การพัฒนารูปแบบการการดูแลระยะหลังคลอดสำหรับหญิงตั้งครรภ์ที่ใช้ยาบ้าใน จังหวัดกาฬสินธุ์
DOI:
https://doi.org/10.64960/srimedj.v40i5.267588คำสำคัญ:
หญิงตั้งครรภ์, ยาบ้า, การดูแลหลังคลอด, การป้องกันการกลับไปใช้ยาบ้าซ้ำ, การบำบัดครอบครัวบทคัดย่อ
หลักการและวัตถุประสงค์: การใช้ยาบ้าในหญิงตั้งครรภ์ส่งผลกระทบรุนแรงต่อทั้งมารดาและทารก การดูแลระยะหลังคลอดที่มีประสิทธิภาพจึงมีความสำคัญในการป้องกันการกลับไปใช้ยาบ้าซ้ำและส่งเสริมสุขภาพของทั้งมารดาและทารก การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินประสิทธิผลของรูปแบบการดูแลหญิงตั้งครรภ์ที่ใช้ยาบ้าระยะหลังคลอดในจังหวัดกาฬสินธุ์
วิธีการศึกษา: เป็นการศึกษาและพัฒนา (research and development: R & D) ดำเนินการการตามแนวคิดของ Kemmis และ McTaggart ประกอบด้วย 4 ขั้นตอน ได้แก่ การวางแผน การปฏิบัติ การสังเกต และการสะท้อนผล กลุ่มตัวอย่างคือหญิงหลังคลอดที่มีประวัติการใช้ยาบ้าในจังหวัดกาฬสินธุ์ จำนวน 88 ราย รูปแบบการดูแลประกอบด้วยการประเมินในโรงพยาบาลหลังคลอดวันที่ 2 การเยี่ยมบ้านภายใน 1 สัปดาห์หลังจำหน่าย การตรวจหลังคลอดที่ 4-6 สัปดาห์พร้อมกระบวนการกลุ่มบำบัด การเยี่ยมบ้านที่ 8-12 สัปดาห์ และการประเมินที่โรงพยาบาล 24 สัปดาห์ เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูลประกอบด้วยแบบสัมภาษณ์ข้อมูลส่วนบุคคล เครื่องมือประเมินความพร้อมของครอบครัวโดยใช้แบบประเมิน family readiness assessment (FRA) และแบบประเมินความเสี่ยงต่อการกลับไปเสพซ้ำ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบ Komogorov-Smirnov และ ANOVA
ผลการศึกษา: เปรียบเทียบระหว่างก่อนและหลังการทดลอง ในด้านสภาพแวดล้อมภายในบ้าน ความรักใคร่ผูกพันในครอบครัว การยอมรับและให้อภัย และการมีเครือข่ายทางสังคมมีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.01) ระดับความเสี่ยงต่อการกลับไปเสพซ้ำมีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p=0.02) กลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงลดลงจากร้อยละ 68.20 เหลือร้อยละ 25.00 สำหรับความพร้อมของครอบครัวในการดูแลผู้ป่วย ประเด็นที่มีการพัฒนามากที่สุดคือความสามารถในการแก้ไขปัญหาของสมาชิกในครอบครัว (จากร้อยละ 21.20 เป็น 87.90) การตระหนักและทำหน้าที่ตามบทบาท (จากร้อยละ 42.40 เป็น 97.00) และความรู้ความเข้าใจต่อการดูแลผู้ป่วย (จากร้อยละ 27.30 เป็น 54.50)
สรุป: รูปแบบการดูแลหญิงตั้งครรภ์ที่ใช้ยาบ้าระยะหลังคลอดที่พัฒนาขึ้นมีประสิทธิผลในการลดความเสี่ยงต่อการกลับไปเสพซ้ำและเพิ่มความพร้อมของครอบครัวในการดูแลผู้ป่วย โดยมีการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญในด้านสภาพแวดล้อม ความสัมพันธ์ในครอบครัว และการสนับสนุนทางสังคม รูปแบบนี้สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการดูแลหญิงหลังคลอดที่มีประวัติใช้ยาบ้าในพื้นที่อื่นๆ เพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตของมารดาและทารก
เอกสารอ้างอิง
United Nations Office on Drugs and Crime. World Drug Report 2023. Vienna: United Nations; 2023.
Degenhardt L, Baxter AJ, Lee YY, Hall W, Sara GE, Johns N, et al. The global burden of disease attributable to alcohol and drug use in 195 countries and territories, 2016-2019: a systematic analysis for the global burden of disease study 2019. Lancet Psychiatry 2022;9(4):301-12 doi:10.1016/S0140-6736(18)31310-2.
Substance Abuse and Mental Health Services Administration. Key substance use and mental health indicators in the United States: results from the 2022 national survey on drug use and health. Rockville, MD: SAMHSA; 2023.
Grzeskowiak LE, Smithers LG, Grieger JA, Bianco-Miotto T, Leemaqz SY, Clifton VL, et al. Detection of prenatal substance exposure using clinical and self-reported measures: a longitudinal study. Birth Defects Res 2022;114(4):139-51. doi:10.1016/j.earlhumdev.2020.105119 .
European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction. Pregnancy, childcare and the family: key issues for Europe's response to drugs. Luxembourg: Publications Office of the European Union; 2021. doi:10.2810/72819.
Thaithumyanon P, Limpongsanurak S, Praisuwanna P, Punnahitanon S. Perinatal effects of amphetamine and heroin use during pregnancy: a retrospective cohort study. Drug Alcohol Depend 2021;116(1-2):126-30.
Wright TE, Schuetter R, Fombonne E, Stephenson J, Haning WF. Implementation and evaluation of a harm-reduction model for clinical care of substance using pregnant women. Harm Reduct J 2022;19(1):24. doi:10.1186/1477-7517-9-5.
Terplan M, Minkoff H. Neonatal abstinence syndrome and ethical approaches to the identification of pregnant women who use drugs. Obstet Gynecol 2023;140(2):368-74 doi:10.1097/AOG.0000000000001781.
McQueen K, Murphy-Oikonen J. Neonatal abstinence syndrome: a comprehensive review of assessment and management. Adv Neonatal Care. 2022;22(3):216-28 doi:10.1056/NEJMra1600879.
Narkowicz S, Krawczyk-Grycz M, Kot-Wasik A, Czarnowski W, Namieśnik J. Development and validation of a GC-MS method for the simultaneous determination of illicit psychoactive drugs in human urine for the monitoring of pregnant patients. Obstet Gynecol Int 2022;2022:9472658 doi:10.1007/s11419-019-00485-y.
Yamane T. Statistics: an introductory statistic. 2nd ed. New York: Harper & Row; 1973.
Aonopas S, Youhunnao. Tools for Social Work Practice. Bangkok: Faculty of Social Sciences and Social Welfare, Huachiew Chalermprakiet University and Thammasat Hospital; 2021.
Thumwong N. Development of Behavior change curriculum to reduce harm on Amphetamine-Type stimulants use in Thailand [dissertation]. Khon Kaen: Khon Kaen University; 2019.
Wouldes TA, LaGasse LL, Derauf C, Newman E, Shah R, Smith LM, et al. Co-morbidity of substance use disorder and psychopathology in women who use methamphetamine during pregnancy in the US and New Zealand. Drug Alcohol Depend. 2013;127(1-3):101-7. doi:10.1016/j.drugalcdep.2012.06.016.
Wright TE, Schuetter R, Fombonne E, Stephenson J, Haning WF. Implementation and evaluation of a harm-reduction model for clinical care of substance using pregnant women. Harm Reduct J 2018;15(1):52. doi:10.1186/1477-7517-9-5.
Terplan M, Ramanadhan S, Locke A, Longinaker N, Lui S. Psychosocial interventions for pregnant women in outpatient illicit drug treatment programs compared to other interventions. Cochrane Database Syst Rev 2015;(4):CD006037. doi:10.1002/14651858.CD006037.pub3.
Jones HE, Kaltenbach K, Heil SH, Stine SM, Coyle MG, Arria AM, et al. Neonatal abstinence syndrome after methadone or buprenorphine exposure. N Engl J Med 2010;363(24):2320-31. doi:10.1056/NEJMoa1005359.
McQueen K, Murphy-Oikonen J. Neonatal abstinence syndrome: a comprehensive review of assessment and management. Adv Neonatal Care 2016;16(5):379-86. doi:10.1056/NEJMra1600879.
Ordean A, Kahan M. Comprehensive treatment program for pregnant substance users in a family medicine clinic. Can Fam Physician 2011;57(11):e430-5.
Grzeskowiak LE, Morrison JL. Long-term effects of prenatal exposure to drugs of abuse. J Pediatr Neonatal Individ Med 2016;5(2):e050244. doi:10.1016/s0889-8545(05)70364-8.
Degenhardt L, Grebely J, Stone J, Hickman M, Vickerman P, Marshall BDL, et al. Global patterns of opioid use and dependence: harms to populations, interventions, and future action. Lancet 2019;394(10208):1560-79. doi:10.1016/S0140-6736(19)32229-9.
United Nations Office on Drugs and Crime. International standards for the treatment of drug use disorders. Vienna: United Nations; 2020.
Substance Abuse and Mental Health Services Administration. Clinical guidance for treating pregnant and parenting women with opioid use disorder and their infants. Rockville, MD: SAMHSA; 2018.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 ศรีนครินทร์เวชสาร
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
