DRUG USE BEHAVIORS AND POTENTIAL RISK OF HEPATOTOXICITY: A CASE STUDY OF PARACETAMOL IN CHIANG MAI
DOI:
https://doi.org/10.69598/tbps.13.2.25-40คำสำคัญ:
พาราเซตามอล, พฤติกรรมการใช้, โอกาสเสี่ยงในการเกิดพิษต่อตับบทคัดย่อ
พาราเซตามอลเป็นยาลดไข้บรรเทาปวดที่ใช้กันมาก จัดว่ามีความปลอดภัยในการใช้ จึงได้จัดเป็นยาสามัญประจำบ้าน มีจำหน่ายทั่วไปในร้านยาและร้านสะดวกซื้อ อย่างไรก็ตามมีรายงานความไม่ปลอดภัยในการใช้ยา พาราเซตามอลมากขึ้น ทำให้ประชาชนมีโอกาสเสี่ยงต่อการใช้ยา งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจพฤติกรรมการใช้และโอกาสเสี่ยงในการเกิดพิษต่อตับจากยาพาราเซตามอล ของประชาชนในจังหวัดเชียงใหม่ เพื่อสะท้อนภาพการใช้ยาที่คนส่วนใหญ่รู้จักและเข้าถึงง่ายว่าเป็นอย่างไร โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงพรรณนาแบบตัดขวาง ณ จุดเวลาใดเวลาหนึ่ง เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสัมภาษณ์ในปี พ.ศ. 2557 กลุ่มตัวอย่าง คือประชาชนที่อาศัยในเขตจังหวัดเชียงใหม่ที่มีอายุระหว่าง 18 - 80 ปี เป็นผู้ที่เคยใช้ยาพาราเซตามอลหรือกำลังใช้ยาพาราเซตามอลและยินดีเข้าร่วมการศึกษา จากกลุ่มตัวอย่างจำนวน 416 คน ผลการศึกษาพบว่าส่วนใหญ่ใช้ยาพาราเซตามอลสำหรับอาการไข้และปวดศีรษะ คิดเป็นร้อยละ 85.3 และ 75.2 ตามลำดับ โดยผู้ใช้ยาส่วนใหญ่ (ร้อยละ 51.9) กินยาขนาด 500 มิลลิกรัม ครั้งละ 2 เม็ด ในระยะห่างหลาย ๆ แบบ เช่น กินเว้นระยะห่างเป็นจำนวนชั่วโมง หรือกินตามมื้ออาหาร ฉลากหรือเอกสารกำกับยาเป็นแหล่งข้อมูลการใช้ยาพาราเซตามอลที่สำคัญ ผู้ใช้ยาร้อยละ 40.4 อ่านข้อมูลทุกครั้งและร้อยละ 47.6 อ่านเป็นบางครั้ง ในส่วนของพฤติกรรมการซื้อยาผู้ใช้ยาส่วนใหญ่ร้อยละ 77.9 ซื้อครั้งละน้อยกว่า 30 เม็ด โอกาสเสี่ยงในการเกิดพิษต่อตับจากยาพาราเซตามอลที่พบมากที่สุด ได้แก่ การได้รับยาขนาดสูงเกิน 4 กรัมต่อวัน (ร้อยละ 29.8) รองลงมา ได้แก่ การใช้ยาร่วมกับยาสูตรผสมที่มีพาราเซตามอลเป็นองค์ประกอบ (ร้อยละ 26.7) โอกาสเสี่ยงที่พบน้อย ได้แก่ การใช้พาราเซตามอลร่วมกับการดื่มเครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ (ร้อยละ 6.3) และภาวะทุพโภชนาการ (ร้อยละ 1.0) โดยสรุปจากการศึกษาพบว่า แม้ยาพาราเซตามอลเป็นยาพื้นฐานที่คนไทยส่วนใหญ่คุ้นเคยแต่ผู้ใช้ยาพาราเซตามอลบางส่วนใช้ยาไม่ถูกต้องอาจทำให้เสี่ยงต่อการเกิดพิษต่อตับจากยา ดังนั้นบุคลากรทางการแพทย์ ได้แก่ แพทย์ เภสัชกร ควรให้ความสำคัญในการให้ข้อมูลการใช้ยาแก่ผู้ใช้ยาอย่างสม่ำเสมอเพื่อความปลอดภัยในการใช้ยาพาราเซตามอล
เอกสารอ้างอิง
1. Corbett AH, Dana WJ, Fuller MA, Gallagher JC, Golembiewski JA, Gonzales JP, et al. Drug Information Handbook with International trade Names Index 2015-2016. 24 th ed. Ohio: Lexi-comp; 2015-2016.32-5.
2. Angtrakool P, Yoongthong W, Wongpoowarak P, Thanawuth N, Kitikannakorn N, Assawamakin A, et al. The development of risk management of medicines in Thailand: A case study of Paracetamol. FDA Journal. 2017;61-74. (in Thai)
3. Mazer M, Perrone J. Acetaminophen-induced nephrotoxicity: pathophysiology, clinical manifestations, and management. J Med Toxicol. 2008;4:2-6.
4. McGill MR, Jaeschke H. Metabolism and disposition of acetaminophen: recent advances in relation to hepatotoxicity and diagnosis. Pharm Res. 2013;30:2174-87.
5. James LP. Acetaminophen pathology and clinical presentation of hepatotoxicity. In Neil Kaplowitz N, DeLeve LD, editors. Drug-Induced Liver Disease. 3 rd ed. Elsevier Inc, 2013;331-41.
6. James LP, Mayeux PR, Hinson JA. Acetaminophen-induced hepatotoxicity. Drug Metab Dispos. 2003;31:1499-506.
7. Larson AM, Polson J, Fontana RJ, Davern TJ, Lalani E, Hynan LS. Acetaminophen-induced acute liver failure: results of a United States multicenter, prospective study. Hepatology. 2005;42:1364-72.
8. Ging P, Mikulich O, O'Reilly K.M. Unexpected paracetamol (acetaminophen) hepatotoxicity at standard dosage in two older patients: time to rethink 1 g four times daily? Age Ageing. 2016:1-2.
9. Kurtovic J, Riordan SM. Paracetamol-induced hepatotoxicity at recommended dosage. J Intern Med. 2003;253:240-43.
10. Chuaychai A, Saetan A, Apiromruck N, Kwuatong N, Kaewmanee W. Prevalence of patients with the risk of receiving overdosed paracetamol from dosage instruction in a 250 bed hospital in the south. Thai Journal of Pharmacy Practice. 2016;8:303-8. (in Thai)
11. Zimmerman HJ, Maddrey WC. Acetaminophen (paracetamol) hepatotoxicity with regular intake of alcohol: analysis of instances of therapeutic misadventure. Hepatology. 1995;22:767-73.
12. Lauterburg BH, Velez ME. Glutathione deficiency in alcoholics: risk factor for paracetamol hepatotoxicity. Gut. 1988;29:1153-7.
13. Kuffner EK, Dart RC, Bogdan GM, Hill RE, Casper E, Darton L. Effect of maximal daily doses of acetaminophen on the liver of alcoholic patients: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Arch Intern Med. 2001;161:2247-52.
14. Zenger F, Russmann S, Junker E, Wuthrich C, Bui MH, Lauterburg BH. Decreased glutathione in patients with anorexia nervosa. Risk factor for toxic liver injury? Eur J Clin Nutr. 2004;58:238-43.
15. Watkins PB, Kaplowitz N, Slattery JT, Colonese CR, Colucci SV, Stewart PW, Harris SC. Aminotransferase elevations in healthy adults receiving 4 grams of acetaminophen daily: a randomized controlled trial. JAMA. 2006;296:87-93.
16. Drug Safety and Risk Management Advisory Committee. Acetaminophen overdose and liver injury-background and options for reducing injury [monograph on the Internet]. USFDA; 2010[cited2016 June 16]. Available form : https://www.fda.gov/downloads/AdvisoryCommittees/CommitteesMeetingMaterials/Drugs/DrugSafetyandRiskManagementAdvisoryCommittee/UCM164897.pdf
17. Schmidt LE, Dalhoff K. The impact of current tobacco use on the outcome of paracetamol poisoning. Aliment Pharmacol Ther. 2003;18:79-85.
18. Boudreau DM, Wirtz H, Von Korff M, Catz SL, St John J, Stang PE. A survey of adult awareness and use of medicine containing acetaminophen. Pharmacoepidemiol Drug Saf. 2013;22:229-40.
19. US Food and Drug Administration. Joint Meeting of the Drug Safety and Risk Management Advisory Committee with the Anesthetic and Life Support Drugs Advisory Committee and the Nonprescription Drugs Advisory Committee: Meeting Announcement. [monograph on the Internet] 2009. [cited 2016 June 16]. Available from: https://www.fda.gov/AdvisoryCommittees/Calendar/ucm143083.htm.
20. Kawmune P, Chattakul W. Knowledge and risk of people in Muang District, Chiang Mai Province regarding analgesics [special problem]. 2012 Chiangmai University. (in Thai)
21. Micromedex® Healthcare Series, [Database on the internet]. Colorado:Thomson Reuters (Healthcare). DRUGDEX® system, Acetaminophen; [cited 2016 June 16]. Available from: https://www.thomsonhc.com
22. Manley J, Taddio A. Acetaminophen and ibuprofen for prevention of adverse reactions associated with childhood immunization. Ann Pharmacother. 2007;41:1227-32.
23. De Oliveira GS Jr, Castro-Alves LJ, McCarthy RJ. Single-dose systemic acetaminophen to prevent postoperative pain: a meta-analysis of randomized controlled trials. Clin J Pain. 2015;31:86-93.
24. HFocus [monograph on the Internet]. 2014 [cited 2016 June 16]. Available from: https://www.hfocus.org/ content/2014/10/8324 (in Thai)
25. Notification of the Ministry of Public Health (No 7) B.E. 2560 (2017). [cited 2016 May 10]. Available from: https://203.157.72.106/fulltext2/. (in Thai)
26. Beleyn B, Vermeersch S, Kulo A, Smits A, Verbesselt R, de Hoon JN, et al. Estradiol and weight are covariates of paracetamol clearance in young women. Gynecol Obstet Invest. 2014;77:211-6.
27. FDA Drug Safety Communication: Prescription Acetaminophen Products to be Limited to 325 mg Per Dosage Unit; Boxed Warning Will Hightlight Potential for Severe Liver Failure [monograph on the Internet]. 2011[cited 2016 June 13]. Available from: https://www.fda.gov/Drugs/DrugSafety/ucm23982.htm.
28. Stephen G, Derry S, Moore RA. Paracetamol (acetaminophen) for acute treatment of episodic tension-type headache in adults. [database on the Internet]. Cochrane Database Syst Rev 2016. [cited 2016 May 10]. Available from: www.cochranelibrary.com
29. Ponpol P. Fact sheet: paracetamol [mon
ograph on the Internet] FDA Thailand; 2009 [cited 2017 May 10]. Available from: https://db.oryor.com/databank/data/ printing//521120_Factsheet (in Thai)
30. Hawton K, Bergen H, Simkin S, Dodd S, Pocock P, Bernal W, et al. Long term effect of reduced pack sizes of paracetamol on poisoning deaths and liver transplant activity in England and Wales: interrupted time series analyses. BMJ 2013;346:f403.
31. Putkong S, Panpakdee O, Malathum P, Kawamatawong T. Factors related to self-care behavior for medication use and perceived asthma control in older persons with asthma. Rama Nurse J.2011;17:309-27. (in Thai)
32. Kingthong K, Treesak C, Sangjam P. A comparison of dose of paracetamol syrup products with references. Dialogue Pharm Health Care Pract. 2014;1:13-9. (in Thai)
33. Li G, Hu H, Dong Z, Xie J, Zhou Y. Urban and suburban differences in hypertension trends and self-care: three population-based cross-sectional studies from 2005-2011. PLoS ONE 10: e0117999.
34. Heo S, Moser DK, Lennie TA, Riegel B, Chung ML. Gender differences in and factors related to self-care behaviors: a cross-sectional, correlational study of patients with heart failure. Int J Nurs Stud. 2008;45:1807-15.
35. Bertakis KD, Azari R, Helms LJ, Callahan EJ, Robbins JA. Gender difference in the utilization of health care services. J Fam Prac. 2000;147.
36. Joni LS, Cheryl PL, Leonard EE. Rural/Urban variation in diabetes self-care and quality of care in a national sample of US adults with diabetes. Diabetes Educ. 2011;37:254-62.
37. Brackett CC, Bloch JD. Phenytoin as a possible cause of acetaminophen hepatotoxicity: case report and review of the literature. Pharmacother. 2000;20:229-33.
38. Teixeira J, Mota T, Fernandes JC. Nutritional evaluation of alcoholic inpatients admitted for alcohol detoxification. Alcohol Alcohol. 2011;46:558-60.
39. Hayward KL, Powell EE, Irvine KM, MartinJH. Can paracetamol (acetaminophen) be administered to patients with liver impairment? Br J Clin Pharmacol. 2016;81:210-22.
40. Chandok N, Watt KD. Pain management in the cirrhotic patient: the clinical challenge. Mayo Clin Proc. 2010;85:451-8.
2. Angtrakool P, Yoongthong W, Wongpoowarak P, Thanawuth N, Kitikannakorn N, Assawamakin A, et al. The development of risk management of medicines in Thailand: A case study of Paracetamol. FDA Journal. 2017;61-74. (in Thai)
3. Mazer M, Perrone J. Acetaminophen-induced nephrotoxicity: pathophysiology, clinical manifestations, and management. J Med Toxicol. 2008;4:2-6.
4. McGill MR, Jaeschke H. Metabolism and disposition of acetaminophen: recent advances in relation to hepatotoxicity and diagnosis. Pharm Res. 2013;30:2174-87.
5. James LP. Acetaminophen pathology and clinical presentation of hepatotoxicity. In Neil Kaplowitz N, DeLeve LD, editors. Drug-Induced Liver Disease. 3 rd ed. Elsevier Inc, 2013;331-41.
6. James LP, Mayeux PR, Hinson JA. Acetaminophen-induced hepatotoxicity. Drug Metab Dispos. 2003;31:1499-506.
7. Larson AM, Polson J, Fontana RJ, Davern TJ, Lalani E, Hynan LS. Acetaminophen-induced acute liver failure: results of a United States multicenter, prospective study. Hepatology. 2005;42:1364-72.
8. Ging P, Mikulich O, O'Reilly K.M. Unexpected paracetamol (acetaminophen) hepatotoxicity at standard dosage in two older patients: time to rethink 1 g four times daily? Age Ageing. 2016:1-2.
9. Kurtovic J, Riordan SM. Paracetamol-induced hepatotoxicity at recommended dosage. J Intern Med. 2003;253:240-43.
10. Chuaychai A, Saetan A, Apiromruck N, Kwuatong N, Kaewmanee W. Prevalence of patients with the risk of receiving overdosed paracetamol from dosage instruction in a 250 bed hospital in the south. Thai Journal of Pharmacy Practice. 2016;8:303-8. (in Thai)
11. Zimmerman HJ, Maddrey WC. Acetaminophen (paracetamol) hepatotoxicity with regular intake of alcohol: analysis of instances of therapeutic misadventure. Hepatology. 1995;22:767-73.
12. Lauterburg BH, Velez ME. Glutathione deficiency in alcoholics: risk factor for paracetamol hepatotoxicity. Gut. 1988;29:1153-7.
13. Kuffner EK, Dart RC, Bogdan GM, Hill RE, Casper E, Darton L. Effect of maximal daily doses of acetaminophen on the liver of alcoholic patients: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Arch Intern Med. 2001;161:2247-52.
14. Zenger F, Russmann S, Junker E, Wuthrich C, Bui MH, Lauterburg BH. Decreased glutathione in patients with anorexia nervosa. Risk factor for toxic liver injury? Eur J Clin Nutr. 2004;58:238-43.
15. Watkins PB, Kaplowitz N, Slattery JT, Colonese CR, Colucci SV, Stewart PW, Harris SC. Aminotransferase elevations in healthy adults receiving 4 grams of acetaminophen daily: a randomized controlled trial. JAMA. 2006;296:87-93.
16. Drug Safety and Risk Management Advisory Committee. Acetaminophen overdose and liver injury-background and options for reducing injury [monograph on the Internet]. USFDA; 2010[cited2016 June 16]. Available form : https://www.fda.gov/downloads/AdvisoryCommittees/CommitteesMeetingMaterials/Drugs/DrugSafetyandRiskManagementAdvisoryCommittee/UCM164897.pdf
17. Schmidt LE, Dalhoff K. The impact of current tobacco use on the outcome of paracetamol poisoning. Aliment Pharmacol Ther. 2003;18:79-85.
18. Boudreau DM, Wirtz H, Von Korff M, Catz SL, St John J, Stang PE. A survey of adult awareness and use of medicine containing acetaminophen. Pharmacoepidemiol Drug Saf. 2013;22:229-40.
19. US Food and Drug Administration. Joint Meeting of the Drug Safety and Risk Management Advisory Committee with the Anesthetic and Life Support Drugs Advisory Committee and the Nonprescription Drugs Advisory Committee: Meeting Announcement. [monograph on the Internet] 2009. [cited 2016 June 16]. Available from: https://www.fda.gov/AdvisoryCommittees/Calendar/ucm143083.htm.
20. Kawmune P, Chattakul W. Knowledge and risk of people in Muang District, Chiang Mai Province regarding analgesics [special problem]. 2012 Chiangmai University. (in Thai)
21. Micromedex® Healthcare Series, [Database on the internet]. Colorado:Thomson Reuters (Healthcare). DRUGDEX® system, Acetaminophen; [cited 2016 June 16]. Available from: https://www.thomsonhc.com
22. Manley J, Taddio A. Acetaminophen and ibuprofen for prevention of adverse reactions associated with childhood immunization. Ann Pharmacother. 2007;41:1227-32.
23. De Oliveira GS Jr, Castro-Alves LJ, McCarthy RJ. Single-dose systemic acetaminophen to prevent postoperative pain: a meta-analysis of randomized controlled trials. Clin J Pain. 2015;31:86-93.
24. HFocus [monograph on the Internet]. 2014 [cited 2016 June 16]. Available from: https://www.hfocus.org/ content/2014/10/8324 (in Thai)
25. Notification of the Ministry of Public Health (No 7) B.E. 2560 (2017). [cited 2016 May 10]. Available from: https://203.157.72.106/fulltext2/. (in Thai)
26. Beleyn B, Vermeersch S, Kulo A, Smits A, Verbesselt R, de Hoon JN, et al. Estradiol and weight are covariates of paracetamol clearance in young women. Gynecol Obstet Invest. 2014;77:211-6.
27. FDA Drug Safety Communication: Prescription Acetaminophen Products to be Limited to 325 mg Per Dosage Unit; Boxed Warning Will Hightlight Potential for Severe Liver Failure [monograph on the Internet]. 2011[cited 2016 June 13]. Available from: https://www.fda.gov/Drugs/DrugSafety/ucm23982.htm.
28. Stephen G, Derry S, Moore RA. Paracetamol (acetaminophen) for acute treatment of episodic tension-type headache in adults. [database on the Internet]. Cochrane Database Syst Rev 2016. [cited 2016 May 10]. Available from: www.cochranelibrary.com
29. Ponpol P. Fact sheet: paracetamol [mon
ograph on the Internet] FDA Thailand; 2009 [cited 2017 May 10]. Available from: https://db.oryor.com/databank/data/ printing//521120_Factsheet (in Thai)
30. Hawton K, Bergen H, Simkin S, Dodd S, Pocock P, Bernal W, et al. Long term effect of reduced pack sizes of paracetamol on poisoning deaths and liver transplant activity in England and Wales: interrupted time series analyses. BMJ 2013;346:f403.
31. Putkong S, Panpakdee O, Malathum P, Kawamatawong T. Factors related to self-care behavior for medication use and perceived asthma control in older persons with asthma. Rama Nurse J.2011;17:309-27. (in Thai)
32. Kingthong K, Treesak C, Sangjam P. A comparison of dose of paracetamol syrup products with references. Dialogue Pharm Health Care Pract. 2014;1:13-9. (in Thai)
33. Li G, Hu H, Dong Z, Xie J, Zhou Y. Urban and suburban differences in hypertension trends and self-care: three population-based cross-sectional studies from 2005-2011. PLoS ONE 10: e0117999.
34. Heo S, Moser DK, Lennie TA, Riegel B, Chung ML. Gender differences in and factors related to self-care behaviors: a cross-sectional, correlational study of patients with heart failure. Int J Nurs Stud. 2008;45:1807-15.
35. Bertakis KD, Azari R, Helms LJ, Callahan EJ, Robbins JA. Gender difference in the utilization of health care services. J Fam Prac. 2000;147.
36. Joni LS, Cheryl PL, Leonard EE. Rural/Urban variation in diabetes self-care and quality of care in a national sample of US adults with diabetes. Diabetes Educ. 2011;37:254-62.
37. Brackett CC, Bloch JD. Phenytoin as a possible cause of acetaminophen hepatotoxicity: case report and review of the literature. Pharmacother. 2000;20:229-33.
38. Teixeira J, Mota T, Fernandes JC. Nutritional evaluation of alcoholic inpatients admitted for alcohol detoxification. Alcohol Alcohol. 2011;46:558-60.
39. Hayward KL, Powell EE, Irvine KM, MartinJH. Can paracetamol (acetaminophen) be administered to patients with liver impairment? Br J Clin Pharmacol. 2016;81:210-22.
40. Chandok N, Watt KD. Pain management in the cirrhotic patient: the clinical challenge. Mayo Clin Proc. 2010;85:451-8.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
2018-07-03
รูปแบบการอ้างอิง
Sriuttha, P., Suwannaprom, P., & Niwatananun, K. (2018). DRUG USE BEHAVIORS AND POTENTIAL RISK OF HEPATOTOXICITY: A CASE STUDY OF PARACETAMOL IN CHIANG MAI. ไทยไภษัชยนิพนธ์, 13(2), 25–40. https://doi.org/10.69598/tbps.13.2.25-40
ฉบับ
ประเภทบทความ
Original Research Articles
