ปัญหาที่เกี่ยวข้องกับยาที่ตรวจพบจากการปฏิบัติงานจริงของเภสัชกรในผู้ป่วยนอกโรคหัวใจและหลอดเลือด: การศึกษาแบบย้อนหลัง 3 ปี
DOI:
https://doi.org/10.64960/srimedj.v41i5.271160คำสำคัญ:
ปัญหาที่เกี่ยวข้องกับยา, โรคหัวใจและหลอดเลือด, การทบทวนคำสั่งใช้ยา, เหตุการณ์ไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาที่สามารถป้องกันได้บทคัดย่อ
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ผู้ป่วยโรคหัวใจและหลอดเลือดมักมีความซับซ้อนของการรักษา ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดปัญหาที่เกี่ยวข้องกับยา การศึกษามีวัตถุประสงค์เพื่อรวบรวมและอธิบายลักษณะของปัญหาที่เกี่ยวข้องกับยาที่ตรวจพบโดยเภสัชกรในแผนกผู้ป่วยนอก
วิธีการศึกษา: การศึกษาเชิงพรรณนาแบบย้อนหลัง รวบรวมข้อมูลเหตุการณ์ปัญหาที่เกี่ยวข้องกับยาในผู้ป่วยนอก ณ ศูนย์หัวใจสิริกิติ์ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ช่วงวันที่ 1 ตุลาคม 2565 ถึง 30 กันยายน 2568
ผลการศึกษา: ผู้ป่วยที่พบปัญหา จำนวน 3,777 ราย เป็นเพศชาย 2,017 ราย (ร้อยละ 53.4) อายุเฉลี่ย 64.1 ± 13.1 ปี พบปัญหาทั้งหมด 6,722 เหตุการณ์ ปัญหาที่พบบ่อยที่สุดคือการไม่ให้ความร่วมมือในการใช้ยา 1,173 เหตุการณ์ (ร้อยละ 17.5) ปัญหาส่วนใหญ่ตรวจพบผ่านกระบวนการทบทวนคำสั่งใช้ยาประจำวัน รองลงมาคือการประสานรายการยา เหตุการณ์ส่วนใหญ่อยู่ในระดับความรุนแรง B ตามเกณฑ์ National Coordinating Council for Medication Error Reporting and Prevention จำนวน 5,119 เหตุการณ์ (ร้อยละ 76.2) ยาที่พบปัญหามากที่สุดคือ warfarin 2,176 เหตุการณ์ (ร้อยละ 32.4) และการจัดการปัญหาส่วนใหญ่มีความสอดคล้องกับลักษณะของปัญหาที่พบ
สรุป: การทบทวนคำสั่งใช้ยาโดยเภสัชกรพบปัญหาที่เกี่ยวข้องกับยาบ่อยที่สุดคือการไม่ให้ความร่วมมือในการใช้ยา เหตุการณ์ส่วนใหญ่เป็นความรุนแรงระดับ B กระบวนการที่ใช้ในการค้นพบปัญหามากที่สุดคือการทบทวนคำสั่งใช้ยาประจำวัน รองลงมาคือการประสานรายการยา และการจัดการปัญหาส่วนใหญ่มีความสอดคล้องกับลักษณะของปัญหาที่พบ ข้อมูลจากการศึกษานี้อาจเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนากระบวนการทบทวนใบสั่งยาและจัดการปัญหาที่เกี่ยวข้องกับยา
เอกสารอ้างอิง
Tamargo J, Kjeldsen KP, Delpón E, Semb AG, Cerbai E, Dobrev D, et al. Facing the challenge of polypharmacy when prescribing for older people with cardiovascular disease. Eur Heart J Cardiovasc Pharmacother 2022;8:406-19. doi:10.1093/ehjcvp/pvac005
World Health Organization. Medication without harm: policy brief [monograph on the Internet]. Geneva: World Health Organization; 2024 [cited Jan 20, 2026]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789240062764
World Health Organization. Medication without harm: WHO global patient safety challenge on medication safety [monograph on the Internet]. Geneva: World Health Organization; 2017 [cited Jan 20, 2026]. Available from: https://iris.who.int/server/api/core/bitstreams/15520c4f-89d1-4a8f-9bab-6b771aa30acb/content
The Pharmacy Council of Thailand. Competency standards for Thai pharmacists. Nonthaburi: The Pharmacy Council of Thailand; 2019. [cited Jan 20, 2026]. Available from: https://pharmacycouncil.org/index.php?catid=1&itemid=1433&option=content_detail&view=detail
Hanrinth R. Classification for drug related problems. Thai J Pharm Pract 2009;1(1):8-15. [cited Jan 20, 2026]. Available from: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/TJPP/article/view/168324
National Coordinating Council for Medication Error Reporting and Prevention. NCC MERP index for categorizing medication errors. Rockville (MD): NCC MERP; 2001. [cited Jan 20, 2026]. Available from: https://www.nccmerp.org/sites/default/files/indexColor2001-06-12.pdf
Tantipiwattanasakul K. The influence of patient factors on medication adherence in ambulatory care unit at Bangplama Hospital, Suphanburi. J Health Sci 2019;28(Suppl 1):S107-19. [cited Jan 20, 2026]. Available from: https://www.thaidj.org/index.php/JHS/article/view/7916
El Hajj MS, Elmalik A, Mahmoud SF, Zahrah F, Alhaj M, Alkudsi Z, et al. Drug-related emergency department visits in Qatar: a prospective cohort study. BMC Emerg Med 2025;25:242. doi:10.1186/s12873-025-01369-8
Huiskes VJB, van den Ende CHM, Kruijtbosch M, Ensing HT, Meijs M, Meijs VMM, et al. Effectiveness of medication review on the number of drug-related problems in patients visiting the outpatient cardiology clinic: a randomized controlled trial. Br J Clin Pharmacol 2020;86:50-61. doi:10.1111/bcp.14125
Yates L, Valente M, Wadsworth C. Evaluation of pharmacist medication review service in an outpatient heart failure clinic. J Pharm Pract 2020;33(6):820-6. doi:10.1177/0897190019842696
Zavaleta-Monestel E, Martínez-Rodríguez AR, Rojas-Chinchilla C, Díaz-Madriz JP, Arguedas- Chacón S, Herrera-Solís B, et al. Improving medication safety in a Latin American hospital: examination of medication errors and the role of pharmacists. Am J Health Syst Pharm 2025;82(2): 127-34. doi:10.1093/ajhp/zxae257
Jullasattee P. The development of a drug order screening system of patients at H.R.H. the Princess Mother’s Centenary Celebrations hospital, Nakhon Ratchasima province. J Health Serv Support 2022;18(2):5-16. [cited Jan 20, 2026]. Available from: https://thaidj.org/index.php/jdhss/article/view/12470
Dechanont S, Jedsadayanmata A, Butthum B, Kongkaew C. Hospital outpatient visits associated with medication-related problems in Thailand: a multicenter prospective observational study. J Patient Saf 2021;17(1):1-7. doi:10.1097/PTS.00 00000000000367
Wasserman RL, Edrees HH, Amato MG, Seger DL, Frits ML, Hwang AY, et al. Frequency and preventability of adverse drug events in the outpatient setting. BMJ Qual Saf 2024;33(8):1-8. doi:10.1136/bmjqs-2024-017098
Tasaka Y, Tanaka A, Yasunaga D, Asakawa T, Araki H, Tanaka M. Potential drug-related problems detected by routine pharmaceutical interventions: safety and economic contributions made by hospital pharmacists in Japan. J Pharm Health Care Sci 2018;4:32. doi:10.1186/s40780-018-0125-z
Na Nongkhai K. The development of prescription screening system in outpatients pharmacy services Nongkhai Hospital at Nongkhai Province. Res Dev Health Syst J 2025;18(2):1-13. doi:10.14456/ijps.2021.15
Mekonnen AB, McLachlan AJ, Brien JAE. Effectiveness of pharmacist-led medication reconciliation programmes on clinical outcomes at hospital transitions: a systematic review and meta-analysis. BMJ Open 2016;6(2):e010003. doi:10.1136/bmjop-en-2015-010003
Altowaijri A, Phillips CJ, Fitzsimmons D. A systematic review of the clinical and economic effectiveness of clinical pharmacist intervention in secondary prevention of cardiovascular disease. J Manag Care Pharm 2013;19(5):408-16. doi:10.18553/jmcp.2013. 19.5.408
Al-Taani GM, Muflih SM, Al-Azzam SI, Alzoubi KH. Costs saved and avoided from pharmacist interventions to address drug-related problems identified from outpatient clinics in Jordan. PLoS One 2024;19(6):e0302287. doi:10.1371/journal.pone.0302287
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 ศรีนครินทร์เวชสาร
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
