การตรวจสุขภาพก่อนเข้าทำงาน: หลักฐานเชิงประจักษ์และนัยต่อการปฏิบัติในประเทศไทย

ผู้แต่ง

  • กฤติน นาคะผดุงรัตน์ สาขาวิชาเวชศาสตร์ชุมชน ครอบครัว และอาชีวเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ขอนแก่น อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น 40002
  • ศุภกร จันทร์แสงเพ็ชร์ ภาควิชาเวชศาสตร์ป้องกันและสังคม คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย เขตปทุมวัน กรุงเทพมหานคร 10330
  • ณรงค์ภณ ทุมวิภาต ศูนย์วัณโรคแบบบูรณาการศิริราช โรงพยาบาลศิริราช มหาวิทยาลัยมหิดล เขตบางกองน้อย กรุงเทพมหานคร 10700
  • ธีรธัช วิโรจน์สกุลชัย ภาควิชาเวชศาสตร์ป้องกันและสังคม คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร 10700
  • นันทพงศ์ จันทร์แสงเพ็ชร์ สถาบันการแพทย์จักรีนฤบดินทร์ (CNMI) คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล อำเภอบางพลี จังหวัดสมุทรปราการ 10540

DOI:

https://doi.org/10.64960/srimedj.v41i4.271213

คำสำคัญ:

อาชีวอนามัย, การบาดเจ็บจากการทำงาน, การจ้างงาน, การดูแลสุขภาพเชิงป้องกัน, การคัดกรองการใช้สารเสพติด

บทคัดย่อ

ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การตรวจสุขภาพก่อนการจ้างงาน (pre-employment health examinations) ถูกนำมาใช้กันอย่างแพร่หลายเพื่อประเมินความพร้อมของผู้สมัครงานในการปฏิบัติงานตามลักษณะงานที่กำหนด อย่างไรก็ตาม ประสิทธิผลของการตรวจดังกล่าวในการป้องกันผลกระทบจากการการทำงานต่อสุขภาพผู้รับบริการ ยังคงมีความไม่แน่ชัด ดังนั้นการศึกษาครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อสังเคราะห์หลักฐานวิชาการที่มีอยู่เกี่ยวกับการประเมินสุขภาพก่อนการจ้างงานและก่อนเข้าปฏิบัติงาน (pre-employment และ pre-placement assessments) รวมทั้งอภิปรายถึงนัยสำคัญต่อการดำเนินงานด้านอาชีวอนามัยในประเทศไทย

วิธีการศึกษา: เป็นการทบทวนเชิงพรรณนา (narrative review) โดยสืบค้นข้อมูลจากฐานข้อมูล PubMed และ Scopus ครอบคลุมงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับ pre-employment และ pre-placement examinations โดยคัดเลือกงานวิจัยที่ศึกษา effectiveness, predictive value และผลกระทบด้านอาชีวอนามัย จากนั้นทำการสังเคราะห์เชิงเนื้อหาตามประเด็นสำคัญ

ผลการศึกษา: พบว่าปัจจุบันยังมีหลักฐานไม่เพียงพอที่จะสนับสนุนประเด็นการตรวจสุขภาพก่อนการจ้างงานแบบทั่วไปทั้งในแง่การป้องกันโรคจากการทำงานและการลาป่วย อย่างไรก็ดีมีหลักฐานทางวิชาการสนับสนุนว่าการตรวจสุขภาพตามปัจจัยเสี่ยงเฉพาะจะเป็นการเหมาะสมมากกว่า

สรุป: การตรวจสุขภาพก่อนเข้าทำงานควรมุ่งเน้นตามความเสี่ยงของงานมากกว่าการใช้แบบทั่วไป ในบริบทของประเทศไทยพบช่องว่างระหว่างนโยบายและการปฏิบัติจริง จำเป็นต้องมีการวิจัยเพิ่มเติมเพื่อสนับสนุนแนวทางที่อิงหลักฐานเชิงประจักษ์

เอกสารอ้างอิง

Liss DT, Uchida T, Wilkes CL, Radakrishnan A, Linder JA. General health checks in adult primary care: a review. JAMA 2021;325(22):2294-306. doi:10.1001/jama.2021.6524.

Schaafsma FG, Mahmud N, Reneman MF, Fassier JB, Jungbauer FH. Pre-employment examinations for preventing injury, disease and sick leave in workers. Cochrane Database Syst Rev 2016;(1):CD008881. doi:10.1002/14651858.CD008881.pub2.

Alexander RW, Brennan JC, Maida AS, Walker RJ. The value of preplacement medical examinations for nonhazardous light duty work. J Occup Environ Med 1977;19(2):107–12. doi:10.1097/00043764-197702000-00001.

Madan I, Williams S. Is pre-employment health screening by questionnaire effective? Occup Med 2012;62(2):112–6. doi:10.1093/occmed/kqr208.

Cookson WO, Ryan G, MacDonald S, Musk AW. Atopy, non-allergic bronchial reactivity, and past history as determinants of work related symptoms in seasonal grain handlers. Br J Ind Med 1986;43(6):396–400. doi:10.1136/oem.43.6.396.

Talini D, Monteverdi A, Lastrucci L, Buonocore C, Carrara M, Pede FD, et al. One-year longitudinal study of young apprentices exposed to airway occupational sensitizers. Int Arch Occup Environ Health 2006;79(3):237–43. doi:10.1007/s00420-005-0040-0.

Pachman J. Evidence base for pre-employment medical screening. Bull World Health Organ 2009;87(7):529–34. doi:10.2471/BLT.08.052605.

Pidd K, Roche AM. How effective is drug testing as a workplace safety strategy? A systematic review of the evidence. Accid Anal Prev 2014;71:154–65. doi:10.1016/j.aap.2014.05.012.

Levine MR, Rennie WP. Pre-employment urine drug testing of hospital employees: Future questions and review of current literature. Occup Environ Med 2004;61(4):318–24. doi:10.1136/oem.2002.006163.

Zwerling C, Ryan J, Orav EJ. The efficacy of preemployment drug screening for marijuana and cocaine in predicting employment outcome. JAMA 1990;264(20):2639–43. doi:10.1001/jama.1990.03450200047029.

Thai Government Gazette. Ministerial regulation prescribing standards for health examinations of employees working with risk factors B.E. 2563 [Internet]. Bangkok: Thai Government Gazette; 2020 [cited Mar 26, 2026]. Available from: https://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2563/A/080/T_0030.PDF

Kongsin T. Fitness for work assessment of employees who receive pre-placement examination in a general hospital, Nakhon Ratchasima province. J R Thai Army Nurses 2023;24(2):335–44.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-08-31

รูปแบบการอ้างอิง

1.
นาคะผดุงรัตน์ ก, จันทร์แสงเพ็ชร์ ศ, ทุมวิภาต ณ, วิโรจน์สกุลชัย ธ, จันทร์แสงเพ็ชร์ น. การตรวจสุขภาพก่อนเข้าทำงาน: หลักฐานเชิงประจักษ์และนัยต่อการปฏิบัติในประเทศไทย. SRIMEDJ [อินเทอร์เน็ต]. 31 สิงหาคม 2026 [อ้างถึง 9 กันยายน 2026];41(4):547-54. available at: https://li01.tci-thaijo.org/index.php/SRIMEDJ/article/view/271213

ฉบับ

ประเภทบทความ

Review Articles