ผลลัพธ์ระยะยาวและปัจจัยในการพยากรณ์ความล้มเหลวของการผ่าตัดปลูกถ่ายกระจกตา: การศึกษาแบบย้อนหลัง ณ โรงพยาบาลขอนแก่น
DOI:
https://doi.org/10.64960/srimedj.v41i3.270716คำสำคัญ:
การผ่าตัดปลูกถ่ายกระจกตา, อัตราการรอดของกระจกตา, การผ่าตัดปลูกถ่ายกระจกตาเพื่อการรักษา, กระจกตาขนาดใหญ่, ภาคตะวันออกเฉียงเหนือบทคัดย่อ
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การผ่าตัดปลูกถ่ายกระจกตา ในบริบทของภูมิภาคที่กำลังพัฒนา ประสบปัญหาหลายประการ เช่น ความรุนแรงของโรคกระจกตาติดเชื้อซึ่งทำให้ต้องใช้ขนาดกระจกตาบริจาคที่ใหญ่ หรือความแตกต่างของการดูแลตนเองของผู้ป่วยหลังผ่าตัด เป็นต้น การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลลัพธ์อัตราการรอดของกระจกตาที่ปลูกถ่ายในระยะยาว สาเหตุของความล้มเหลวและค้นหาปัจจัยในการพยากรณ์ที่มีผลต่อความสำเร็จของการผ่าตัดปลูกถ่ายกระจกตา ณ ศูนย์ส่งต่อระดับตติยภูมิในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
วิธีการศึกษา: เป็นการศึกษาแบบย้อนหลัง ในผู้ป่วย 82 ราย (82 ตา) ที่ได้รับการผ่าตัดปลูกถ่ายกระจกตาครั้งแรกโดยจักษุแพทย์ท่านเดียวกัน ช่วงเดือนสิงหาคม 2563 ถึงพฤศจิกายน 2568 ณ โรงพยาบาลขอนแก่น ซึ่งเป็นศูนย์รับส่งต่อผู้ป่วยทั้งโรคกระจกตาทั่วไปและโรคกระจกตาติดเชื้อ แบ่งผู้ป่วยเป็นกลุ่มที่ผ่าตัดเพื่อการมองเห็น (Optical, n=31) และกลุ่มที่ผ่าตัดเพื่อการรักษา (Therapeutic, n=51) วิเคราะห์อัตราการรอดของกระจกตาด้วยวิธี Kaplan-Meier และหาปัจจัยเสี่ยงอิสระต่อความล้มเหลวด้วยสถิติ Cox proportional hazards regression
ผลการศึกษา: อัตราการรอดสะสมของกระจกตาในภาพรวมที่ 1 และ 2 ปี เท่ากับร้อยละ 53.9 และ 49.0 ตามลำดับ กลุ่มที่ผ่าตัดเพื่อการมองเห็นมีอัตราการรอดที่ 1 ปี (ร้อยละ 75.0) สูงกว่ากลุ่มที่ผ่าตัดเพื่อการรักษา (ร้อยละ 40.4) อย่างมีนัยสำคัญ (Log-rank p = 0.002) สำหรับกลไกของความล้มเหลวหลังการผ่าตัด พบว่าการติดเชื้อเป็นสาเหตุอันดับหนึ่ง (ร้อยละ 39.4) ในส่วนของปัจจัยพยากรณ์ความเสี่ยงขณะผ่าตัดนั้น พบว่า การใช้กระจกตาบริจาคขนาดใหญ่กว่า 8.0 มม. เป็นปัจจัยเสี่ยงของความล้มเหลวได้มากที่สุด (Hazard Ratio [HR] 6.48; 95% CI 2.66–15.79; p < 0.001) รองลงมาคือปัจจัยด้านผู้บริจาค ได้แก่ อายุที่มากขึ้น (HR 1.035; 95% CI 1.01–1.06; p = 0.006)
สรุป: แม้ว่าการผ่าตัดเพื่อการมองเห็นจะให้ผลลัพธ์อัตราการรอดที่สูงกว่า แต่ในการผ่าตัดเพื่อการรักษาโดยเฉพาะผู้ป่วยที่มีความจำเป็นต้องใช้กระจกตาบริจาคขนาดใหญ่ยังคงมีอัตราการรอดที่ต่ำ ผลการศึกษาชี้ว่า ขนาดกระจกตาที่ใหญ่และกระจกตาจากผู้บริจาคที่อายุมาก เป็นปัจจัยกำหนดความล้มเหลวที่สำคัญกว่าข้อบ่งชี้ในการผ่าตัด แนวทางการรักษาควรเน้นการจำกัดขนาดแผลให้เล็กที่สุดเท่าที่จะทำได้ ท้ายที่สุดการส่งต่อผู้ป่วยเพื่อรับการรักษาอย่างรวดเร็วเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อป้องกันการลุกลามจนต้องใช้กระจกตาขนาดใหญ่ในการผ่าตัดที่มีความเสี่ยงสูง
เอกสารอ้างอิง
Reinprayoon U, Srihatrai P, Satitpitakul V, Puangsricharern V, Wungcharoen T, Kasetsuwan N. Survival outcome and prognostic factors of corneal transplantation: A 15-year retrospective cohort study at King Chulalongkorn Memorial Hospital. Clin Ophthalmol 2021;15:4189-99. doi:10.2147/OPTH.S336986.
Bidaut-Garnier M, Monnet E, Prongue A, Montard R, Gauthier AS, Desmarets M, et al. Evolution of corneal graft survival over a 30-year period and comparison of surgical techniques: a cohort study. Am J Ophthalmol 2016;163:59-69. doi:10.1016/j.ajo.2015.12.014.
Tan DT, Janardhanan P, Zhou H, Chan YH, Htoon HM, Ang LP, et al. Penetrating keratoplasty in Asian eyes: the Singapore corneal transplant study. Ophthalmology 2008;115(6):975-82 e1. doi:10.1016/j.ophtha.2007.08.049.
Chotikavanich S, Prabhasawat P, Satjapakasit O. Ten-year survival of optical penetrating keratoplasty and risk factors for graft failure in Thai patients. J Med Assoc Thai 2020;103(9):883-90. doi:10.35755/jmedassocthai.2020.09.8667.
Naranunn P, Naranunn W. Penetrating keratoplasty in regional health 8th. Udonthani Hospital Medical Journal 2023;31(2):153-60.
Booranapong W, Junsangsri C, Chirapapaisan C, Ngowyutagon P, Kengpunpanich S. Indications and current surgical techniques for keratoplasty: A 10-year review from 2011 through 2020 at a Tertiary Referral Hospital in Thailand. Siriraj Medical Journal 2025;77(2):146-57. doi:10.33192/smj.v77i2.268932.
Singh R, Gupta N, Vanathi M, Tandon R. Corneal transplantation in the modern era. Indian J Med Res 2019;150(1):7-22. doi:10.4103/ijmr.IJMR_141_19.
Isipradit S, Roongpoovapatr V. Outcomes of therapeutic penetrating keratoplasty in a tertiary care hospital in Thailand. Thai J Ophthalmology 2019;33(1):27-39.
Alio JL, Montesel A, El Sayyad F, Barraquer RI, Arnalich-Montiel F, Alio Del Barrio JL. Corneal graft failure: an update. Br J Ophthalmol 2021;105(8):1049-58. doi:10.1136/bjophthalmol-2020-316705
Yin J. Advances in corneal graft rejection. Curr Opin Ophthalmol 2021;32(4):331-7. doi:10.1097/ICU.0000000000000767.
Tangpagasit W, Chea G. The incidence and risk factors of post-penetrating keratoplasty glaucoma. Eye South East Asia 2024;19(2):45-52.
Karadag O, Kugu S, Erdogan G, Kandemir B, Eraslan Ozdil S, Dogan OK. Incidence of and risk factors for increased intraocular pressure after penetrating keratoplasty. Cornea 2010;29(3):278-82. doi:10.1097/ICO.0b013e3181b6eb9e.
Thanathanee O, Sripawadkul W, Anutarapongpan O, Luanratanakorn P, Suwan-Apichon O. Outcome of therapeutic penetrating keratoplasty using glycerol-preserved donor corneas in infectious keratitis. Cornea 2016;35(9):1175-8. doi:10.1097/ICO.0000000000000841.
Szkodny D, Wroblewska-Czajka E, Wylegala A, Nandzik M, Wylegala E. Incidence of complications related to corneal graft in a group of 758 patients. J Clin Med 2022;12(1):220. doi:10.3390/jcm12010220.
Omar N, Bou Chacra CT, Tabbara KF. Outcome of corneal transplantation in a private institution in Saudi Arabia. Clin Ophthalmol 2013;7:1311-8. doi:10.2147/OPTH.S43719
Tupcharoen K, Phinitkhajorndech N, Puangsricharern V. A Feasibility study the effectiveness of self-care promoting program on self-care behavioral and clinical outcomes in people with corneal transplantation: a quasi-experiment study. Pacific Rim Int J Nurs Res 2024;28(3):645-58. doi:10.60099/prijnr.2024.268807.
Banitt M, Lee RK. Management of patients with combined glaucoma and corneal transplant surgery. Eye (Lond) 2009;23(10):1972-9. doi:10.1038/eye.2008.377.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 ศรีนครินทร์เวชสาร
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
