ประสิทธิภาพและความปลอดภัยของยาชาเฉพาะที่สองขนาดในการเตรียมผู้ป่วยโรคหัวใจและหลอดเลือดเพื่อการตรวจคลื่นเสียงสะท้อนหัวใจผ่านหลอดอาหาร: การทดลองแบบสุ่มที่มีกลุ่มควบคุม ณ ศูนย์หัวใจสิริกิติ์ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

พวงผกา  อึ้งประเสริฐ; จิตรดา อึ้งประเสริฐ; จีรพร  ขุริรัง

doi:10.64960/srimedj.v41i4.271158

ผู้แต่ง

พวงผกา อึ้งประเสริฐ หน่วยโรคหัวใจและหลอดเลือด ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น ประเทศไทย 40002
จิตรดา อึ้งประเสริฐ หน่วยโรคหัวใจและหลอดเลือด ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น ประเทศไทย 40002
จีรพร ขุริรัง ศูนย์หัวใจสิริกิติ์ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น ประเทศไทย 40002

DOI:

https://doi.org/10.64960/srimedj.v41i4.271158

คำสำคัญ:

การตรวจหัวใจด้วยคลื่นเสียงสะท้อนความถี่สูงผ่านหลอดอาหาร, ยาชาที่ใช้ระงับความรู้สึกเฉพาะที่, ปริมาณยาชาที่ใช้ระงับความรู้สึก, ภาวะเป็นพิษจากการใช้ยาชาที่ใช้ระงับความรู้สึกเฉพาะที่

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การตรวจผู้ป่วยโรคหัวใจด้วยคลื่นเสียงสะท้อนความถี่สูงผ่านหลอดอาหาร (transesophageal echocardiography; TEE) มีการเตรียมผู้ป่วยก่อนการตรวจโดยให้ยาชาเฉพาะที่บริเวณช่องปากและคอหอย การศึกษาจึงมีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบผลของการใช้ยาชาเฉพาะที่สองขนาด เพื่อประเมินประสิทธิภาพ ความปลอดภัย และผลข้างเคียงของยา

วิธีการศึกษา: เป็นการศึกษาแบบสุ่มที่มีกลุ่มควบคุม (randomized controlled trial) แบ่งเป็น 2 กลุ่ม กลุ่มที่ได้รับยาชาเฉพาะที่ขนาดต่ำ (intervention group) และขนาดมาตรฐาน (control group) ช่วงวันที่ 16 มิถุนายน พ.ศ. 2567 ถึง 30 เมษายน พ.ศ. 2568 มีผลลัพธ์หลักคือ ความสำเร็จของการใส่สายตรวจผ่านหลอดอาหาร ผลลัพธ์รองคือ ดูภาวะแทรกซ้อนของการใส่สายตรวจ และผลข้างเคียงของยา

ผลการศึกษา: มีผู้ป่วย 70 ราย เป็นกลุ่มที่ได้รับยาชาเฉพาะที่ขนาดต่ำ 36 ราย และขนาดมาตรฐาน 34 ราย อายุเฉลี่ย 51.1 ± 16.2 และ 53.7 ± 12.0 ปี ตามลำดับ มีลักษณะทางกายภาพของช่องปาก Modified Mallampati class 1–2 ปริมาณยาชาเฉลี่ยในกลุ่มขนาดต่ำ 85.0 ± 7.4 มิลลิกรัม และกลุ่มขนาดมาตรฐาน 201.2 ± 4.1 มิลลิกรัม ในกลุ่มขนาดต่ำได้รับการพ่น 10% lidocaine spray เพิ่มมากกว่า (p = 0.007) และในทั้ง 2 กลุ่มสามารถใส่สายตรวจได้สำเร็จ ไม่พบภาวะแทรกซ้อนจากการใส่สายตรวจ แต่พบผลข้างเคียง เช่น ขมปากและชารอบปาก ในกลุ่มขนาดมาตรฐาน (p < 0.001)

สรุป: การให้ยาชาเฉพาะที่ขนาดต่ำ มีประสิทธิภาพในการเตรียมความพร้อมก่อนการตรวจหัวใจด้วย TEE เทียบเท่ากับการให้ยาชาขนาดมาตรฐานเดิม โดยสามารถใส่สายตรวจผ่านหลอดอาหารได้สำเร็จ ไม่พบภาวะแทรกซ้อนจากการใส่สายตรวจ ไม่พบผลข้างเคียงจากการใช้ยาชาเฉพาะที่

เอกสารอ้างอิง

Hahn RT, Abraham T, Adams MS, Bruce CJ, Glas KE, Lang RM, et al. Guidelines for performing a comprehensive transesophageal echocardiographic examination: Recommendations from the American Society of Echocardiography and the Society of Cardiovascular Anesthesiologists. J Am Soc Echocardiogr 2013;26(9):921-64. doi:10.1016/j.echo.2013.07.009.

Shanewise JS, Cheung AT, Aronson S, Stewart WJ, Weiss RL, Mark JB, et al. ASE/SCA guidelines for performing a comprehensive intraoperative multiplane transesophageal echocardiography examination: Recommendations of the American Society of Echocardiography Council for Intraoperative Echocardiography and the Society of Cardiovascular Anesthesiologists Task Force for Certification in Perioperative Transesophageal Echocardiography. J Am Soc Echocardiogr 1999;12(10):884-900. doi:10.1016/S0894-7317(99)70129-7.

American Society of Anesthesiologists Task Force on Sedation and Analgesia by Non-Anesthesiologists. Practice guidelines for sedation and analgesia by non-anesthesiologists. Anesthesiology 2002;96(4):1004-17. doi:10.1097/00000542-200204000-00031.

Isenberg G. Topical anesthesia: To use or not to use--that is the question. Gastrointest Endosc 2001;53(1):130-3. doi:10.1067/mge.2001.112093.

Hedenbro JL, Ekelund M, Jansson O, Lindblom A. A randomized, double-blind, placebo-controlled study to evaluate topical anesthesia of the pharynx in upper gastrointestinal endoscopy. Endoscopy 1992;24(7):585-7. doi:10.1055/s-2007-1010549.

Froehlich F, Schwizer W, Thorens J, Köhler M, Gonvers JJ, Fried M. Conscious sedation for gastroscopy: Patient tolerance and cardiorespiratory parameters. Gastroenterology 1995;108(3):697-704. doi:10.1016/0016-5085(95)90444-7.

Filipiak-Strzecka D, Kasprzak JD, Wiszniewska M, Walusiak-Skorupa J, Lipiec P. The influence of lidocaine topical anesthesia during transesophageal echocardiography on blood methemoglobin level and risk of methemoglobinemia. Int J Cardiovasc Imaging 2015;31(4):727-31. doi:10.1007/s10554-015-0619-0.

Zhang L, Xie Y, Ren Z, Xie M. Transesophageal echocardiography related complications. Front Cardiovasc Med 2024;11:1410594. doi:10.3389/fcvm.2024.1410594.

Côté G, Denault A. Transesophageal echocardiography-related complications. Can J Anaesth 2008;55(9):622-47. doi:10.1007/BF03021437.

Hilberath JN, Oakes DA, Shernan SK, Bulwer BE, D’Ambra MN, Eltzschig HK. Safety of transesophageal echocardiography. J Am Soc Echocardiogr 2010;23(11):1115-27. doi:10.1016/j.echo.2010.08.013.

Khongkaew J, Sahasthas D, Potat T, Thammawirat P. Modified Mallampati classification in determining the success of unsedated transesophageal echocardiography procedure in patients with heart disease: Simple but efficient. Cardiovasc Ultrasound 2016;14(1):42. doi:10.1186/s12947-016-0075-7.

Kallmeyer IJ, Collard CD, Fox JA, Body SC, Shernan SK. The safety of intraoperative transesophageal echocardiography: A case series of 7200 cardiac surgical patients. Anesth Analg 2001;92(5):1126-30. doi:10.1097/00000539-200105000-00009.

Daniel WG, Erbel R, Kasper W, Visser CA, Engberding R, Sutherland GR, et al. Safety of transesophageal echocardiography: A multicenter survey of 10,419 examinations. Circulation 1991;83(3):817-21. doi:10.1161/01.CIR.83.3.817.

AstraZeneca Canada Inc. Xylocaine® Viscous 2% prescribing information [Internet]. Canada: AstraZeneca Canada Inc.; 2018 [cited Jan 25, 2026]. Available from: https://pdf.hres.ca/dpd_pm/00054987.PDF

Chow SC, Shao J, Wang H, Lokhnygina Y. Sample size calculations in clinical research. 3rd ed. New York: Chapman and Hall/CRC; 2017.

Becker DE, Reed KL. Local anesthetics: Review of pharmacological considerations. Anesth Prog 2012;59(2):90-102. doi:10.2344/0003-3006-59.2.90.

Cherobin ACFP, Tavares GT. Safety of local anesthetics. An Bras Dermatol 2020;95(1):82-90. doi:10.1016/j.abd.2019.09.025.

Amornyotin S, Srikureja W, Chalayonnavin W, Kongphlay S, Chatchawanakitkul S. Topical viscous lidocaine solution versus lidocaine spray for pharyngeal anesthesia in unsedated esophagogastroduodenoscopy. Endoscopy 2009;41(7):581-6. doi:10.1055/s-0029-1214865.

Noitasaeng P, Vichitvejpaisal P, Kaosombatwattana U, Tassanee J, Suwannee S. Comparison of spraying and nebulized lidocaine in patients undergoing esophago-gastroduodenoscopy: A randomized trial. J Med Assoc Thai 2016;99(5):462-8. [cited Jan 25, 2026]. Available from: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27501598/

Mahawongkajit P, Talalak N, Soonthornkes N. Comparison of lidocaine spray and lidocaine ice popsicle in patients undergoing unsedated esophagogastroduodenoscopy: A single-center prospective randomized controlled trial. Clin Exp Gastroenterol 2021;14:209-16. doi:10.2147/CEG.S301163.