Comparison of Acute Kidney Injury Prevalence in Head and Neck Cancer Patients Treated with Cisplatin Chemoradiation: 3-week vs 1-week Regimens at Maharat Nakhon Ratchasima Hospital

วงศ์สถิต ปรีติกุล; วัทธิกร พิชิตพร; จิรวัฒน์ ธเนศธาดา

ผู้แต่ง

วงศ์สถิต ปรีติกุล กลุ่มงานอายุรกรรม โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา
วัทธิกร พิชิตพร กลุ่มงานอายุรกรรม โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา
จิรวัฒน์ ธเนศธาดา กลุ่มงานอายุรกรรม โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา

คำสำคัญ:

มะเร็งศีรษะและลำคอ, ซิสพลาติน, การบาดเจ็บของไตเฉียบพลัน, การทำเคมีบำบัด, พิษต่อไต

บทคัดย่อ

หลักการและวัตถุประสงค์: การรักษาด้วยยาเคมีบำบัดร่วมกับรังสีรักษาด้วยยาซิสพลาติน เป็นการรักษาที่เป็นมาตรฐานในการรักษามะเร็งศีรษะและลำคอ โดยที่จะมีการให้ยาทุกสามสัปดาห์หรือทุกสัปดาห์ โดยมีผลข้างเคียงที่ให้ความสำคัญมากที่สุด ได้แก่ ภาวะไตวายเฉียบพลัน ดังนั้นการศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบความชุกของภาวะไตวายเฉียบพลัน ระหว่างการให้ยาซิสพลาตินแบบทุกสามสัปดาห์และทุกสัปดาห์ ในผู้ป่วยมะเร็งศีรษะและลำคอที่ได้รับเคมีบำบัดร่วมกับรังสีรักษา

วิธีการศึกษา: เป็นการศึกษาเชิงวิเคราะห์จากเหตุไปหาผลแบบย้อนหลังในผู้ป่วยเพศชายและหญิงที่มีอายุตั้งแต่ 18 ปีขึ้นไป ซึ่งได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคมะเร็งศีรษะและลำคอและได้รับการรักษาด้วยยาซิสพลาตินร่วมกับรังสีรักษา ข้อมูลถูกรวบรวมจากฐานข้อมูลเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ของโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา ระหว่างปี พ.ศ. 2560 ถึง 2566 ภายหลังการรวบรวมข้อมูล ตัวแปรสำคัญ อาทิ ความชุกของภาวะไตวายเฉียบพลันและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง จะถูกนำมาวิเคราะห์ทางสถิติด้วยค่า odds ratio พร้อมค่าความเชื่อมั่นร้อยละ 95

ผลการศึกษา: จากประชากรที่ศึกษาทั้งหมด 247 ราย มีผู้ป่วย 32 รายถูกคัดออกด้วยเหตุผลต่างๆ คงเหลือกลุ่มตัวอย่างที่นำมาวิเคราะห์จำนวน 215 ราย โดยแบ่งเป็นกลุ่มที่ได้รับยาทุกสามสัปดาห์ 111 ราย และกลุ่มที่ได้รับยาทุกสัปดาห์ 104 ราย ความชุกโดยรวมของภาวะไตวายเฉียบพลันคิดเป็นร้อยละ 37.21 โดยไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติระหว่างกลุ่มที่ได้รับยาทุกสามสัปดาห์ (ร้อยละ 37.80) และทุกสัปดาห์ (ร้อยละ 36.50) (p=0.955) กลุ่มที่ได้รับยาทุกสามสัปดาห์ได้รับปริมาณยาซิสพลาตินสะสมสูงกว่าอย่างมีนัยสำคัญ (173.53 เทียบกับ 140.24 มก./ตร.ม, p <0.001) และผลการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ด้วยการถดถอยโลจิสติกแบบพหุตัวแปรพบว่า ปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญ ที่มีนัยสำคัญทางสถิติต่อการเกิดภาวะไตวายเฉียบพลัน ได้แก่ ดัชนีมวลกายที่มากกว่า 23 กิโลกรัมต่อตารางเมตร (OR 2.10, 95% CI 1.02 - 4.30, p=0.043) และระดับครีเอตินินก่อนการให้ยา (OR 15.96, 95% CI 1.97-129.56, p = 0.010)

สรุป: รูปแบบการให้ยาซิสพลาตินทั้งสองแบบแสดงความชุกของภาวะไตวายเฉียบพลันที่ใกล้เคียงกัน ดัชนีมวลกายที่มากกว่า 23 กิโลกรัมต่อตารางเมตร และระดับครีเอตินินที่มากขึ้น สัมพันธ์กับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของภาวะไตวายเฉียบพลัน ในการให้ยาในกลุ่มประชากรกลุ่มนี้ จึงควรมีการติดตามอย่างใกล้ชิด

เอกสารอ้างอิง

Sung H, Ferlay J, Siegel RL, Laversanne M, Soerjomataram I, Jemal A, et al. Global Cancer Statistics 2020: GLOBOCAN Estimates of Incidence and Mortality Worldwide for 36 Cancers in 185 Countries. CA Cancer J Clin 2021;71(3):209–249. doi:10.3322/caac.21660.

Rettig EM, D’Souza G. Epidemiology of Head and Neck Cancer. Surg Oncol Clin N Am 2015;24(3):379–96. doi:10.1016/j.soc.2015.03.001.

Cancer in Thailand Vol.X, 2016-2018. 2021.

Vatanasapt P, Thanaviratananich S, Ratanaanekchai T, Thepsuthammarat K. The burden of head and neck cancers in Thailand. J Med Assoc Thail Chotmaihet Thangphaet 2012;95(Suppl 7):S182-189.

Kiyota N, Tahara M, Mizusawa J, Kodaira T, Fujii H, Yamazaki T, et al. Weekly Cisplatin Plus Radiation for Postoperative Head and Neck Cancer (JCOG1008): A Multicenter, Noninferiority, Phase II/III Randomized Controlled Trial. J Clin Oncol Off J Am Soc Clin Oncol 2022;40(18):1980–90. doi:10.1200/JCO.21.01293.

Tian X, Zhu Q, Zhang Z. Efficacy and safety of weekly versus triweekly cisplatin treatment concomitant with radiotherapy for locally advanced nasopharyngeal carcinoma: A systematic review and pooled analysis. Front Pharmacol 2022;13:999027. doi:10.3389/fphar.2022.999027.

Miller RP, Tadagavadi RK, Ramesh G, Reeves WB. Mechanisms of Cisplatin nephrotoxicity. Toxins 2010;2(11):2490–2518. doi:10.3390/toxins2112490.

Galfetti E, Cerutti A, Ghielmini M, Zucca E, Wannesson L. Risk factors for renal toxicity after inpatient cisplatin administration. BMC Pharmacol Toxicol 2020;21(1):19. doi:10.1186/s40360-020-0398-3.

van der Vorst MJDL, Neefjes ECW, Toffoli EC, Oosterling-Jansen JEW, Vergeer MR, Leemans CR, et al. Incidence and risk factors for acute kidney injury in head and neck cancer patients treated with concurrent chemoradiation with high-dose cisplatin. BMC Cancer 2019;19(1):1066. doi:10.1186/s12885-019-6233-9.

Liu J-Q, Cai G-Y, Wang S-Y, Song Y-H, Xia Y-Y, Liang S, et al. The characteristics and risk factors for cisplatin-induced acute kidney injury in the elderly. Ther Clin Risk Manag 2018;14:1279–1285. doi:10.2147/TCRM.S165531.

Mehta RL, Kellum JA, Shah SV, Molitoris BA, Ronco C, Warnock DG, et al. Acute Kidney Injury Network: report of an initiative to improve outcomes in acute kidney injury. Crit Care2007;11(2):R31. doi:10.1186/cc5713.

Harris PA, Taylor R, Thielke R, Payne J, Gonzalez N, Conde JG. Research electronic data capture (REDCap)--a metadata-driven methodology and workflow process for providing translational research informatics support. J Biomed Inform 2009;42(2):377–81. doi:10.1016/j.jbi.2008.08.010.

Harris PA, Taylor R, Minor BL, Elliott V, Fernandez M, O’Neal L, et al. The REDCap consortium: Building an international community of software platform partners. J Biomed Inform2019;95:103208. doi:10.1016/j.jbi.2019.103208.

Faul F, Erdfelder E, Buchner A, Lang A-G. Statistical power analyses using G*Power 3.1: Tests for correlation and regression analyses. Behav Res Methods 2009;41(4):1149–60. doi:10.3758/BRM.41.4.1149.

Faul F, Erdfelder E, Lang A-G, Buchner A. G*Power 3: a flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behav Res Methods 2007;39(2):175–91. doi:10.3758/bf03193146.

Fayette J, Molin Y, Lavergne E, Montbarbon X, Racadot S, Poupart M, et al. Radiotherapy potentiation with weekly cisplatin compared to standard every 3 weeks cisplatin chemotherapy for locoregionally advanced head and neck squamous cell carcinoma. Drug Des Devel Ther2015;9:6203–10. doi:10.2147/DDDT.S81488.

Espeli V, Zucca E, Ghielmini M, Giannini O, Salatino A, Martucci F, et al. Weekly and 3-weekly cisplatin concurrent with intensity-modulated radiotherapy in locally advanced head and neck squamous cell cancer. Oral Oncol 2012;48(3):266–71. doi:10.1016/j.oraloncology.2011.10.005.

Kose F, Besen A, Sumbul T, Sezer A, Karadeniz C, Disel U, et al. Weekly cisplatin versus standard three-weekly cisplatin in concurrent chemoradiotherapy of head and neck cancer: the Baskent University experience. Asian Pac J Cancer Prev2011;12 (5):1185–8.

Tsan DL, Lin CY, Kang CJ, Huang S-F, Fan KH, Liao CT, et al. The comparison between weekly and three-weekly cisplatin delivered concurrently with radiotherapy for patients with postoperative high-risk squamous cell carcinoma of the oral cavity. Radiat Oncol 2012;7:215. doi:10.1186/1748-717X-7-215.