อัตรารอดชีพผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง พื้นที่เขตสุขภาพที่ 7: การศึกษาแบบย้อนหลังไปข้างหน้า

ผู้แต่ง

  • ภาคภูมิ คนรู้ นักศึกษาหลักสูตรสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต กลุ่มวิชาวิทยาการระบาด คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น
  • สุพจน์ คำสะอาด สาขาวิชาวิทยาการระบาดและชีวสถิติ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น
  • กชกร ทิพย์สันเทียะ สาขาวิชาอนามัยชุมชน คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร จังหวัดพิษณุโลก

คำสำคัญ:

มะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง, อัตรารอดชีพ, การตรวจคัดกรองมะเร็ง, เขตสุขภาพที่ 7

บทคัดย่อ

หลักการและวัตถุประสงค์: ประเทศไทยยังไม่มีการศึกษาการตรวจคัดกรองกับการรอดชีพ จึงศึกษาการตรวจคัดกรองกับการรอดชีพผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง พื้นที่เขตสุขภาพที่ 7

วิธีการศึกษา: A retrospective cohort study โครงการ Cancer Anywhere ปีพ.ศ. 2560 ถึง 2565 จำนวน 1,024 ราย ติดตามผู้ป่วยทุกรายเพื่อทราบสถานะสุดท้ายการมีชีวิตถึงปี พ.ศ. 2567 วิเคราะห์อัตรารอดชีพโดย Kaplan-Meier นำเสนอค่ามัธยฐานและช่วงเชื่อมั่น 95% และเปรียบเทียบการรอดชีพระหว่างกลุ่มตรวจคัดกรองมะเร็งและไม่ตรวจคัดกรองมะเร็ง โดย Log-rank test นำเสนอค่า p-value 

ผลการศึกษา: ผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง 1,024 ราย เสียชีวิต 613 ราย อัตราเสียชีวิต 24.2 ต่อ 100 ราย/ปี ค่ามัธยฐานการรอดชีพ 2.41 ปี (95%CI: 2.07 - 2.95) พบผู้ป่วยได้รับการตรวจคัดกรองมะเร็งมีอัตรารอดชีพดีกว่าอีกกลุ่ม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p = 0.013) เมื่อเปรียบเทียบการรอดชีพระหว่างกลุ่ม พบค่ามัธยฐานการรอดชีพ 4.06 ปี (95%CI: 2.71 - NA) และ 2.29 ปี (95%CI: 1.94 - 2.66) อัตรารอดชีพหลังการวินิจฉัยในกลุ่มรับการคัดกรองเปรียบเทียบกับกลุ่มไม่คัดกรองระยะเวลา 1, 3, 5 ปี คิดเป็นร้อยละ 71.2 (95%CI: 63.4 - 77.6) กับร้อยละ 65.9 (95%CI: 62.6 - 68.9);  ร้อยละ 55.9 (95%CI: 47.6 - 63.3) กับร้อยละ 44.8 (95%CI: 41.5 - 48.2); ร้อยละ 46.6 (95%CI: 37.5 - 55.3) กับร้อยละ 34.0 (95%CI: 30.4 - 37.7) ตามลำดับ

สรุป: การตรวจคัดกรองมะเร็งมีนัยสำคัญกับการรอดชีพผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง ในพื้นที่เขตสุขภาพที่ 7 การศึกษาครั้งต่อไปควรคำนึงถึงการตรวจคัดกรองร่วมกับปัจจัยอื่นๆ กับการรอดชีพในเชิงลึกต่อไป

เอกสารอ้างอิง

Ferlay J, Ervik M, Lam F, Laversanne M, Colombet M, Mery L, et al. Global cancer Observatory. Cancer Today. 2022. [cited June 8, 2024]. Available from: https://gco.iarc.who.int/today

National Health Security Office. Payment for public health services: health promotion and disease prevention services for basic services, paid per service item. National Health Security Office Announcement. 2023. [cited June 8, 2024]. Available from: https://www.nhso.go.th/download/217

Ministry of Public Health, Medical and Health Data Repository System. Data for responding to the cancer service plan. 2024. [cited June 8, 2024]. Available from: https://hdcservice.moph.go.th

Spolverato G, Capelli G, Battagello J, Barina A, Nordio S, Finotti E, et al. More favorable short and long term outcomes for screen detected colorectal cancer patients. Frontiers in Oncology 2021;11:1-10 doi:10.3389/fonc.2021.620644.

Chan YM, Mackay C, Ritchie DT, Scott N, Parnaby C, Murray GI, et al. Screen detection is a survival predictor independent of pathological grade in colorectal cancer: A prospective cohort study. Surgeon 2021;19:20-6. doi:10.1016/j.surge.2020.02.004.

Kumdinpitak S. Survival rate and factors affecting on survival of colorectal cancer patients after surgery at Roi Et Hospital. Srinagarind Med J 2022;37(1):38–48.

Phansranoi K, Kamsa-ad S, Boonnithi N, Thokanit NS, Maneenin N. Association between lesions of cancer and survival of colorectal cancer (CRC) patients after diagnosis at Maharat Nakhon Ratchasima Hospital, Nakhon Ratchasima Province. Srinagarind Med J 2021;36(2):222-8.

World Health Organization. International classification of diseases for oncology (ICD-O), 3rd edition, 1st revision. [Electronic version]. 2013. ISBN 978 92.

National Health Security Office. Cancer Anywhere: Nationwide access to cancer treatment. 2023. [cited June 8, 2024]. Available from: https://www.nhso.go.th/news/3950

Kleinbaum DG, Klein M. Survival analysis: a self-learning text. 3rd ed. New York: Springer; 2012.

Stata Corp. Stata: Data analysis and statistical software. [Internet]. [cited June 8, 2024]. Available from: www.stata.com

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2025-06-23

รูปแบบการอ้างอิง

1.
คนรู้ ภ, คำสะอาด ส, ทิพย์สันเทียะ ก. อัตรารอดชีพผู้ป่วยมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง พื้นที่เขตสุขภาพที่ 7: การศึกษาแบบย้อนหลังไปข้างหน้า. SRIMEDJ [อินเทอร์เน็ต]. 23 มิถุนายน 2025 [อ้างถึง 4 กุมภาพันธ์ 2026];40(3):376-82. available at: https://li01.tci-thaijo.org/index.php/SRIMEDJ/article/view/266544

ฉบับ

ประเภทบทความ

Original Articles