Association Between Self-Monitoring Blood Glucose Frequency and Glycemic Control in Type 1 Diabetes Patients: A Retrospective Study at Khon Kaen Hospital:

เบญจวรรณ สุนทรรังสรรค์; ณัฏฐกานต์  สุวรรณศักดิ์ศรี; จิระศักดิ์  ปิยะพรมดี; ธนัท ทั้งไพศาล

doi:10.64960/srimedj.v41i1.270058

ผู้แต่ง

เบญจวรรณ สุนทรรังสรรค์ กลุ่มงานอายุรกรรม โรงพยาบาลขอนแก่น
ณัฏฐกานต์ สุวรรณศักดิ์ศรี กลุ่มงานอายุรกรรม โรงพยาบาลขอนแก่น
จิระศักดิ์ ปิยะพรมดี กลุ่มงานอายุรกรรม โรงพยาบาลขอนแก่น
ธนัท ทั้งไพศาล สาขาวิชาเวชศาสตร์ฉุกเฉิน คณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลัยขอนแก่น

DOI:

https://doi.org/10.64960/srimedj.v41i1.270058

คำสำคัญ:

เบาหวานชนิดที่ 1, การตรวจระดับน้ำตาลในเลือดด้วยตนเอง, น้ำตาลสะสมในเลือด, การควบคุมระดับน้ำตาล, ประเทศไทย, การให้ความรู้ผู้ป่วยเบาหวาน

บทคัดย่อ

หลักการและวัตถุประสงค์: การตรวจน้ำตาลปลายนิ้วด้วยตนเอง (self-monitoring of blood glucose; SMBG) เป็นองค์ประกอบสำคัญของการดูแลผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 1 (T1DM) โดยเฉพาะในบริบทที่การตรวจติดตามระดับน้ำตาลแบบต่อเนื่องยังไม่แพร่หลาย ข้อมูลจากต่างประเทศแสดงถึงความสัมพันธ์เชิงผกผันระหว่างความถี่ของ SMBG และระดับน้ำตาลเฉลี่ยสะสม (HbA1c) แต่ข้อมูลในประเทศไทยยังมีจำกัด การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความสัมพันธ์ระหว่างความถี่ในการตรวจ SMBG และการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 1 ที่มารับการรักษา ณ โรงพยาบาลขอนแก่น

วิธีการศึกษา: ผู้วิจัยได้ทำการศึกษาแบบย้อนหลังเชิงกลุ่ม โดยใช้ข้อมูลเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ช่วงเดือนมกราคม พ.ศ. 2567 ถึง มกราคม พ.ศ. 2568 ในผู้ป่วยที่มีอายุ ≥15 ปี ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็น T1DM และมีการมาพบแพทย์อย่างน้อย 2 ครั้งที่บันทึกความถี่ SMBG และระดับ HbA1c ข้อมูลที่เก็บรวบรวม ได้แก่ ลักษณะประชากร โรคร่วม ภาวะแทรกซ้อนจากเบาหวาน และสูตรการใช้ยาอินซูลิน การจำแนกความถี่ SMBG อาศัยค่าที่ได้จากการวิเคราะห์เส้นโค้ง ROC เพื่อแยกแยะผู้ที่มีการควบคุมระดับน้ำตาลไม่ดี (HbA1c >9%) สถิติที่ใช้ประกอบด้วย Wilcoxon rank sum test, การทดสอบ chi-square หรือ Fisher’s exact test และการวิเคราะห์ univariate logistic regression

ผลการศึกษา: ผู้ป่วยจำนวน 50 ราย (102 ครั้งที่รับบริการ) เข้าเกณฑ์การศึกษา อายุมัธยฐาน 22 ปี และส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ค่าความถี่ SMBG ที่เหมาะสมที่สุดในการทำนายการควบคุมระดับน้ำตาลที่ไม่ดีคือ 2.5 ครั้ง/วัน จึงใช้เกณฑ์ <3 ครั้ง/วัน เทียบกับ ≥3 ครั้ง/วัน ผู้ที่ตรวจ SMBG ≥3 ครั้ง/วัน มีค่า HbA1c ต่ำกว่าอย่างมีนัยสำคัญเมื่อเทียบกับผู้ที่ตรวจน้อยกว่า (8.4% เทียบกับ 9.5%, p=0.014) ระดับการศึกษาที่สูงขึ้นสัมพันธ์กับความถี่ SMBG สูง (OR 9.00, 95% CI 1.46–55.48) และค่าที่สูงขึ้นของ HbA1c มีความสัมพันธ์กับโอกาสที่ผู้ป่วยจะตรวจ SMBG ≥3 ครั้ง/วันลดลง (OR 0.80 ต่อการเพิ่มขึ้นของ HbA1c 1%, 95% CI 0.66–0.95) ความถี่ SMBG ยังมีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญตามช่วงของ HbA1c โดยผู้ที่ควบคุมระดับน้ำตาลได้ดี (HbA1c <7%) มีแนวโน้มตรวจ ≥4 ครั้ง/วันมากที่สุด

สรุป: การตรวจ SMBG บ่อยขึ้น โดยเฉพาะตั้งแต่ 3 ครั้งต่อวันขึ้นไป มีความสัมพันธ์กับการควบคุมระดับน้ำตาลที่ดีกว่าในผู้ป่วย T1DM ชาวไทย ผลการศึกษานี้ยืนยันแนวโน้มจากงานวิจัยนานาชาติ และชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นของการเสริมสร้างความรู้ด้านเบาหวาน การเพิ่มการเข้าถึงอุปกรณ์ตรวจ และการสนับสนุนเชิงเป้าหมายสำหรับผู้ที่มีระดับการศึกษาต่ำ เพื่อให้บรรลุผลลัพธ์ด้านการควบคุมระดับน้ำตาลที่ดีขึ้น

เอกสารอ้างอิง

Skyler JS, Bakris GL, Bonifacio E, Darsow T, Eckel RH, Groop L, et al. Differentiation of Diabetes by Pathophysiology, Natural History, and Prognosis. Diabetes 2017;66(2):241–55. doi:10.2337/db16-0806.

American Diabetes Association Professional Practice Committee. 6. Glycemic Targets: Standards of Medical Care in Diabetes-2022. Diabetes Care 2022;45(Suppl 1):S83–96. doi:10.2337/dc22-S006.

The Royal College of Physicians of Thailand, The Diabetes Association of Thailand under the Patronage of Her Royal Highness Princess Maha Chakri Sirindhorn, The Endocrine Society of Thailand, Department of Medical Services (Ministry of Public Health), and National Health Security Office. Clinical Practice Guideline for Diabetes 2023. Bangkok: Srimuang Printing Co., Ltd; 2023.

de Bock M, Agwu JC, Deabreu M, Dovc K, Maahs DM, Marcovecchio ML, et al. International society for pediatric and adolescent diabetes clinical practice consensus guidelines 2024: glycemic targets. Horm Res Paediatr 2024;97(6):546–54. doi:10.1159/000543266.

Dejkhamron P, Santiprabhob J, Likitmaskul S, Deerochanawong C, Rawdaree P, Tharavanij T, et al. Type 1 diabetes management and outcomes: A multicenter study in Thailand. J Diabetes Investig 2021;12(4):516–26. doi:10.1111/jdi.13390

Ziegler R, Heidtmann B, Hilgard D, Hofer S, Rosenbauer J, Holl R, et al. Frequency of SMBG correlates with HbA1c and acute complications in children and adolescents with type 1 diabetes. Pediatr Diabetes 2011;12(1):11–7. doi:10.1111/j.1399-5448.2010.00650.x.

Murata T, Tsuzaki K, Yoshioka F, Okada H, Kishi J, Yamada K, et al. The relationship between the frequency of self-monitoring of blood glucose and glycemic control in patients with type 1 diabetes mellitus on continuous subcutaneous insulin infusion or on multiple daily injections. J Diabetes Investig 2015;6(6):687–91. doi:10.1111/jdi.12362

Writing Committee Members*, Jones DW, Ferdinand KC, Taler SJ, Johnson HM, Shimbo D, et al. 2025 AHA/ACC/AANP/AAPA/ABC/ACCP/ACPM/AGS/AMA/ASPC/NMA/PCNA/SGIM Guideline for the Prevention, Detection, Evaluation and Management of High Blood Pressure in Adults: A Report of the American College of Cardiology/American Heart Association Joint Committee on Clinical Practice Guidelines. Hypertens Dallas Tex 1979 2025;82(10):e212–316. doi:10.1161/HYP.0000000000000249.

WHO Expert Consultation. Appropriate body-mass index for Asian populations and its implications for policy and intervention strategies. Lancet Lond Engl 2004;363(9403):157–63. doi:10.1016/S0140-6736(03)15268-3.

Grundy SM, Stone NJ, Bailey AL, Beam C, Birtcher KK, Blumenthal RS, et al. 2018 AHA/ACC/AACVPR/AAPA/ABC/ACPM/ADA/AGS/APhA/ASPC/NLA/PCNA Guideline on the Management of Blood Cholesterol: Executive Summary: A Report of the American College of Cardiology/American Heart Association Task Force on Clinical Practice Guidelines. J Am Coll Cardiol 2019;73(24):3168–209. doi:10.1016/j.jacc.2018.11.002.

American Diabetes Association Professional Practice Committee. 12. Retinopathy, Neuropathy, and Foot Care: Standards of Care in Diabetes-2025. Diabetes Care 2025;48(1 Suppl 1):S252–65. doi:10.2337/dc25-S012.

American Diabetes Association Professional Practice Committee. 11. Chronic Kidney Disease and Risk Management: Standards of Care in Diabetes-2025. Diabetes Care 2025;48(1 Suppl 1):S239–51. doi:10.2337/dc25-S011.

Kidney Disease: Improving Global Outcomes (KDIGO) Diabetes Work Group. KDIGO 2022 Clinical Practice Guideline for Diabetes Management in Chronic Kidney Disease. Kidney Int 2022;102(5S):S1–127. doi:10.1016/j.kint.2022.06.008.

Foster NC, Beck RW, Miller KM, Clements MA, Rickels MR, DiMeglio LA, et al. State of Type 1 Diabetes Management and Outcomes from the T1D Exchange in 2016-2018. Diabetes Technol Ther 2019;21(2):66–72. doi:10.1089/dia.2018.0384.

Rochmah N, Soetjipto S, Faizi M, Hisbiyah Y, Perwitasari RK, Fedora K, et al. Frequent Self-Monitoring Blood Glucose Correlated to Better Medication Adherence and Glycemic Control in Children with Type 1 Diabetes Mellitus. Diabetes Metab Syndr Obes Targets Ther 2024;17:2203–9. doi:10.2147/DMSO.S448508.

Patton SR. Adherence to glycemic monitoring in diabetes. J Diabetes Sci Technol 2015;9(3):668–75. doi:10.1177/1932296814567709.

American Diabetes Association Professional Practice Committee. 14. Children and Adolescents: Standards of Care in Diabetes-2025. Diabetes Care 2025;48(1 Suppl 1):S283–305. doi:10.2337/dc25-S014.

Tauschmann M, Cardona-Hernandez R, DeSalvo DJ, Hood K, Laptev DN, Lindholm Olinder A, et al. International Society for Pediatric and Adolescent Diabetes Clinical Practice Consensus Guidelines 2024 Diabetes Technologies: Glucose Monitoring. Horm Res Paediatr 2024;97(6):615–35. doi:10.1159/000543156.

Wang X, Luo JF, Qi L, Long Q, Guo J, Wang HH. Adherence to self-monitoring of blood glucose in Chinese patients with type 2 diabetes: current status and influential factors based on electronic questionnaires. Patient Prefer Adherence 2019;13:1269–82. doi:10.2147/PPA.S211668.