Survival Outcome and Prognostic Factors of Spontaneous Rupture of Hepatocellular Carcinoma Treated with Transarterial Embolization: A Single-center Experience

อนุชา อาฮูยา; สมหฤทัย แสงคำ

doi:10.64960/srimedj.v41i2.270668

ผู้แต่ง

อนุชา อาฮูยา สาขาวิชารังสีวิทยา, คณะแพทยศาสตร์, มหาวิทยาลัยขอนแก่น
สมหฤทัย แสงคำ สาขาวิชารังสีวิทยา, คณะแพทยศาสตร์, มหาวิทยาลัยขอนแก่น

DOI:

https://doi.org/10.64960/srimedj.v41i2.270668

คำสำคัญ:

มะเร็งตับแตก, การอุดหลอดเลือดแดง, อัตราการรอดชีวิต, ปัจจัยพยากรณ์โรค

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การแตกของมะเร็งตับชนิดเฮพาโตเซลลูลาร์ (hepatocellular carcinoma; HCC) แบบเกิดขึ้นเองเป็นภาวะแทรกซ้อนที่คุกคามชีวิตและต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน แม้ว่าจะมีรายงานปัจจัยพยากรณ์โรคในผู้ป่วยภาวะดังกล่าวแล้ว แต่ข้อมูลในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทยยังมีจำกัด การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอัตราการรอดชีวิตและปัจจัยพยากรณ์โรคในผู้ป่วยที่มีการแตกของมะเร็งตับชนิด HCC ซึ่งได้รับการรักษาด้วยการอุดหลอดเลือดแดงผ่านสายสวน (transarterial embolization; TAE)

วิธีการศึกษา: เป็นการศึกษาเชิงพรรณนาแบบย้อนหลัง (retrospective study) ในผู้ป่วย 163 ราย ที่เข้ารับการรักษา ณ โรงพยาบาลศรีนครินทร์ ช่วงเดือนมกราคม พ.ศ. 2561 ถึง ธันวาคม พ.ศ. 2565 โดยวินิจฉัยจากการแสดงอาการทางคลินิกและผลตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT scan) การวิเคราะห์อัตราการรอดชีวิตใช้วิธี Kaplan-Meier และวิเคราะห์ปัจจัยพยากรณ์โรคด้วย Cox regression

ผลการศึกษา: ค่ามัธยฐานของระยะเวลาการรอดชีวิตโดยรวมเท่ากับ 143 วัน โดยมีอัตราการรอดชีวิตสะสมที่ 3 เดือน, 6 เดือน และ 12 เดือน เท่ากับร้อยละ 60.14, 40.06 และ 29.37 ตามลำดับ ในการวิเคราะห์แบบพหุคูณ (multivariable analysis) พบว่าปัจจัยที่สัมพันธ์กับการรอดชีวิตอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ การไม่มีโรคประจำตัว (Adjusted HR 0.64; p=0.018), ค่าการทำงานของไต (eGFR) ที่สูง (Adjusted HR 0.98; p<0.001), คะแนน MELD ที่ต่ำ (Adjusted HR 0.96; p=0.034) และตำแหน่งของก้อนที่ hepatic segment 7 (Adjusted HR 0.63; p=0.043) ขณะที่ตำแหน่งก้อนที่ segment 6 สัมพันธ์กับการพยากรณ์โรคที่แย่ลง (Adjusted HR 1.60; p=0.028) ส่วนการไม่ใช้ยากระตุ้นความดัน (inotropic หรือ vasopressor drugs) ไม่พบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในการวิเคราะห์แบบพหุคูณ

สรุป: วิธี TAE เป็นการรักษาเบื้องต้นที่มีประสิทธิภาพสำหรับผู้ป่วยมะเร็งตับที่มีการแตกของก้อน ปัจจัยพยากรณ์โรคที่ดีสัมพันธ์กับการไม่มีโรคประจำตัว มีการทำงานของไตที่ดี มีคะแนน MELD ต่ำ และตำแหน่งก้อนอยู่ใน segment 7 ทั้งนี้การให้การรักษาด้วยวิธี TAE โดยเร็วอาจช่วยเพิ่มโอกาสในการรอดชีวิต

เอกสารอ้างอิง

Sung H, Ferlay J, Siegel RL, Laversanne M, Soerjomataram I, Jemal A, et al. Global cancer statistics 2020: GLOBOCAN estimates of incidence and mortality worldwide for 36 cancers in 185 countries. CA Cancer J Clin 2021;71(3):209–49. doi:10.3322/caac.21660.

Chaiyasoot W, Yodying J, Tongdee T, Jittungboonya P. Spontaneously Ruptured Hepatocellular Carcinoma Treated by Transarterial Embolization Compared with Conservative Treatment: Survival Outcome and Prognostic Factors. Siriraj Medical Journal 2021;73(6):391–8. doi:10.33192/Smj.2021.52.

Shin BS, Park MH, Jeon GS. Outcome and prognostic factors of spontaneous ruptured hepatocellular carcinoma treated with transarterial embolization. Acta Radiol 2011;52(3):331–5. doi:10.1258/ar.2010.100369.

Zhou C, Zu QQ, Wang B, Zhou CG, Shi HB, Liu S. Efficacy and prognostic factors of transarterial embolization as initial treatment for spontaneously ruptured hepatocellular carcinoma: a single-center retrospective analysis in 57 patients. Jpn J Radiol 2019;37(3):255–63. doi:10.1007/s11604-018-0799-z.

Wang P, Moses AS, Li C, Chen S, Qi X, Xu K, et al. Prognosis factors of predicting survival in spontaneously ruptured hepatocellular carcinoma. Hepatol Int 2022;16(6):1330–8. doi:10.1007/s12072-022-10403-x.

Zhong F, Cheng XS, He K, Sun SB, Zhou J, Chen HM. Treatment outcomes of spontaneous rupture of hepatocellular carcinoma with hemorrhagic shock: a multicenter study. Springerplus. 2016;5(1):1101. doi:10.1186/s40064-016-2762-8.

Jin YJ, Lee JW, Park SW, Lee JI, Lee DH, Kim YS, et al. Survival outcome of patients with spontaneously ruptured hepatocellular carcinoma treated surgically or by transarterial embolization. World J Gastroenterol 2013;19(28):4537–44. doi:10.3748/wjg.v19.i28.4537.