การศึกษาเปรียบเทียบระหว่างระดับฮีโมโกลบินเอวันซีและระดับน้ำตาลในเลือดหลังอดอาหารในผู้รับบริการตรวจสุขภาพประจำปี

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: จำนวนผู้ป่วยเบาหวานมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นทั่วโลก การวินิจฉัยเบาหวานทำได้ทั้งวัดระดับน้ำตาลในเลือดหลังอดอาหารและฮีโมโกลบินเอวันซี ในประเทศไทยโดยเฉพาะภาคอีสานพบภาวะฮีโมโกลบินผิดปกติชนิด อี ได้มาก ทำให้รบกวนการวินิจฉัยเบาหวานด้วยระดับฮีโมโกลบินเอวันซี การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเปรียบเทียบการวินิจฉัยเบาหวานโดยใช้ระดับฮีโมโกลบินเอวันซีและระดับน้ำตาลในเลือดหลังอดอาหารรวมถึงผลกระทบของภาวะฮีโมโกลบินผิดปกติต่อการแปลผล

วิธีการศึกษา: การศึกษาภาคตัดขวางในกลุ่มบุคลากรในโรงพยาบาลขอนแก่น ที่ได้รับการตรวจสุขภาพประจำปีระหว่างเดือนกันยายนถึงเดือนธันวาคม 2561 จำนวน 893 รายที่ได้รับการตรวจทั้งระดับน้ำตาลในเลือดและระดับฮีโมโกลบินเอวันซี วิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติใช้ Stata version 6.0 ใช้ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน Pearson Chi-square test, two-tailed tests, และ logistic regression

ผลการศึกษา: จากผู้มาตรวจสุขภาพประจำปี 893 ราย เป็นเพศหญิงร้อยละ 57.7 อายุเฉลี่ย 47.6 ปี ดัชนีมวลกายเฉลี่ย 24.5 กก./ม.² ส่วนใหญ่ไม่มีโรคประจำตัว (ร้อยละ 78.5) ไม่ได้รับประทานยาเป็นประจำ (ร้อยละ 89.5) พบการวินิจฉัยเบาหวานโดยใช้ระดับน้ำตาลในเลือดร้อยละ 4.6 ภาวะก่อนเบาหวานร้อยละ 13.2 ส่วนการวินิจฉัยเบาหวานโดยใช้ระดับฮีโมโกลบินเอวันซีพบมากกว่าคือร้อยละ 10.1 และภาวะก่อนเบาหวานร้อยละ 18.0 โดยพบว่าทั้ง 2 วิธีให้ผลสอดคล้องกันจาก kappa 0.38, 95%CI; 0.35-0.40 พบความชุกของภาวะฮีโมโกลบินผิดปกติอยู่ที่ร้อยละ 37.8 โดยพบ Hb E trait (ร้อยละ 30.2) และ homozygous Hb E (ร้อยละ 3.6) มากที่สุด ทั้งนี้ไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ ในการวินิจฉัยเบาหวานระหว่างกลุ่มที่มีและไม่มีความผิดปกติของฮีโมโกลบิน ทั้งการใช้เกณฑ์ระดับน้ำตาลในเลือดหลังอดอาหาร(p=0.44) และฮีโมโกลบินเอวันซี (p=0.15)

สรุป: การวินิจฉัยเบาหวานด้วยระดับฮีโมโกลบินเอวันซีและระดับน้ำตาลในเลือดหลังอดอาหารมีความสอดคล้องกันระดับปานกลาง โดยไม่ได้รับผลกระทบจากภาวะฮีโมโกลบินผิดปกติ แต่ด้วยความชุกของ ภาวะฮีโมโกลบินผิดปกติชนิด อี และต้นทุนที่สูงกว่า จึงควรใช้ ฮีโมโกลบินเอวันซีเพื่อยืนยันผลมากกว่าใช้คัดกรอง