ:
สตรีตั้งครรภ์ที่มีฮีโมโกลบิน, ยาเม็ดเสริมธาตุเหล็กบทคัดย่อ
หลักการและวัตถุประสงค์: สตรีตั้งครรภ์ที่มีฮีโมโกลบินผิดปกติแบบเฮเทอโรซัยกัสฮีโมโกลบินอีและโฮโมซัยกัสฮีโมโกลบินอี (heterozygous hemoglobin E (hemoglobin E thalassemia) and homozygous hemoglobin E thalassemia) มีโอกาสเกิดภาวะโลหิตจาง ที่อาจส่งผลกระทบต่อสตรีตั้งครรภ์และทารก โดยเพิ่มอัตราการป่วยและการเสียชีวิต การให้ยาเม็ดเสริมธาตุเหล็กเป็นอีกวิธีการที่ใช้ในการรักษาและป้องกันการเกิดโลหิตจางในสตรีตั้งครรภ์ ดังนั้นการศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบปริมาณฮีโมโกลบิน (hemoglobin: Hb) ที่เปลี่ยนไปหลังจากได้รับยาเม็ดเสริมธาตุเหล็ก
วิธีการศึกษา: เป็นการวิจัยเชิงทดลอง ชนิดสุ่มเลือก 3 กลุ่ม ๆ ละ 22 ราย ในสตรีตั้งครรภ์ที่เป็นเฮเทอโรซัยกัสฮีโมโกลบินอีและโฮโมซัยกัสฮีโมโกลบินอี ที่มาฝากครรภ์ในโรงพยาบาลสกลนคร ในช่วงเดือนธันวาคม พ.ศ. 2564 ถึง กันยายน พ.ศ. 2565 จำนวน 66 ราย เครื่องมือที่ใช้ คือ แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา การทดสอบไคสแควร์ (Chi-square test) และ One - way AN0VA โดยกำหนดค่านัยสำคัญทางสถิติที่ p < 0.05
ผลการศึกษา: สตรีตั้งครรภ์ที่มีฮีโมโกลบินอี จำนวน 66 ราย เป็นเฮเทอโรซัยกัสฮีโมโกลบินอีร้อยละ 78.8 และ โฮโมซัยกัสฮีโมโกลบินอี ร้อยละ 21.2 ค่าเฉลี่ยฮีโมโกลบินในการตรวจเลือดครั้งแรก คิดเป็น 11.8 กรัม/เดซิลิตร และครั้งที่สอง คิดเป็น 11.1 กรัม/เดซิลิตรโดยในกลุ่มที่ 1 (ได้รับยาเม็ดไตรเฟอร์ดีน 1 เม็ด) คิดเป็น 12.0 กรัม/เดซิลิตร และ 11.1 กรัม/เดซิลิตรกลุ่มที่ 2 (ได้รับยาเม็ดไตรเฟอร์ดีน 1 เม็ดและ เฟอร์รัสฟูมาเรต 1 เม็ด) คิดเป็น 12.1 กรัม/เดซิลิตร และ 11.4 กรัม/เดซิลิตร และ กลุ่มที่ 3 (ได้รับยาเม็ดไตรเฟอร์ดีน 1 เม็ดและ เฟอร์รัสฟูมาเรต 2 เม็ด) คิดเป็น 11.3 กรัม/เดซิลิตร และ 10.8 กรัม/เดซิลิตรตามลำดับ เมื่อเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลงค่าฮีโมโกลบินโดยใช้สถิติไคสแควร์ พบว่ามี 2 กลุ่มที่มีความแตกต่างในการเปลี่ยนแปลงค่าฮีโมโกลบินอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ คือ กลุ่มที่ 1 มีฮีโมโกลบินเพิ่มขึ้นร้อยละ 86.4 มากกว่าฮีโมโกลบินลดลงร้อยละ 13.6 (p=0.01) และกลุ่มที่ 3 มีฮีโมโกลบินเพิ่มขึ้นร้อยละ 27.3 น้อยกว่าฮีโมโกลบินลดลงร้อยละ 73.7 (p=0.02)
สรุป: ควรมีการตรวจหาภาวะขาดธาตุเหล็กในหญิงตั้งครรภ์ที่มี Hb E thalassemia เพื่อให้การรักษาที่เหมาะสมเพื่อไม่ให้สตรีตั้งครรภ์ที่มี Hb E thalassemia ที่มีการขาดธาตุเหล็ก ทำให้มีผลต่อผลลัพธ์การตั้งครรภ์โดยเฉพาะ การเจริญเติบโตช้าของทารกในครรภ์ (IUGR) และการเกิดภาวะเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนดได้ จึงควรมีการตรวจค้นหาภาวการณ์ขาดธาตุเหล็กอย่างเหมาะสม เพื่อให้การรักษาและป้องกันการขาดธาตุเหล็กในไตรมาสที่ 1 และ 3 (ที่อายุครรภ์ 12 สัปดาห์ และ 32 สัปดาห์) ในสตรีตั้งครรภ์ที่มี Hb E thalassemia ที่มีโลหิตจาง (Hb < 11 g/dl)
เอกสารอ้างอิง
Massarat P. Iron Homeostasis: Balancing the Acts [Internet]. [Cited Dec 29, 2022]. Available from: https://www.si.mahidol.ac.th/department/Biochemistry/home/articles/iron_homeostasis.htm
Berwal V, Kyal A, Dessa D, Bhowmik J, Mondal P, Mukhopadhyay P. Pregnancy with thalassemia: challenges and outcomes. Int J Reprod Contracept Obster Gynecol 2018;7(4):1613-16.
Smith C, Teng F, Branch E, Chu S, Joseph KS. Maternal and perinatal morbidity and mortality associated with anemia in pregnancy. Obstet Gynecol 2019;134(6):1234-44.
Pooluea C. The prevalence and associated factors of anemia in pregnancy in: Phra Nakhon Si Ayutthaya Hospital, Phra Nakhon Si Ayutthaya Province. JPMAT 2016;6(1):15-26.
Sukkai C, Khiewyoo J. Factors related to anemia among pregnant women in Khaopanom district, Krabi Province. Srinagarind Med J 2016;27(2):133-8.
Wuttichareanwong P. Anemia in pregnant woman at Nongwuaso Hospital Nongwuaso District Udonthani Province. Udhhosmj 2020;28(1):43-51.
Ministry of Public Health. Recommendations for controlling and preventing anemia from the disciplinary system. Nonthaburi: Bureau of Nutrition, Department of Health, Ministry of Public Health; 2013.
Ministry of Public Health. HDC-Dashboard [Internet]. [Cited 2020 dec 10]. Available from: https://snk.hdc.moph.go.th/hdc/main/index_pk.php
Sukrat B, Suwathanapisate P, Siritawee S, Poungthong T, Phupongpankul K. The prevalence of iron deficiency anemia in pregnant women in Nakhonsawan, Thailand. J Med Assoc Thai 2010;93(7):765-70.
Zimmermann MB, Fucharoen S, Winichagoon P, Sirankapracja P, Zeder C, Gowachirapant S, et al. Iron metabolism in heterozygotes for hemoglobin E (HbE), alpha-thalassemia 1, or beta-thalassemia and in compound heterozygotes for HbE/beta -thalassemia1–3. Am J Clin Nutr 2008;88:1026-31.
Kanyakul T, Pakketnung S, Domethong U. Determining Sample Size for Randomized Controlled Trial: RCT) [Internet]. [Cited Jan 13, 2021] Available from: http://sc2.kku.ac.th/stat/statweb/images/Eventpic/60/Seminar/02_6_.pdf
Adaji JA, Isah AY, Agida ET, Otu T, Abdullahi HI. Daily versus twice daily dose of ferrous sulphate supplementation in pregnant women: A randomized clinical trial. Niger J Clin Pract 2019;22(8):1132-9.
Fucharoen S, Weatherall DJ. The hemoglobin E thalassemias. Cold Spring Harb Perspect Med 2012;2(8):1–15.
Fucharoen S, Winichagoon P. Hemoglobinopathies in Southeast Asia. Hemoglobin 1987;11(1):65–88
Cunningham F, Leveno K, Bloom S, Spong Y, Dashe J, Hoffman B, et al. Williams obstetrics (24th ed.). New York: McGraw-Hill Education; 2014.
Tongsong T, Srisupundit K, Luewan S. Outcomes of pregnancies affected by hemoglobin H disease. Int J Gynaecol Obstet 2009;104(3):206–8.
Traisrisilp K, Luewan S, Tongsong T. Pregnancy outcomes in women complicated by thalassemia syndrome at Maharaj Nakorn Chiang Mai Hospital. Arch Gynecol Obstet 2009;279(5):685–9.
Wanapirak C, Muninthorn W, Sanguansermsri T, Dhananjayanonda P, Tongsong T. Prevalence of thalassemia in pregnant women at Maharaj Nakorn Chiang Mai Hospital. J Med Assoc Thai 2004;87(12),1415–8.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2023 ศรีนครินทร์เวชสาร
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
