การพัฒนารูปแบบการค้นหาและขึ้นทะเบียนผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ในโรงพยาบาลจังหวัดราชบุรี

นิศาชล ศรีหริ่ง; วิศนุกรณ์ บางตุ้ม; นวภัสร์  มุ่งหมาย

doi:10.64960/srimedj.v41i1.269344

ผู้แต่ง

นิศาชล ศรีหริ่ง สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดราชบุรี อำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี
วิศนุกรณ์ บางตุ้ม สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดราชบุรี อำเภอเมือง จังหวัดราชบุรี
นวภัสร์ มุ่งหมาย โรงพยาบาลปากท่อ อำเภอปากท่อ จังหวัดราชบุรี

DOI:

https://doi.org/10.64960/srimedj.v41i1.269344

คำสำคัญ:

ผู้ป่วยวัณโรค, ขึ้นทะเบียนผู้ป่วยวัณโรครายใหม่, รูปแบบการค้นหาผู้ป่วยวัณโรค

บทคัดย่อ

หลักการและวัตถุประสงค์: การขึ้นทะเบียนผู้ป่วยวัณโรครายใหม่มีความสำคัญต่อการควบคุมและป้องกันการแพร่ระบาดของโรค การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์การค้นหาและขึ้นทะเบียนผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ และพัฒนาแนวทางการเข้าสู่ระบบการรักษาในโรงพยาบาลภาครัฐ จังหวัดราชบุรี

วิธีการศึกษา: การศึกษาใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน กลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณประกอบด้วยผู้รับบริการ 368 ราย และบุคลากรทางสุขภาพ 85 ราย เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามความรู้และความต้องการ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ส่วนการวิจัยเชิงคุณภาพเก็บข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญด้านวัณโรค 8 ราย โดยการสัมภาษณ์เชิงลึก และวิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการศึกษา: พบว่า ในช่วง 3 ปีย้อนหลัง จังหวัดราชบุรียังไม่สามารถบรรลุเป้าหมายอัตราการขึ้นทะเบียนผู้ป่วยวัณโรครายใหม่มากกว่าร้อยละ 90 โดยเฉพาะในโรงพยาบาลขนาดเล็ก ระดับความรู้ของประชาชนเกี่ยวกับการค้นหาและวินิจฉัยวัณโรคอยู่ในระดับปานกลาง ขณะที่บุคลากรทางสุขภาพมีความรู้ด้านการวินิจฉัยสูงกว่าด้านการคัดกรองและการใช้เครื่องมือค้นหาผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยง ผลการศึกษาเสนอแนวทางการพัฒนารูปแบบการค้นหาและขึ้นทะเบียนผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ที่สอดคล้องกับบริบทของระบบบริการสุขภาพในจังหวัดราชบุรี

สรุป: แนวทางการพัฒนารูปแบบการค้นหาและขึ้นทะเบียนผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ในโรงพยาบาลจังหวัดราชบุรี มีความสำคัญต่อการควบคุมป้องกันการแพร่กระจายโรค ประกอบด้วย 4 ด้าน ได้แก่ 1) การค้นหา 2) การใช้เครื่องมือคัดกรองและตรวจยืนยัน 3) การพัฒนาระบบคัดกรอง และ 4) การวินิจฉัยเข้าสู่ระบบการรักษา

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. World Tuberculosis Report 2018. Geneva: World Health Organization; 2018.

Raksri S, Theeraratansunthorn P, Sathirapanya C, Phengphit S. Situation of drug-resistant tuberculosis in tuberculosis patients at Hat Yai Hospital, Songkhla Province. TJPHS 2023;6(1):1-12.

Tuberculosis Division, Department of Disease Control, Ministry of Public Health. Guidelines for ending tuberculosis and tuberculosis transmission. 1st ed. Nonthaburi: Aksorn Graphic and Design Publishing; 2019.

Tuberculosis Division, Department of Disease Control, Ministry of Public Health. National tuberculosis prevention action plan, phase 2 (2023–2027). 2nd ed. Nonthaburi: Aksorn Graphic and Design Publishing; 2023.

Bureau of Tuberculosis Control. National tuberculosis control guidelines of Thailand, B.E. 2564. 2nd ed. Nonthaburi: Apsara Graphic Design Publishing; 2022.

World Health Organization. Global tuberculosis report 2022. Geneva: WHO; 2022.

NTIP. Project User Manual, Tuberculosis Division [Internet] 2024. [Cited July 20, 2025]. Available from: https://ntip-ddc.moph.go.th/UIForm/Login.aspx

Hennink MM, Kaiser BN, Marconi VC. Code saturation versus meaning saturation: how many interviews are enough? Qual Health Res 2017;27(4):591–608. doi:10.1177/1049732316665344.

Department of Disease Control. Guidelines for Tuberculosis Investigation and Control (Revised Edition). Tuberculosis Division, Department of Disease Control, Ministry of Public Health, 2023.

World Health Organization, World Tuberculosis Report 2020. Geneva: World Health Organization; 2020.

Bunsuk T, Phaosombat S, Thabsombat S, Phonsutharak W. Qualitative data analysis to study guidelines for improving operations manuals. Proceedings of the 3rd National Aviation Academic Conference | ISBN 978-616-7754-81-9 : 2023: 118-125. [cited Dec 1, 2025] Available from:https://proceedings.catc.or.th/proceeding/wp-content/uploads/2023/09/10

Makmee P. Research design for mixed-method research. College of Research and Technology. Burapha University. Journal of the Researchers Association 2016;21 (2):19-31.

Krongyuth P, Lopongpanich P, Surawann J, Chaithongsri C, Norapati K. Development of a management model for new pulmonary tuberculosis patients in Khon Kaen Province. Khon Kaen Provincial Public Health Office; 2021.

Muangdet T, Laemlak P. A study of a community-based participatory pulmonary tuberculosis patient care model in Mae Chai Subdistrict, Mae Chai District, Phayao Province. Community Health Academic Journal 2023;9(3):46-55.