ยาต้านพิษจำเพาะสำหรับยาต้านการแข็งตัวของเลือดชนิดรับประทานที่ออกฤทธิ์โดยตรง
DOI:
https://doi.org/10.69598/tbps.16.2.61-70คำสำคัญ:
ยาต้านพิษจำเพาะ, ยาต้านการแข็งตัวของเลือดชนิดรับประทานที่ออกฤทธิ์โดยตรง, idarucizumab, andexanet alfa, ciraparantagบทคัดย่อ
ปัจจุบันมีการใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือดชนิดรับประทานที่ออกฤทธิ์โดยตรง (Direct Oral Anticoagulants; DOACs) มากขึ้น เนื่องจากยากลุ่มนี้ถูกพัฒนาขึ้นมาแก้ไขข้อจำกัดของยา warfarin แต่หากมีการใช้ยาอย่างไม่เหมาะสม อาจทำให้เกิดความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะเลือดออกผิดปกติได้ กรณีที่ผู้ป่วยเกิดภาวะเลือดออกผิดปกติ รวมถึงผู้ป่วยที่ต้องเข้ารับการผ่าตัดฉุกเฉิน หรือมีนัดผ่าตัด จะต้องมีการให้ยาต้านพิษจำเพาะ (specific antidote) สำหรับยากลุ่ม DOACs และการจัดการจะขึ้นกับระดับความเร่งด่วน ตำแหน่ง และความรุนแรงของการเกิดภาวะเลือดออกผิดปกติ ซึ่งยังมีข้อมูลจำกัด ในปัจจุบันมีการพัฒนายา specific antidote สำหรับยากลุ่ม DOACs มากขึ้น แต่ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนจากองค์การอาหารและยาของประเทศสหรัฐอเมริกา หรือ US FDA คือ idarucizumab ซึ่งเป็น specific antidote สำหรับยา dabigatran แต่ไม่มีผลกับยาตัวอื่นในกลุ่ม DOACs และ andexanet alfa ซึ่งเป็น specific antidote ที่สามารถต้านการออกฤทธิ์ของยากลุ่ม factor Xa inhibitors ได้รับการขึ้นทะเบียนจาก US FDA ล่าสุดในปี ค.ศ. 2018 เพื่อใช้ต้านฤทธิ์ของยา apixaban และ rivaroxaban อย่างไรก็ตามยาต้านพิษประเภท universal antidotes ซึ่งสามารถต้านฤทธิ์ทั้งยา กลุ่ม factor Xa inhibitors และ factor IIa inhibitors คือยาที่ชื่อว่า ciraparantag กำลังอยู่ในช่วงทำการศึกษา เพื่อรอขึ้นทะเบียนต่อไป
เอกสารอ้างอิง
The American Society of Health-System Pharmacists (ASHP). Managing and reversing direct oral anticoagulants: a discussion guide [cited 2020 Dec 15]. Available from: http://ashpadvantagemedia.com/doacresources/files/doacresources-discussion-guide.pdf
Schwarb H, Tsakiris DA. New direct oral anticoagulants (DOAC) and their use today. Dent J. 2016;4-5.
Burnett A, Siegal D, Crowther M. Specific antidotes for bleeding associated with directoral anticoagulants. BMJ. 2017;357:j2216
Schiele F, van Ryn J, Canada K, Newsome C, Sepulveda E, Park J, et al. A specific antidote for dabigatran: functional and structural characterization. Blood. 2013;121:3554-62.
PRAXBIND® (idarucizumab) [package insert]. Ridgefield, CT: Boehringer Ingelheim Pharmaceuticals, Inc; 2015.
Shih AW, Crowther MA. Reversal of direct oral anticoagulants: a practical approach. Hematology Am Soc Hematol Educ Program. 2016;612-9.
Glund S, Stangier J, Schmohl M, Gansser D, Norris S, van Ryn J, et al. Safety, tolerability, and efficacy of idarucizumab for the reversal of the anticoagulant effect of dabigatran in healthy male volunteers: a randomised, placebo-controlled, double-blind phase 1 trial. Lancet. 2015;386:680-90.
Glund S, Moschetti V, Norris S, Stangier J, Schmohl M, van Ryn J, et al. A randomised study in healthy volunteers to investigate the safety, tolerability and pharmacokinetics of idarucizumab, a specific antidote to dabigatran. Thromb Haemost. 2015;113:943-51.
Pollack CV, Reilly PA, Eikelboom JW, Glund S, Bernstein RA, Dubiel R, et al. Idarucizumab for dabigatran reversal. N Engl J Med. 2015;373:511-20.
Pollack CV, Reilly P, Eikelboom J, Glund S, Gruenenfelder F, Bernstein R, et al. Idarucizumab for reversal of the anticoagulant effects of dabigatran in patients in an emergency setting of major bleeding, urgent surgery, or interventions. J Am Coll Cardiol. 2016;67(13 Suppl):664.
ANDEXXA® (andexanet alfa) [package insert]. South San Francisco, USA: Portola Pharmaceuticals, Inc; 2017 [cited 2021 Jan 8]. Available from: https://www.fda.gov/media/ 113279/download
Crowther M, Mathur V, Kitt M, Lu G, Pamela BC, Hollenbach S, et al. A phase 2 randomized, double-blind, placebo-controlled trial of PRT064445 (andexanet alfa), a novel, universal antidote for direct and indirect factor Xa inhibitors. Blood. 2014;124(21):4269.
Lu G, DeGuzman FR, Hollenbach SJ, Karbarz MJ, Abe K, Lee G, et al. A specific antidote for reversal of anticoagulation by direct and indirect inhibitors of coagulation factor Xa. Nat Med. 2013;19:446-51.
Siegal DM, Connolly SJ, Conley PB, Wiens BL, Mathur VS, Castillo J, et al. Andexanet alfa for the reversal of factor Xa inhibitor activity. N Engl J Med. 2015;373:2413-24.
Clinicaltrials.gov [Database on the internet]. A study in patients with acute major bleeding to evaluate the ability of andexanet alfa to reverse the anticoagulation effect of direct and indirect oral anticoagulants [cited 2021 Jan 8]. Available from: https://www.clinicaltrials.gov/ct2/show/ NCT02329327?term=andexanet&rank=3
Connolly SJ, Crowther M, Eikelboom JW, Gibson M, Curnutte JT, Lawrence JH, et al. Full study report of andexanet alfa for bleeding associated with factor Xa inhibitors. N Engl J Med. 2019;380:1326-35.
Laulicht B, Bakhru S, Lee C, Baker C, Jiang X, Mathiowitz E, et al. Small molecule antidote for anticoagulants. Circulation [Internet]. 2012 [cited 2021 Jan 20]; 126:A11395. Available from: http://circ.ahajournals.org/cgi/content/ meeting_abstract/126/21_MeetingAbstracts/A11395?sid=e9490841-a812-42d8-ab48-2d661cf7fccf
Ansell JE, Bakhru SH, Laulicht BE, Steiner SS, Grosso M, Brown K, et al. Use of PER977 to reverse the anticoagulant effect of edoxaban. N Engl J Med. 2014; 371:2141-2.
Ansell JE, Bakhru SH, Laulicht BE, Steiner SS, Grosso MA, Brown K, et al. Single-dose ciraparantag safely and completely reverses anticoagulant effects of edoxaban. Thromb Haemost. 2017;117:238–45.
Clinicaltrials.gov [Database on the internet]. Study of ciraparantag for reversal of anticoagulation induced by apixaban or rivaroxaban in healthy adults [cited 2021 Jan 29]. Available from: https://clinicaltrials.gov/ct2/show/ NCT04593784
Sewell JH, Williams L, McKnight E, Nguyen A, Sarac M, et al. What is the role of andexanet alfa in the reversal of anticoagulant effects?, JAAPA. 2021;34(1):8-9.
