การศึกษาความเที่ยงตรงและความเชื่อมั่นของแบบประเมิน Functional Assessment Staging Test (FAST) ฉบับภาษาไทยในผู้ป่วยโรคสมองเสื่อม

ปาริชาติ เพียสุพรรณ์; รัตนาภรณ์ ศิริเกต; สมัญญา ขันรักษา; อรรถกร  รักษาสัตย์; ปณิตา ลิมปะวัฒนะ

doi:10.64960/srimedj.v41i2.270278

ผู้แต่ง

ปาริชาติ เพียสุพรรณ์ ฝ่ายการพยาบาล โรงพยาบาลศรีนครินทร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
รัตนาภรณ์ ศิริเกต ฝ่ายการพยาบาล โรงพยาบาลศรีนครินทร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
สมัญญา ขันรักษา ฝ่ายการพยาบาล โรงพยาบาลศรีนครินทร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
อรรถกร รักษาสัตย์ ศูนย์การุณรักษ์ โรงพยาบาลศรีนครินทร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
ปณิตา ลิมปะวัฒนะ อนุสาขาวิชาเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ สาขาวิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

DOI:

https://doi.org/10.64960/srimedj.v41i2.270278

คำสำคัญ:

ระดับความรุนแรงของโรคสมองเสื่อม, การดูแลผู้ป่วยสมองเสื่อมระยะสุดท้าย, เครื่องมือวัดภาษาไทย, ความเชื่อมั่นระหว่างผู้ประเมิน

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: แบบประเมิน Functional Assessment Staging Test (FAST) เป็นเครื่องมือมาตรฐานสากลสำหรับประเมินระดับความรุนแรงของโรคอัลไซเมอร์ซึ่งเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของโรคสมองเสื่อม แบ่งระดับความรุนแรงของโรคเป็น 7 ระยะหรือ 16 ระดับย่อย การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อแปลและตรวจสอบความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหาและความเชื่อมั่นระหว่างผู้ประเมินของแบบประเมิน FAST ฉบับภาษาไทย

วิธีการศึกษา: ดำเนินการตามแนวทาง ISPOR ประกอบด้วยการแปลไปข้างหน้า การตรวจสอบโดยผู้เชี่ยวชาญ 3 ท่าน การแปลย้อนกลับโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 2 ท่าน และการทดสอบความเชื่อมั่นระหว่างผู้ประเมิน 2 ท่านในผู้ป่วยสมองเสื่อม 30 ราย ณ โรงพยาบาลศรีนครินทร์ ช่วงเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2567 ถึงมกราคม พ.ศ. 2568 วิเคราะห์ด้วยค่า Content Validity Index (CVI) และ Intraclass Correlation Coefficient (ICC)

ผลการศึกษา: แบบประเมิน FAST ฉบับภาษาไทยมีค่า CVI = 0.89 และ ICC = 0.995 (95%CI: 0.990-0.997, p < 0.001) ผู้ป่วยส่วนใหญ่อยู่ใน FAST ระยะ 6-7 (ร้อยละ 90.0)

สรุป: แบบประเมิน FAST ฉบับภาษาไทยมีความเที่ยงตรงเชิงเนื้อหาและความเชื่อมั่นระหว่างผู้ประเมินในระดับดีเยี่ยม เหมาะสมสำหรับการประเมินระยะของโรคสมองเสื่อมในบริบทไทย โดยเฉพาะในผู้ป่วยระยะท้าย เพื่อประโยชน์ในการพยากรณ์โรค วางแผนการดูแลรักษา และส่งต่อเข้าสู่การดูแลแบบประคับประคองได้อย่างทันท่วงที

เอกสารอ้างอิง

World Health Organization. Dementia [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2023 [cited Dec 23, 2024]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dementia

Griffiths J, Thaikruea L, Wongpakaran N, Munkhetvit P. Prevalence of Mild Cognitive Impairment in Rural Thai Older People, Associated Risk Factors and their Cognitive Characteristics. Dement Geriatr Cogn Dis Extra 2020;10(1):38-45. doi:10.1159/000506279.

Katz S, Ford AB, Moskowitz RW, Jackson BA, Jaffe MW. Studies of illness in the aged. The index of ADL: A standardized measure of biological and psychosocial function. JAMA 1963;185(12):914-9. doi:10.1001/jama.1963.03060120024016.

GBD 2019 Dementia Forecasting Collaborators. Estimation of the global prevalence of dementia in 2019 and forecasted prevalence in 2050: an analysis for the Global Burden of Disease Study 2019. Lancet Public Health 2022;7(2):e105-e125. doi:10.1016/S2468-2667(21)00249-8.

van der Steen JT, Radbruch L, Hertogh CM, de Boer ME, Hughes JC, Larkin P, et al. White paper defining optimal palliative care in older people with dementia: A Delphi study and recommendations from the European Association for Palliative Care. Palliat Med 2014;28(3):197-209. doi:10.1177/0269216313493685.

Folstein MF, Folstein SE, McHugh PR. "Mini-mental state". A practical method for grading the cognitive state of patients for the clinician. J Psychiatr Res 1975;12(3):189-98. doi:10.1016/0022-3956(75)90026-6.

Nasreddine ZS, Phillips NA, Bedirian V, Charbonneau S, Whitehead V, Collin I, et al. The Montreal Cognitive Assessment, MoCA: a brief screening tool for mild cognitive impairment. J Am Geriatr Soc 2005;53(4):695-9. doi:10.1111/j.1532-5415.2005.53221.x.

Perneczky R, Wagenpfeil S, Komossa K, Grimmer T, Diehl J, Kurz A. Mapping scores onto stages: Mini-mental state examination and clinical dementia rating. Am J Geriatr Psychiatry 2006;14(2):139-44. doi:10.1097/01.JGP.0000192478.82189.a8.

Trzepacz PT, Hochstetler H, Wang S, Walker B, Saykin AJ; Alzheimer's Disease Neuroimaging Initiative. Relationship between the Montreal Cognitive Assessment and Mini-mental State Examination for assessment of mild cognitive impairment in older adults. BMC Geriatr 2015;15:107. doi:10.1186/s12877-015-0103-3.

Reisberg B. Stages of cognitive decline. Am J Nurs 1984;84(2):225-8.

Reisberg B. Functional assessment staging (FAST). Psychopharmacol Bull 1988;24(4):653-9.

Auer SR, Reisberg B. The GDS/FAST staging system. Int Psychogeriatr 1997;9(Suppl 1):167-71. doi:10.1017/S1041610297004869.

Sclan SG, Reisberg B. Functional Assessment Staging (FAST) in Alzheimer's disease: Reliability, validity, and ordinality. Int Psychogeriatr 1992;4(Suppl 1):55-69. doi:10.1017/S1041610292001157.

National Hospice and Palliative Care Organization. Guidelines for determining prognosis in selected non-cancer diseases. 2nd ed. Alexandria, VA: National Hospice Organization; 1996.

Tangwongchai S, Charernboon T, Phanasathit M, Akkayagorn L, Hemrungrojn S, Phanthumchinda K, et al. The validity of Thai version of The Montreal Cognitive Assessment (MoCA-T). Dement Neuropsychol 2019;13(2):209–16. doi:10.1590/1980-57642018dn13-020010.

Wild D, Grove A, Martin M, Eremenco S, McElroy S, Verjee-Lorenz A, et al. Principles of good practice for the translation and cultural adaptation process for patient-reported outcomes (PRO) measures: Report of the ISPOR Task Force for Translation and Cultural Adaptation. Value Health 2005;8(2):94-104. doi:10.1016/j.jval.2005.02.006.

Pinyopornpanish K, Pinyopornpanish K, Jiraporncharoen W, Kunaviktikul W, Klunklin A, Thongsawat S, et al. Timing of palliative care referral for patients with dementia: a retrospective study. BMC Palliat Care 2021;20(1):151. doi:10.1186/s12904-021-00851-x.

Koo TK, Li MY. A guideline of selecting and reporting intraclass correlation coefficients for reliability research. J Chiropr Med 2016;15(2):155-63. doi:10.1016/j.jcm.2016.02.012.

Polit DF, Beck CT. The content validity index: Are you sure you know what's being reported? Critique and recommendations. Res Nurs Health 2006;29(5):489-97. doi:10.1002/nur.20147.

Dong Y, Sharma VK, Chan BP, Venketasubramanian N, Teoh HL, Seet RC, et al. The Montreal Cognitive Assessment (MoCA) is superior to the Mini-Mental State Examination (MMSE) for the detection of vascular cognitive impairment after acute stroke. J Neurol Sci 2010;299(1-2):15-8. doi:10.1016/j.jns.2010.08.051.

Hamedani AG, Gao Y, Willis AW, Langa KM. Comparing retrospective informant assessments to prospectively collected cognitive measures in the Health and Retirement Study. Alzheimers Dement2025;17(3):e70138. doi:10.1002/dad2.70138.

Mo L, Geng Y, Chang YK, Philip J, Collins A, Hui D. Referral criteria to specialist palliative care for patients with dementia: A systematic review. J Am Geriatr Soc 2021;69(6):1659–69. doi:10.1111/jgs.17070.

Mitchell SL, Teno JM, Kiely DK, Shaffer ML, Jones RN, Prigerson HG, et al. The clinical course of advanced dementia. N Engl J Med 2009;361(16):1529-38. doi:10.1056/NEJMoa0902234.