ความสัมพันธ์ระหว่างสัดส่วนระดับไตรกลีเซอไรด์ต่อไขมันชนิดเอชดีแอลที่สูง และภาวะโปรตีนรั่วในปัสสาวะแบบเนโฟรติก ในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง

เจน ปิตานุพงศ์

ผู้แต่ง

เจน ปิตานุพงศ์ แผนกโรคไต หน่วยงานอายุรกรรม โรงพยาบาลท่าศาลา นครศรีธรรมราช

คำสำคัญ:

ไตรกลีเซอร์ไซด์ , ไขมันชนิดเอชดีแอล , โปรตีนรั่วในปัสสาวะ , โรคไตเรื้อรัง

บทคัดย่อ

หลักการและวัตถุประสงค์: ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังมีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือด สัดส่วนระดับไตรกลีเซอไรด์ต่อ ไขมันชนิดเอชดีแอลที่สูง และระดับโปรตีนรั่วในปัสสาวะแบบเนโฟรติกต่างมีความสัมพันธ์ต่อการลดลงของอัตราการกรองของไต และโรคหัวใจและหลอดเลือด แต่ยังมีข้อมูลจำกัดเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างสัดส่วนระดับไตรกลีเซอไรด์ต่อไขมันชนิดเอชดีแอล ที่สูงกับภาวะโปรตีนรั่วในปัสสาวะแบบเนโฟรติกในผู้ป่วยกลุ่มนี้ ดังนั้นการศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่าง สัดส่วนระดับไตรกลีเซอไรด์ต่อไขมันชนิดเอชดีแอลที่สูงกับภาวะโปรตีนรั่วในปัสสาวะแบบเนโฟรติกในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง

วิธีการศึกษา: เป็นการศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่ได้รับการตรวจที่คลินิกชะลอไตเสื่อม โรงพยาบาลท่าศาลาช่วงเดือนกุมภาพันธ์-มีนาคม พ.ศ. 2566 ผู้ป่วยที่เข้าร่วมวิจัยจะได้รับการตรวจเลือดและปัสสาวะ แบ่งเป็นกลุ่มที่มีภาวะโปรตีนรั่วในปัสสาวะแบบเนโฟรติกกับกลุ่มที่ไม่มีภาวะดังกล่าว เพื่อหาปัจจัยที่มีผลต่อภาวะโปรตีนรั่วในปัสสาวะแบบ เนโฟรติก โดยวิธีวิเคราะห์สถิติด้วย multiple logistic regression

ผลการศึกษา: ผู้เข้าร่วมวิจัยทั้งหมด 167 ราย อายุมัธยฐาน 72 ปี แบ่งเป็นผู้ป่วยไตเรื้อรังระยะที่สาม 74 ราย (ร้อยละ 44.3) ระยะที่สี่ 61 ราย (ร้อยละ 36.5) และระยะสุดท้าย 32 ราย (ร้อยละ 19.2) มีผู้ป่วยที่มีภาวะโปรตีนรั่วในปัสสาวะแบบเนโฟรติก 36 ราย (ร้อยละ 21.6) เมื่อวิเคราะห์พหุตัวแปร พบว่า สัดส่วนระดับไตรกลีเซอไรด์ต่อไขมันชนิดเอชดีแอลที่สูงมีความสัมพันธ์กับภาวะโปรตีนรั่วในปัสสาวะแบบเนโฟรติกเรื้อรัง (ORadj=1.45, 95% CI=1.2–1.77, p=0.001) ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญ กับภาวะโปรตีนรั่วในปัสสาวะแบบเนโฟรติก ได้แก่ อัตราการกรองของไต (ORadj =0.91, 95% CI=0.86–0.97, p<0.001) ระดับ น้ำตาลในเลือดหลังงดอาหาร (ORadj =1.02, 95% CI=1.01–1.04, p=0.02) และ อายุ (ORadj =1.07, 95% CI=1.01–1.13, p=0.01) นอกจากนี้พบว่า ค่าจุดตัดที่เหมาะสมของค่าสัดส่วนระดับไตรกลีเซอไรด์ต่อไขมันชนิดเอชดีแอลกับภาวะโปรตีนรั่วในปัสสาวะโดยใช้ ROC curve analysis คือ 3.92 (p<0.001)

สรุป: การศึกษานี้แสดงให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างสัดส่วนระดับไตรกลีเซอไรด์ต่อไขมันชนิดเอชดีแอลที่สูงกับภาวะโปรตีนรั่ว ในปัสสาวะแบบเนโฟรติก ในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญกับโปรตีนรั่วในปัสสาวะ คือ อัตราการกรองของไต ระดับน้ำตาลในเลือด และอายุ

เอกสารอ้างอิง

Gansevoort RT, Correa-Rotter R, Hemmelgarn BR, Jafar TH, Heerspink HJL, Mann JF, et al. Chronic kidney disease and cardiovascular risk: epidemiology, mechanisms, and prevention. Lancet 2013;382(9889):339-52. doi.org/10.1016/S0140-6736(13)60595-4

Li G, Wu Hk, Wu XW, Cao Z, Tu YC, Ma Y, et al. Small dense low density lipoprotein-cholesterol and cholesterol ratios to predict arterial stiffness progression in normotensive subjects over a 5-year period. Lipids Health Dis 2018;17(1):1-10. doi.org/10.1186/s12944-018-0671-2

Ouchi G, Komiya I, Taira S, Wakugami T, Ohya Y. Triglyceride/low-density-lipoprotein cholesterol ratio is the most valuable predictor for increased small, dense LDL in type 2 diabetes patients. Lipids Health Dis 2022;21(1):1-12. doi.org/10.1186/s12944-021-01612-8

Moriyama K, Takahashi E. Non-HDL cholesterol is a more superior predictor of small-dense LDL cholesterol than LDL cholesterol in Japanese subjects with TG levels< 400 mg/dL. J Atheroscler Thromb 2016;23(9):1126-37. doi.org/10.5551/jat.33985

Nerpin E, Ingelsson E, Risérus U, Sundström J, Larsson A, Jobs E, et al. The combined contribution of albuminuria and glomerular filtration rate to the prediction of cardiovascular mortality in elderly men. Nephrol Dial Transplant 2011;26(9):2820-7. doi.org/10.1093/ndt/gfq848

Matsushita K, Coresh J, Sang Y, Chalmers J, Fox C, Guallar E, et al. Estimated glomerular filtration rate and albuminuria for prediction of cardiovascular outcomes: a collaborative meta-analysis of individual participant data. Lancet Diabetes Endocrinol 2015;3(7):514-25. doi.org/10.1016/S2213-8587(15)00040-6

Ying T, Clayton P, Naresh C, Chadban S. Predictive value of spot versus 24-hour measures of proteinuria for death, end-stage kidney disease or chronic kidney disease progression. BMC Nephrol 2018;19(1):55. doi.org/10.1186/s12882-018-0853-1

Russo LM, Comper WD, Osicka TM. Mechanism of albuminuria associated with cardiovascular disease and kidney disease. Kidney Int Suppl 2004;(92):S67-8. doi.org/10.1111/j.1523-1755.2004.09218.x

Sibley SD, Hokanson JE, Steffes MW, Purnell JQ, Marcovina SM, Cleary PA, et al. Increased small dense LDL and intermediate-density lipoprotein with albuminuria in type 1 diabetes. Diabetes care 1999;22(7):1165-70. doi.org/10.2337/diacare.22.7.1165

Lee IT, Wang CY, Huang CN, Fu CC, Sheu WHH. High triglyceride-to-HDL cholesterol ratio associated with albuminuria in type 2 diabetic subjects. J Diabetes Complication 2013;27(3):243-7. doi.org/10.1016/j.jdiacomp.2012.11.004

Muntner P, Coresh J, Smith JC, Eckfeldt J, Klag MJ. Plasma lipids and risk of developing renal dysfunction: the atherosclerosis risk in communities study. Kidney Int 2000;58(1):293-301. doi.org/10.1046/j.1523-1755.2000.00165.x

Nguyen HH, Tran HH, Nguyen LT, Nguyen T, Nguyen NA, Vi MT, et al. TG/HDL-C ratio is a risk factor associated with CKD: use in assessing the risk of progression of CKD. Pathophysiology 2022;29(3):374-82. doi.org/10.3390/pathophysiology29030029

Iwai T, Miyazaki M, Yamada G, Nakayama M, Yamamoto T, Satoh M, et al. Diabetes mellitus as a cause or comorbidity of chronic kidney disease and its outcomes: the Gonryo study. Clin Exp Nephrol 2018;22(2):328-36. doi.org/10.1007/s10157-017-1451-4

Sun K, Lin D, Li F, Huang C, Qi Y, Xue S, et al. Discordant associations of lipid parameters with albuminuria and chronic kidney disease: a population-based study. Lipids Health Dis 2015;14:152. doi.org/10.1186/s12944-015-0153-8

Hallan SI, Matsushita K, Sang Y, Mahmoodi BK, Black C, Ishani A, et al. Age and association of kidney measures with mortality and end-stage renal disease. J Am Med Assoc 2012;308(22):2349-60. doi.org/10.1001/jama.2012.16817

Chen SC, Hung CC, Kuo MC, Lee JJ, Chiu YW, Chang JM, et al. Association of dyslipidemia with renal outcomes in chronic kidney disease. PLoS One 2013;8(2):e55643. doi.org/10.1371/journal.pone.0055643

Ho CI, Chen JY, Chen SY, Tsai YW, Weng YM, Tsao YC, et al. Relationship between TG/HDL-C ratio and metabolic syndrome risk factors with chronic kidney disease in healthy adult population. Clin Nutr 2015;34(5):874-80. doi.org/10.1016/j.clnu.2014.09.007

Bommer J. Prevalence and socio‐economic aspects of chronic kidney disease. Nephrol Dial Transplant 2002;17 (Suppl 11):8-12. doi.org/10.1093/ndt/17.suppl_11.8

Molnar MZ, Kalantar-Zadeh K, Lott EH, Lu JL, Malakauskas SM, Ma JZ, et al. Angiotensin-converting enzyme inhibitor, angiotensin receptor blocker use, and mortality in patients with chronic kidney disease. J Am Coll Cardiol 2014;63(7):650-8. doi.org/10.1016/j.jacc.2013.10.050

Bolton CH, Downs LG, Victory JG, Dwight JF, Tomson CR, Mackness MI, et al. Endothelial dysfunction in chronic renal failure: roles of lipoprotein oxidation and pro‐inflammatory cytokines. Nephrol Dial Transplant 2001;16(6):1189-97. doi.org/10.1093/ndt/16.6.1189

Magil AB. Interstitial foam cells and oxidized lipoprotein in human glomerular disease. Mod Pathol 1999;12(1):33-40.

Trevisan R, Dodesini AR, Lepore G. Lipids and renal disease. J Am Soc Nephro 2006;17 (4 Suppl 2):S145-S7. doi.org/10.1681/ASN.2005121320

Hsieh MH, Yang JF, Lin WY, Chien HH, Kuo MC, Chang NC, et al. Fasting sugar, blood pressure, and uric acid are factors related to positive proteinuria and an impaired eGFR. J Chin Med Assoc 2017;80(12):782-9. doi.org/10.1016/j.jcma.2016.11.011

Ekinci EI, Jerums G, Skene A, Crammer P, Power D, Cheong KY, et al. Renal structure in normoalbuminuric and albuminuric patients with type 2 diabetes and impaired renal function. Diabetes care 2013;36(11):3620-6. doi.org/10.2337/dc12-2572

Obi Y, Kimura T, Nagasawa Y, Yamamoto R, Yasuda K, Sasaki K, et al. Impact of age and overt proteinuria on outcomes of stage 3 to 5 chronic kidney disease in a referred cohort. Clin J Am Soc Nephrol 2010;5(9):1558-65. doi.org/10.2215/CJN.08061109

Fuiano G, Sund S, Mazza G, Rosa M, Caglioti A, Gallo G, et al. Renal hemodynamic response to maximal vasodilating stimulus in healthy older subjects. Kidney Int 2001;59(3):1052-8. doi.org/10.1046/j.1523-1755.2001.0590031052.x

Ansquer J-C, Foucher C, Rattier S, Taskinen M-R, Steiner G, Investigators D. Fenofibrate reduces progression to microalbuminuria over 3 years in a placebo-controlled study in type 2 diabetes: results from the Diabetes Atherosclerosis Intervention Study (DAIS). Am J Kidney Dis 2005;45(3):485-93. doi.org/10.1053/j.ajkd.2004.11.004

Lane C, Brown M, Dunsmuir W, Kelly J, Mangos G. Can spot urine protein/creatinine ratio replace 24 h urine protein in usual clinical nephrology? Nephrol 2006;11(3):245-9. doi.org/10.1111/j.1440-1797.2006.00564.x