ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อภาวะขาดออกซิเจนแรกคลอดของทารกครบกำหนด: การศึกษาย้อนหลังแบบมีกลุ่มควบคุมแบบสหสถาบัน
DOI:
https://doi.org/10.64960/srimedj.v40i5.266574คำสำคัญ:
ภาวะขาดออกซิเจนแรกคลอด, ทารกแรกเกิดครบกำหนด, ปัจจัยเสี่ยง, ภาวะขาดออกซิเจนขณะเจ็บครรภ์คลอดบทคัดย่อ
หลักการและวัตถุประสงค์: ภาวะขาดออกซิเจนในทารกแรกเกิดเป็นสาเหตุสำคัญหนึ่งที่ทำให้ทารกแรกเกิด มีความเจ็บป่วย ทุพพลภาพหรือเสียชีวิตได้ ดังนั้นการศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อการเกิดภาวะขาดออกซิเจนแรกคลอดในทารกครบกำหนดในโรงพยาบาลสหสถาบัน ของประเทศไทย ข้อมูลที่ได้รับจะนำไปใช้เพื่อเฝ้าระวังป้องกันให้เกิดภาวะทารกขาดออกซิเจนลดลง
วิธีการศึกษา: เป็นการศึกษาแบบย้อนหลังเชิงกรณีควบคุม โดยใช้ข้อมูลจากระบบเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ของโรงพยาบาลวานรนิวาส โรงพยาบาลอุดรธานี โรงพยาบาลอ่างทอง โรงพยาบาลบ้านผือ โรงพยาบาลบ้านดุง และโรงพยาบาลหนองหาน การศึกษานี้มุ่งวิเคราะห์ภาวะขาดออกซิเจนแรกคลอดในทารกครบกำหนดจำนวน 25,366 ราย ที่คลอดช่วงวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2561 ถึงวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2565 กลุ่มทดลองคือมารดาที่ทารกแรกเกิดมีภาวะขาดออกซิเจน และกลุ่มควบคุมคือมารดาที่ทารกแรกเกิดไม่มีภาวะดังกล่าว จากนั้นทำการวิเคราะห์ความชุกและปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะขาดออกซิเจนแรกคลอด โดยใช้การวิเคราะห์แบบการวิเคราะห์การถดถอยลอจิสติกเชิงพหุ
ผลการศึกษา: พบว่าความชุกของภาวะขาดออกซิเจนแรกคลอดอยู่ที่ร้อยละ 2.43 ปัจจัยเสี่ยงที่มีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ มารดาที่มีอายุตั้งแต่ 35 ปีขึ้นไป (AOR 1.41; 95% CI: 1.05–1.88) การตั้งครรภ์ครั้งแรก (AOR 1.91; 95% CI: 1.52–2.40) การศึกษาต่ำกว่าระดับปริญญาตรี (AOR 1.90; 95% CI: 1.26–2.87) ภาวะน้ำหนักเกินก่อนตั้งครรภ์ (AOR 1.39; 95% CI: 1.08–1.79) ภาวะอ้วนก่อนตั้งครรภ์ (AOR 1.54; 95% CI: 1.07–2.23) ภาวะความดันโลหิตสูงที่เกิดจากการตั้งครรภ์ (AOR 1.68; 95% CI: 1.18–2.40) ภาวะถุงน้ำคร่ำแตกก่อนกำหนด (AOR 0.38; 95% CI: 0.16–0.94), การคลอดโดยการผ่าตัดคลอด (AOR 1.30; 95% CI: 1.04–1.63) ทารกตัวเล็กกว่าเกณฑ์อายุครรภ์ (AOR 2.43; 95% CI: 1.83–3.24) และการคลอดท่าผิดปกติ (AOR 2.16; 95% CI: 1.45–3.21)
สรุป: ในการศึกษานี้พบว่าความชุกของภาวะขาดออกซิเจนแรกคลอดอยู่ที่ร้อยละ 2.43 ปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญที่สุดที่พบคือทารกตัวเล็กกว่าเกณฑ์อายุครรภ์ ซึ่งเป็นภาวะที่สามารถป้องกันได้ การเฝ้าระวังอย่างสม่ำเสมอ การวินิจฉัยที่ถูกต้อง และการให้การรักษาอย่างทันท่วงทีในกรณีที่สงสัยภาวะทารกเจริญเติบโตช้าในครรภ์ และการเตรียมความพร้อมในการดูแลหญิงตั้งครรภ์กลุ่มเสี่ยงสูงมีความสำคัญอย่างยิ่งในการลดอุบัติการณ์ของภาวะขาดออกซิเจนแรกคลอด
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Guidelines on Basic Newborn Resuscitation. Geneva: World Health Organization; 2012:6.
Rainaldi MA, Perlman JM. Pathophysiology of birth asphyxia. Clin Perinatol 2016;43(3):409-22. doi:10.1016/j.clp.2016.04.002
Ministry of Public Health Bureau of Policy and Strategy Office of the Permanent Secretary. The International Classification of Disease 10 Revision Thai Modification Volume 2. 2nd ed. 2006; p. 265.
MacLennan AH, Thompson SC, Gecz J. Cerebral palsy: causes, pathways, and the role of genetic variants. Am J Obstet Gynecol 2015;213(6):779-88. doi:10.1016/j.ajog.2015.05.034
Nelson KB, Ellenberg JH. Apgar scores as predictors of chronic neurologic disability. Pediatrics. 1981;68:36–44. doi:10.1542/peds.68.1.36
Ranjit MS. Cardiac abnormalities in birth asphyxia. Indian J Pediatr 2000;67(Suppl 3):S26-9. doi:10.1007/BF02760486
Ashraf M, Ahmed N, Chowdhary J, Saif RU. Acute renal failure: nephrosonographic findings in asphyxiated neonates. Saudi J Kidney Dis Transpl 2011;22(6):1187-92.
Alaro D, Bashir A, Musoke R, Wanaian L. Prevalence and outcomes of acute kidney injury in term neonates with perinatal asphyxia. Afr Health Sci 2014;14(3):682-8. doi:10.4314/ahs.v14i3.26
Thibeault DW, Hall FK, Sheehan MB, Hall RT. Postasphyxial lung disease in newborn infants with severe perinatal acidosis. Am J Obstet Gynecol 1984;150(4):393-9. doi:10.1016/S0002-9378(84)80146-5
Berseth CL, McCoy HH. Birth asphyxia alters neonatal intestinal motility in term neonates. Pediatrics 1992;90:669-73. doi:10.1542/peds.90.5.669
Ngamjarus C. N4studies sample size calculation for an epidemiological study on a smart device. Siriraj Med J 2016;68(3):160-70.
Dashboard.anamai.moph.go.th. Birth Asphyxia Rate. [Internet]. [cited May 24, 2023]. Available from: http://dashboard.anamai.moph.go.th/dashboard/birthasphyxia/index?year=2022
Panna S. Risk factors for birth asphyxia in newborns delivered at Nongkhai Hospital. Srinagarind Med J 2020;35(3):278-86.
Wijakkanalan Y. Factors associated to birth asphyxia. Med J Sisaket Surin Buriram Hosp 2018;23(1):483-92.
Greco P, Nencini G, Piva I, Scioscia M, Volta CA, Spadaro S, et al. Pathophysiology of hypoxic-ischemic encephalopathy: A review of the past and a view on the future. Acta Neurol Belg 2020;120(2):277–88. doi:10.1007/s13760-020-01308-3
Moshiro R, Mdoe P, Perlman JM. A global view of neonatal asphyxia and resuscitation. Front Pediatr 2019;7:489. doi:10.3389/fped.2019.00489
Ensing S, Schaaf JM, Abu-Hanna A, Mol BWJ, Ravelli ACJ. Recurrence risk of low Apgar score among term singletons: a population-based cohort study. Acta Obstet Gynecol Scand 2014;93(9):897–904. doi:10.1111/aogs.12435
Thangwijitra S, Sripramodya C, Kanchanawat S. Risk factors of birth asphyxia in pregnancy 37 complete weeks and over by Apgar score less than 7 at 5 minutes. Thai J Obstet Gynaecol 2010;18(2):54-62.
Ayebare E, Hanson C, Nankunda J, Hjelmstedt A, Nantanda R, Jonas W, et al. Factors associated with birth asphyxia among term singleton births at two referral hospitals in Northern Uganda: a cross sectional study. BMC Pregnancy Childbirth 2022;22(767):1-12. doi:10.1186/s12884-022-05095-y
Nguanboonmak A, Sornsukolrat S. Prevalence and risk factors of birth asphyxia among elderly gravidarum. Thai J Obstet Gynaecol 2019;27(1):29-37.
Odd D, Lewis G, Gunnel D, Rasmussen F. Risk of low Apgar scores and socio-Economic status over a 30-year period. J Matern Fetal Neonatal Med 2014;27(6):603-7. doi:10.3109/14767058.2013.833903
Tewesa E, Chirwa E, Majamanda MD, Maluwa A, Chimwaza A. Associative factors for birth asphyxia at queen elizabeth central hospital—Malawi. J Biosci Med 2017;5(05):22–31. doi:10.4236/jbm.2017.55003
Techane MA, Alemu TG, Wubneh CA, Belay GM, Tamir TT, Muhye AB, et al. The effect of gestational age, low birth weight and parity on birth asphyxia among neonates in sub-Saharan africa: systematic review and meta-analysis: 2021. Ital J Pediatr 2022;48:114. doi:10.1186/s13052-022-01307-5
Phoodaangau B, Kownaklai J, Supathaweewat S. Factors associated with birth asphyxia in overweight and obese pregnant women. Journal of Health and Nursing Education 2023;29(2):1-16.
Maleerat P, Songthamwat M, Saeng-aroon P, Kittithanesuan Y, Songthamwat S, Summart U, et al. Pregnancy outcome in undernutrition mothers: a multicenter retrospective cohort study. Srinagarind Med J 2022;37(6):565-7.
Suwannachat B. Risk factors for birth asphyxia In Kalasin hospital. Srinagarind Med J 2013;19(4):233-40.
Saksangawong S, Rattanamongkolgul S. Risk factor and risk score for birth asphyxia in Kumpawapi Hospital, Udonthani province. Royal Thai Army Med J 2019;72(1):41-52.
Prechapanich T. Impact of diabetes, obesity or excessive weight gain on birth weight and pregnancy outcomes, retrospective study in BMA general hospital. Journal of Charoenkrung Pracharak 2019;12(1):12-22.
Pitchaiprasert S. Correlation and clinical significance of low birth weight infant and maternal anemia at Surin Hospital. Med J Sisaket Surin Buriram Hosp 2018;28(1):21-9.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 ศรีนครินทร์เวชสาร
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
