ความเหมาะสมของคำสั่งยาด่วนทันทีในแผนกอุบัติเหตุฉุกเฉิน หอผู้ป่วยวิกฤติ และหอผู้ป่วยไม่วิกฤติ โรงพยาบาลศรีนครินทร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
DOI:
https://doi.org/10.64960/srimedj.v41i5.272054คำสำคัญ:
ยาด่วนทันที, คำสั่งยาด่วนทันที, ภาวะเร่งด่วน, แผนกอุบัติเหตุฉุกเฉิน, หอผู้ป่วยวิกฤติบทคัดย่อ
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: การสั่งใช้ยาด่วนทันทีมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับยาในสถานการณ์ฉุกเฉินภายใน 30 นาทีหลังบันทึกคำสั่งยา อย่างไรก็ตามพบแนวโน้มการใช้คำสั่งยาด่วนทันทีเกินความจำเป็น การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบ ความถี่ และความเหมาะสมของการสั่งใช้ยาด่วนทันทีในแผนกอุบัติเหตุฉุกเฉิน หอผู้ป่วยวิกฤติ และหอผู้ป่วยไม่วิกฤติ เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการพัฒนาระบบการจัดการคำสั่งยาด่วนทันทีให้เหมาะสมกับการดูแลผู้ป่วย
วิธีการศึกษา: การศึกษาเชิงพรรณนาแบบย้อนหลัง ณ โรงพยาบาลศรีนครินทร์ ช่วงวันที่ 1 มกราคม–30 มิถุนายน พ.ศ. 2567 โดยศึกษาเฉพาะข้อมูลคำสั่งใช้ยาด่วนทันทีที่บันทึกในระบบสารสนเทศของโรงพยาบาล และประเมินความเหมาะสมอ้างอิงตามเกณฑ์บัญชีรายการยาด่วนทันทีของโรงพยาบาลศรีนครินทร์ (ไม่ใช่ข้อบ่งชี้ทางคลินิกของผู้ป่วยเป็นรายกรณี)
ผลการศึกษา: พบคำสั่งใช้ยาด่วนทันทีทั้งหมด 327,361 คำสั่ง จากแผนกอุบัติเหตุฉุกเฉิน 15,235 คำสั่ง (ร้อยละ 4.65) หอผู้ป่วยวิกฤติ 138,069 คำสั่ง (ร้อยละ 42.18) และหอผู้ป่วยไม่วิกฤติ 174,057 คำสั่ง (ร้อยละ 53.17) เป็นคำสั่งที่เข้าเกณฑ์ 167,148 คำสั่ง (ร้อยละ 51.06) โดยหอผู้ป่วยวิกฤติมีสัดส่วนคำสั่งที่เข้าเกณฑ์สูงที่สุด ในขณะที่คำสั่งไม่เข้าเกณฑ์มีจำนวน 160,213 คำสั่ง (ร้อยละ 48.94) พบมากที่สุดในแผนกอุบัติเหตุฉุกเฉิน ด้านรายการยา หอผู้ป่วยไม่วิกฤติมีสัดส่วนรายการยาที่ไม่เข้าเกณฑ์สูงที่สุด การวิเคราะห์ภาระงานพบความแตกต่างที่ชัดเจนระหว่างเวรปฏิบัติงาน เวรเช้ามีภาระงานต่ำที่สุดเท่ากับ 45 คำสั่งต่อเภสัชกร 1 คนในขณะที่เวรบ่ายและเวรดึกมีภาระงานสูงกว่าอย่างมากโดยมีคำสั่งยาเฉลี่ยในเวรบ่ายและเวรดึกเท่ากับ 322 และ 272 คำสั่งต่อเภสัชกร 1 คนตามลำดับ
สรุป: คำสั่งยาด่วนทันทีถูกใช้เป็นจำนวนมาก โดยเกือบครึ่งหนึ่งไม่เป็นไปตามเกณฑ์ที่กำหนด อาจส่งผลต่อภาระงานโดยเฉพาะนอกเวลาราชการ ควรมีการทบทวนรายการยาด่วนทันทีให้เป็นปัจจุบัน กำหนดระดับความเร่งด่วนให้ชัดเจน และพัฒนาระบบสนับสนุนการสั่งใช้ยาเพื่อลดการใช้คำสั่งที่ไม่เหมาะสม
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Medication without harm: policy brief [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2023 [cited Apr 4, 2026]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789240062764
Kutza CM. Processing medication orders and prescriptions. In: Bachenheimer BS, Phillips J, editors. Manual for pharmacy technicians [Internet]. 6th ed. Bethesda (MD): American Society of Health-System Pharmacists; 2025 [cited Apr 4, 2026]. Available from: https://publications.ashp.org/display/book/9781585287413/chapter10.xml. doi:9781585287413.010/10.37573
Jordan ZT. Understanding the label. In: Jordan ZT, editor. Aseptic compounding technique [Internet]. Bethesda (MD): American Society of Health-System Pharmacists; 2018 [cited Apr 4, 2026]. Available from: https://publications.ashp.org/previewpdf/book/9781585285662/ch005.xml. doi:9781585285662.005/10.37573
Billstein-Leber M, Carrillo CJD, Cassano AT, Moline K, Robertson JJ. ASHP guidelines on preventing medication errors in hospitals. Am J Health Syst Pharm 2018;75(19):1493-517.doi:10.2146/ajhp170811
Healthcare Accreditation Institute (Public Organization). Hospital and healthcare standards [Internet]. 4th ed. Nonthaburi: Healthcare Accreditation Institute (Public Organization); 2019[cited Apr 5, 2026]. Available from: https://backend.ha.or.th/fileupload/DOCUMENT/0014/85e7d9e4e-bedc4-a-64adbd-d80ac1a6662f.pdf
Fahimi F, Sahraee Z, Amini S. Evaluation of stat orders in a teaching hospital: a chart review. Clin Drug Investig 2011;31(4):231-5.doi:/10.216500000-000000000-11540000
Abdelaziz H, Richardson S, Walsh K, Nodzon J, Schwartz B. Evaluation of STAT medication ordering process in a community hospital. Pharm Pract (Granada) 2016;14(2):647. doi:10.18549/PharmPract.2016.02.647
Stephen G, Moran D, Broderick J, Shaikh HA, Tschudy MM, Connors C, et al. A quality improvement intervention reduces the time to administration of stat medications. Pediatr Qual Saf 2017;2(3):e021.doi:10.1097/PQ9.0000000000000021
Aldhwaihi K, Schifano F, Pezzolesi C, Umaru N. A systematic review of the nature of dispensing errors in hospital pharmacies. Integr Pharm Res Pract 2016;5:1-10. doi:10.2147/IPRP.S95733
Jin H, Yao J, Xiao Z, Qu Q, Fu Q. Effects of nursing workload on medication administration errors: a quantitative study. Work 2023;74(1):247-54. doi:10.3233/WOR211392-
Evans L, Rhodes A, Alhazzani W, Antonelli M, Coopersmith CM, French C, et al. Surviving sepsis campaign: international guidelines for management of sepsis and septic shock 2021. Intensive Care Med 2021;47(11):1181-247. doi:10.1007/s-00134-06506-021y
Bress AP, Anderson TS, Flack JM, Ghazi L, Hall ME, Laffer CL, et al. The management of elevated blood pressure in the acute care setting: a scientific statement from the American Heart Association. Hypertension 2024;81(8):e94-e106. doi:10.1161/HYP.0000000000000238
Naylor H, Woloschuk DM, Fitch P, Miller S. Retrospective audit of medication order turnaround time after implementation of standardized definitions. Can J Hosp Pharm 2011;64(5):346-53. doi:10.4212/cjhp.v64i5.1070
Rungruang P. Development of STAT medication dispensing system by semi-automatic dispensing machine in intensive care units at Thammasat University Hospital [Internet]. Thammasat University Hospital Journal. 2023 [cited Apr 5, 2026]. Available from: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/TUHJ/article/view/266925
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 ศรีนครินทร์เวชสาร
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
