ผลของการฟื้นฟูสมรรถภาพทางกายในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองในระยะเรื้อรังของงานกายภาพบำบัด กลุ่มงานเวชกรรมฟื้นฟู โรงพยาบาลศรีนครินทร์: การศึกษาแบบย้อนหลัง
DOI:
https://doi.org/10.64960/srimedj.v41i3.270826คำสำคัญ:
โรคหลอดเลือดสมองระยะเรื้อรัง, กายภาพบำบัด, การฟื้นฟูสมรรถภาพบทคัดย่อ
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: โรคหลอดเลือดสมองเป็นสาเหตุสำคัญของการเสียชีวิตและความพิการระยะยาวของประชากรทั่วโลก ภายหลังระยะเฉียบพลันผู้ป่วยจำนวนมากเข้าสู่ระยะเรื้อรังและมักมีความบกพร่องด้านการเคลื่อนไหวซึ่งส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน การฟื้นฟูสมรรถภาพโดยการกายภาพบำบัดมีบทบาทสำคัญในการลดความพิการและป้องกันภาวะแทรกซ้อนจากการไม่เคลื่อนไหว การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลของโปรแกรมกายภาพบำบัดอย่างต่อเนื่องต่อการเปลี่ยนแปลงสมรรถภาพทางกายในผู้ป่วยหลอดเลือดสมองระยะเรื้อรัง
วิธีการศึกษา: การศึกษาย้อนหลังแบบกลุ่มเดียวโดยใช้ข้อมูลจากงานประจำสู่งานวิจัย เก็บข้อมูลก่อนและหลังการทดลองโดยการประเมินความสามารถทางกายก่อนและหลังการฝึกทางกายภาพบำบัด 8 สัปดาห์ การประเมินประกอบด้วย ความเร็วการเดินระยะทาง 10 เมตร (10-Meter Walk Test: 10MWT) ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ โดยการทดสอบการลุกนั่ง 5 ครั้ง (Five Time Sit to Stand Test: FTSST) และทดสอบความแข็งแรงของแรงบีบมือ (Hand Grip strength: HGS) การทรงตัว (Time Up and Go Test: TUGT และ Functional Reach Test: FRT) และทดสอบความยืดหยุ่น (Sit-and-Reach Test) การทดสอบแต่ละรายการทำซ้ำ 2 ครั้ง และใช้ค่าที่ดีที่สุดในการวิเคราะห์ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติ paired t-test
ผลการศึกษา: ผู้เข้าร่วมการศึกษาทั้งหมด 33 ราย เพศชาย 17 ราย (ร้อยละ 51.5) มีอายุเฉลี่ย 65.5±13.9 ปี มีระยะเวลาหลังการเป็นโรคหลอดเลือดสมองค่ามัธยฐาน 2 ปี (ช่วงควอไทล์ 2 ปี) พบว่าสมรรถภาพทางกายดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเมื่อเทียบกับก่อนการฝึก โดยผู้ป่วยมีความเร็วในการเดิน 10MWT เพิ่มขึ้น (mean difference [MD] 0.15 เมตรต่อวินาที p < 0.001) ค่า TUGT ลดลง (MD -11.5 วินาที p < 0.001) ค่า FRT เพิ่มขึ้น (MD 3.6 เซนติเมตร p < 0.001) ค่า FTSST ลดลง (MD -6.5 วินาที p < 0.001) ค่า HGS เพิ่มขึ้น (MD 2.4 กิโลกรัม p < 0.001) และความยืดหยุ่นเพิ่มขึ้น (MD 3.12 เซนติเมตร p < 0.001)
สรุป: การฟื้นฟูสมรรถภาพโดยการกายภาพบำบัดอย่างต่อเนื่องในผู้ป่วยหลอดเลือดสมองระยะเรื้อรังมีความสัมพันธ์กับการเพิ่มขึ้นของสมรรถภาพทางกายในหลายด้าน ได้แก่ ความสามารถในการเดิน การทรงตัว ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ และความยืดหยุ่น ผลการศึกษาสนับสนุนแนวคิดว่าการฟื้นฟูสมรรถภาพยังคงมีประโยชน์แม้ในระยะเรื้อรังของโรค
เอกสารอ้างอิง
Krishnamurthi RV, Ikeda T, Feigin VL. Global, Regional and Country-Specific Burden of Ischaemic Stroke, Intracerebral Haemorrhage and Subarachnoid Haemorrhage: A Systematic Analysis of the Global Burden of Disease Study 2017. Neuroepidemiology 2020;54(2):171-9. doi:10.1159/000506396.
Division of Non-Communicable Diseases, Department of Disease Control, Ministry of Public Health. Annual Report, Division of Non-Communicable Diseases, Fiscal Year 2022. Nonthaburi: Department of Disease Control; 2022. [cited Feb 6, 2026] Available from: http://www.thaincd.com/2016/media-detail.php?id=14502&gid=1-015-005.
Campbell BCV, Khatri P. Stroke. Lancet 2020;396(10244):129-42. doi:10.1016/s0140-6736(20)31179-x.
Langhorne P, Bernhardt J, Kwakkel G. Stroke rehabilitation. Lancet 2011;377(9778):1693-702. doi:10.1016/s0140-6736(11)60325-5.
Veerbeek JM, van Wegen E, van Peppen R, van der Wees PJ, Hendriks E, Rietberg M, et al. What is the evidence for physical therapy poststroke? A systematic review and meta-analysis. PLoS One 2014;9(2):e87987. doi:10.1371/journal.pone.0087987.
Carod-Artal FJ, Egido JA. Quality of life after stroke: the importance of a good recovery. Cerebrovasc Dis. 2009;27(Suppl 1):204-14. doi:10.1159/000200461.
Saunders DH, Sanderson M, Hayes S, Kilrane M, Greig CA, Brazzelli M, et al. Physical fitness training for stroke patients. Cochrane Database Syst Rev 2016;3(3):CD003316. doi:10.1002/14651858.CD003316.pub6.
Stinear CM, Byblow WD, Ackerley SJ, Barber PA, Smith MC. Predicting Recovery Potential for Individual Stroke Patients Increases Rehabilitation Efficiency. Stroke 2017;48(4):1011-9. doi:10.1161/STROKEAHA.116.015790.
Sittiritkawin R. Effect of rehabilitation on the quality of life of stroke patients: in Thasae district, Chumphon province. Reg 11 Med J 2022;36(1):98-108.
Homklin P. The effectiveness of physical therapy rehabilitation in subacute stroke patients in the physical therapy cin-cen department medicine Surin hospital. Mahidol R2R e-Journal 2021;8(3):74-82. doi:10.14456/jmu.2021.36.
Srinagarind hospital. Statistical report on the number of patients with stroke receiving physical therapy at Srinagarind hospital between 2020 and 2022. Khon Kaen: Srinagarind Hospital; 2022.
Wang F, Zhang S, Zhou F, Zhao M, Zhao H. Early physical rehabilitation therapy between 24 and 48 h following acute ischemic stroke onset: a randomized controlled trial. Disabil Rehabil 2022;44(15):3967-72. doi:10.1080/09638288.2021.1897168.
Meyer S, Verheyden G, Brinkmann N, Dejaeger E, De Weerdt W, Feys H, et al. Functional and motor outcome 5 years after stroke is equivalent to outcome at 2 months: follow-up of the collaborative evaluation of rehabilitation in stroke across Europe. Stroke 2015;46(6):1613-9. doi:10.1161/STROKEAHA.115.009421.
Flansbjer UB, Holmbäck AM, Downham D, Patten C, Lexell J. Reliability of gait performance tests in men and women with hemiparesis after stroke. J Rehabil Med 2005;37(2):75-82. doi:10.1080/16501970410017215.
Buatois S, Miljkovic D, Manckoundia P, Gueguen R, Miget P, Vançon G, et al. Five times sit to stand test is a predictor of recurrent falls in healthy community-living subjects aged 65 and older. J Am Geriatr Soc 2008;56(8):1575-7. doi:10.1111/j.1532-5415.2008.01777.x.
Mong Y, Teo TW, Ng SS. 5-repetition sit-to-stand test in subjects with chronic stroke: reliability and validity. Arch Phys Med Rehabil 2010;91(3):407-13. doi:10.1016/j.apmr.2009.10.030.
Bohannon RW. Grip Strength: An Indispensable Biomarker For Older Adults. Clin Interv Aging 2019;14:1681-91. doi:10.2147/CIA.S194543.
Duncan PW, Weiner DK, Chandler J, Studenski S. Functional reach: a new clinical measure of balance. J Gerontol 1990;45(6):M192-7. doi:10.1093/geronj/45.6.m192.
Rasch D, Teuscher F, Guiard V. How robust are tests for two independent samples? Journal of Statistical Planning and Inference 2007;137(8):2706-20. doi:10.1016/j.jspi.2006.04.011.
He Y, Qin Z, Niu H, Gao F, Liu Q, Bu J, et al. Effect of different exercises on the gait ability of stroke patients: a network meta-analysis. J Manipulative Physiol Ther 2025;48(6-9):631-42. doi: 10.1016/j.jmpt.2025.10.045.
Lee MH, Lee DY. Effects of Task-Oriented Training on Gait Outcomes and Balance in Individuals with Stroke: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. J Clin Med 2025;14(24):8766. doi:10.3390/jcm14248766.
Lewek MD, Sykes R. Minimal Detectable Change for Gait Speed Depends on Baseline Speed in Individuals With Chronic Stroke. J Neurol Phys Ther 2019;43(2):122-7. doi:10.1097/NPT.0000000000000257.
Hiengkaew V, Jitaree K, Chaiyawat P. Minimal detectable changes of the Berg Balance Scale, Fugl-Meyer Assessment Scale, Timed "Up & Go" Test, gait speeds, and 2-minute walk test in individuals with chronic stroke with different degrees of ankle plantarflexor tone. Arch Phys Med Rehabil 2012;93(7):1201-8. doi:10.1016/j.apmr.2012.01.014.
Tyson SF, Hanley M, Chillala J, Selley A, Tallis RC. Balance disability after stroke. Phys Ther 2006;86(1):30-8. doi:10.1093/ptj/86.1.30.
Shumway-Cook A, Brauer S, Woollacott M. Predicting the probability for falls in community-dwelling older adults using the Timed Up & Go Test. Phys Ther 2000;80(9):896-903. doi:10.1093/ptj/80.9.896.
Katz-Leurer M, Fisher I, Neeb M, Schwartz I, Carmeli E. Reliability and validity of the modified functional reach test at the sub-acute stage post-stroke. Disabil Rehabil 2009;31(3):243-8. doi:10.1080/09638280801927830.
Outermans JC, van Peppen RP, Wittink H, Takken T, Kwakkel G. Effects of a high-intensity task-oriented training on gait performance early after stroke: a pilot study. Clin Rehabil 2010;24(11):979-87. doi:10.1177/0269215509360647.
Agustín RM, Crisostomo MJ, Sánchez-Martínez MP, Medina-Mirapeix F. Responsiveness and Minimal Clinically Important Difference of the Five Times Sit-to-Stand Test in Patients with Stroke. Int J Environ Res Public Health 2021;18(5):2314. doi:10.3390/ijerph18052314.
Rashid K, Mukhtar T, Ali A, Inam R, Naureen S, Waheed H. Impact of Hand Grip Strength on Functional Independence and Arm Motor Performance in Stroke Survivors. Journal of Health and Rehabilitation Research 2024;4(1):748-52. doi:10.61919/jhrr.v4i1.498.
Lang CE, Edwards DF, Birkenmeier RL, Dromerick AW. Estimating minimal clinically important differences of upper-extremity measures early after stroke. Arch Phys Med Rehabil 2008;89(9):1693-700. doi:10.1016/j.apmr.2008.02.022.
Bohannon RW. Minimal clinically important difference for grip strength: a systematic review. J Phys Ther Sci 2019;31(1):75-8. doi:10.1589/jpts.31.75.
Kim JK, Park MG, Shin SJ. What is the minimum clinically important difference in grip strength? Clin Orthop Relat Res 2014;472(8):2536-41. doi:10.1007/s11999-014-3666-y.
Lecharte T, Gross R, Nordez A, Le Sant G. Effect of chronic stretching interventions on the mechanical properties of muscles in patients with stroke: A systematic review. Ann Phys Rehabil Med. 2020;63(3):222-9. doi:10.1016/j.rehab.2019.12.003.
Cataldo AVR, Collimore AN, Spangler J, Ribeirinha-Braga L, Hutchinson K, Wang QM, et al. Enhancing neuroplasticity in the chronic phase after stroke: effects of a soft robotic exosuit on training intensity and Brain-Derived Neurotrophic Factor. IEEE Open J Eng Med Biol 2023;4:284-91. doi:10.1109/OJEMB.2023.3313396.
Patel J, Shim I, Agrawal DK. Interventions for neural plasticity in stroke recovery. Arch Intern Med Res 2025;8(3):246-58. doi:10.26502/aimr.0217.
Sun Y, Zehr EP. Training-induced neural plasticity and strength are amplified after stroke. Exerc Sport Sci Rev 2019;47(4):223-9. doi:10.1249/jes.0000000000000199.
Npochinto Moumeni I. Breaking the learned helplessness paradigm in chronic stroke: an intensive neuroplasticity framework bridging European technology and African innovation. Front Neurol 2025;16:1670420. doi:10.3389/fneur.2025.1670420.
Globas C, Becker C, Cerny J, Lam JM, Lindemann U, Forrester LW, et al. Chronic stroke survivors benefit from high-intensity aerobic treadmill exercise: a randomized control trial. Neurorehabil Neural Repair 2012;26(1):85-95. doi:10.1177/1545968311418675.
Alingh JF, Groen BE, Kamphuis JF, Geurts ACH, Weerdesteyn V. Task-specific training for improving propulsion symmetry and gait speed in people in the chronic phase after stroke: a proof-of-concept study. J Neuroeng Rehabil 2021;18(1):69. doi:10.1186/s12984-021-00858-8.
Kim J, Do J, Bae CR, Mo YH, Kim JH, Kim DY. High-intensity interval training with robot-assisted gait therapy vs. treadmill gait therapy in chronic stroke: a randomized controlled trial. J Neuroeng Rehabil 2025;22(1):173. doi:10.1186/s12984-025-01674-0.
Elayoubi J, Haley WE, Nelson ME, Hueluer G. How Social Connection and Engagement Relate to Functional Limitations and Depressive Symptoms Outcomes After Stroke. Stroke 2023;54(7):1830-8. doi:10.1161/STROKEAHA.122.042386.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 ศรีนครินทร์เวชสาร
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
