การพัฒนาการตรวจฮีโมโกลบินคอนสแตนท์สปริงและฮีโมโกลบินปากเซ ด้วยเทคนิคมัลติเพล็กซ์เรียลไทม์พีซีอาร์
DOI:
https://doi.org/10.64960/srimedj.v41i3.269930คำสำคัญ:
ฮีโมโกลบินคอนสแตนต์สปริง, ฮีโมโกลบินปากเซ, ไฮบริดไดเซชัน, มัลติเพล็กซ์เรียลไทม์พีซีอาร์บทคัดย่อ
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ฮีโมโกลบินคอนสแตนต์สปริงและฮีโมโกลบินปากเซเป็นความผิดปกติของยีนที่ก่อให้เกิดโรคโลหิตจางชนิดแอลฟาธาลัสซีเมีย ตรวจวินิจฉัยได้ยากในผู้ที่เป็นพาหะของโรค ดังนั้นการศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาวิธีตรวจหาสองยีนนี้ด้วยวิธีมัลติเพล็กซ์เรียลไทม์พีซีอาร์ และประเมินความคุ้มค่าราคาต่อชุดทดสอบและความคุ้มค่าในด้านเวลาที่ใช้ตรวจวิเคราะห์
วิธีการศึกษา: ออกแบบไพรเมอร์-โพรบจำเพาะแบบไฮโดรไลซิส 3 ชนิดติดสลากสารเรืองแสง เพื่อศึกษาในตัวอย่างดีเอ็นเอที่สกัดจากเลือด 67 ตัวอย่างของโรงพยาบาลศรีนครินทร์ ซึ่งตรวจวิเคราะห์บนเครื่อง BioRad®, CFX96 Touch™ และอ่านผลจากกราฟเรียลไทม์พีซีอาร์ร่วมกับกราฟจำแนกแอลลีล ประเมินความสอดคล้องกับไฮบริดไดเซชันด้วยสถิติ Cohen’s Kappa coefficient
ผลการศึกษา: ชุดตรวจมัลติเพล็กซ์เรียลไทม์พีซีอาร์ ในการศึกษานี้มีความสอดคล้องกับวิธีไฮบริดไดเซชันที่ Cohen’s Kappa เท่ากับ 1.0 สามารถอ่านผลได้ง่าย และไม่มีการจับที่ไม่จำเพาะ ช่วยลดต้นทุนได้ร้อยละ 70.9 และช่วยลดระยะเวลาปฏิบัติงานได้ร้อยละ 73.1 จากวิธีที่ใช้ในงานประจำ และสามารถตรวจพบยีนฮีโมโกลบินคอนสแตนต์สปริงหรือฮีโมโกลบินปากเซในตัวอย่างที่ให้ผลลบกับวิธีตรวจวิเคราะห์ชนิดของฮีโมโกลบิน
สรุป: มัลติเพล็กซ์เรียลไทม์พีซีอาร์ที่พัฒนาขึ้น เหมาะสำหรับการตรวจหาพาหะฮีโมโกลบินคอนสแตนต์สปริงและฮีโมโกลบินปากเซ คุ้มค่าทั้งต้นทุนและเวลา ซึ่งการศึกษาต่อยอดในกลุ่มตัวอย่างที่มีจำนวนมากขึ้น สามารถเพิ่มความมั่นใจของการนำวิธีที่พัฒนาไปใช้ในห้องปฏิบัติการทางคลินิก
เอกสารอ้างอิง
Pichanun D, Munkongdee T, Klamchuen S, Butthep P, Winichagoon P, Fucharoen S, et al. Molecular screening of the Hbs Constant Spring (codon 142, TAA→CAA, α2) and Paksé (codon 142, TAA→TAT, α2) mutations in Thailand. Hemoglobin 2010;34(6):582–6. doi:10.3109/03630269.2010.526914.
Kwaifa IK, Lai MI, Md Noor S. Non-deletional alpha thalassaemia: a review. Orphanet J Rare Dis 2020;15(1):166-72. doi:10.1186/s13023-020-01429-1.
Panyasai S, Satthakarn S, Phasit A. Effective screening of hemoglobin Constant Spring and hemoglobin Paksé with several forms of α- and β-thalassemia in an area with a high prevalence and heterogeneity of thalassemia using capillary electrophoresis. Heliyon 2023;9(8):e19116. doi:10.1016/j.heliyon.2023.e19116.
Komvilaisak P, Komvilaisak R, Jetsrisuparb A, Wiangnon S, Jirapradittha J, Kiatchoosakun P, et al. Fetal anemia causing hydrops fetalis from an alpha-globin variant: homozygous hemoglobin Constant Spring. J Pediatr Hematol Oncol 2018;40(5):405–8. doi:10.1097/MPH.0000000000001051.
Komvilaisak P, Jetsrisuparb A, Fucharoen G, Komwilaisak R, Jirapradittha J, Kiatchoosakun P. Clinical course of homozygous hemoglobin Constant Spring in pediatric patients. J Pediatr Hematol Oncol 2018;40(5):409–12. doi:10.1097/MPH.0000000000001160.
Pornprasert S, Panyasai S, Treesuwan K. Unmasking Hb Paksé (codon 142, TAA→TAT, α2) and its combinations in patients also carrying Hb Constant Spring (codon 142, TAA→CAA, α2) in northern Thailand. Hemoglobin 2012;36(5):491–6. doi:10.3109/03630269.2012.709896.
Fucharoen S, Sanchaisuriya K, Fucharoen G, Panyasai S, Devenish R, Luy L. Interaction of hemoglobin E and several forms of α-thalassemia in Cambodian families. Haematologica 2003;88(10):1092–8.
Munkongdee T, Chen P, Winichagoon P, Fucharoen S, Paiboonsukwong K. Update in laboratory diagnosis of thalassemia. Front Mol Biosci 2020;7:74-9. doi:10.3389/fmolb.2020.00074.
Sornkayasit K, Fucharoen G, Chewasateanchai M, Panich P, Pornphannukool S, Sanukool P, et al. Incidence of Hb Constant Spring and Hb Paksé in Khon Kaen province: examination using capillary electrophoresis and DNA analysis. Arch Allied Health Sci 2012;24(3):291–8. doi:10.14456/jams.2012.33
Fucharoen S, Viprakasit V. Hemoglobin Constant Spring in Southeast Asia: a molecular and hematological review. Hemoglobin 2009;33(S1):S11-S23. doi:10.1080/03630260902717655.
Singha K, Sanchaisuriya K, Fucharoen G, Fucharoen S. Genetic and non-genetic factors affecting hemoglobin A2 expression in a large cohort of Thai individuals: implication for population screening for thalassemia. Am J Transl Res 2021;13(10):11632–42.
Singha K, Yamsri S, Chaibunruang A, Srivorakun H, Sanchaisuriya K, Fucharoen G, et al. Diagnostic value of fetal hemoglobin Bart’s for evaluation of fetal α-thalassemia syndromes: application to prenatal characterization of fetal anemia caused by undiagnosed α-hemoglobinopathy. Orphanet J Rare Dis 2022;17(1):45-9. doi:10.1186/s13023-022-02197-w.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 ศรีนครินทร์เวชสาร
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
