โรคผลเน่าของเงาะหลังการเก็บเกี่ยวและการควบคุมโดยแบคทีเรียปฏิปักษ์

บทคัดย่อ

โรคผลเน่าของเงาะ สาเหตุเกิดจากการเข้าทำลายของเชื้อราหลายชนิด ได้แก่ Lasiodiplodia theobromae, liocephalotrichum spp., Colletotrichum gloeosporioides, Pestalotiopsis sp. และ Phomopsis sp. เป็นปัญหาสำคัญที่ทำให้คุณภาพของผลเงาะลดลง อายุการเก็บรักษาสั้น งานวิจัยนี้ได้ศึกษาประสิทธิภาพของแบคทีเรียปฏิปักษ์ในการควบคุมโรคผลเน่าของเงาะ โดยแยกแบคทีเรียปฏิปักษ์ จากเมล็ดถั่วลิสง ลำไยอบแห้ง ขั้วหวีของกล้วย และเมล็ดถั่วแดง ได้แบคทีเรียปฏิปักษ์จำนวน 10 สายพันธุ์ เมื่อนำมาทดสอบประสิทธิภาพการควบคุมโรคผลเน่าที่เกิดจากการปลูกเชื้อรา L. theobromae เป็นเวลา 18 ชม. หลังจากนั้น
พ่นด้วยแบคทีเรียปฏิปักษ์ความเข้มข้น 108 cfu/ml เปรียบเทียบกับพ่นด้วยน้ำ (กรรมวิธีควบคุม) และ อิมาซาลิล 500 มก./ล. พบว่า แบคทีเรียปฏิปักษ์ สายพันธุ์ DL9, PN10 และ DL7 สามารถยับยั้ง ความรุนแรงโรคผลเน่าของเงาะได้ 57.82, 55.82 และ
52.97 % ตามลำดับ และมีประสิทธิภาพในการยับยั้งความรุนแรงของโรคได้ดีกว่าอิมาซาลิล 500 มก./ล. จากการจำแนกแบคทีเรียปฏิปักษ์ทั้ง 3 สายพันธุ์ พบว่า เป็นแบคทีเรียรูปท่อน ติดสีแกรมบวก สร้างเอ็นโดสปอร์ และสามารถสร้างเอนไซม์คะตะเลส จัดอยู่ในกลุ่ม Bacillus จากนั้นนำแบคทีเรียปฏิปักษ์ทั้ง 3 สายพันธุ์ มาจัดจำแนกชนิดด้วยชุดตรวจสอบ API test kit และ เทคนิคทางชีว
โมเลกุล พบว่า สายพันธุ์ DL7 มีลำดับนิวคลีโอไทด์ บริเวณ 16S rDNA gene เหมือนกับแบคทีเรีย Bacillus siamensis 100.00 % ส่วน PN 10 และ DL 9 มีลำดับนิวคลีโอไทด์บริเวณ 16S rDNA gene เหมือนกับแบคทีเรีย 2 ชนิด 99.91 และ 99.86% ได้แก่ Bacillus siamensis และ Bacillus amyloliquefaciens sub sp. plantarum เมื่อนำสารสกัดหยาบของแบคทีเรีย ปฏิปักษ์ PN10, DL7 และ DL9 มาทดสอบความ เป็นพิษต่อเซลล์ ไม่พบความเป็นพิษต่อเซลล์ไตลิง (African green monkey kidney) จากนั้นนำแบคทีเรียปฏิปักษ์ 3 สายพันธุ์ มาพัฒนาชีวภัณฑ์ผง 3 สูตร หลังจากเก็บชีวภัณฑ์ ที่อุณหภูมิห้อง เป็น เวลา 6 เดือน พบว่า สูตรชีวภัณฑ์ที่มีส่วนผสม แป้งข้าวเจ้า 100 ก. น้ำมันถั่วเหลือง 1 มล. และ ซูโครส 10 ก. มีอัตราการอยู่รอดของแบคทีเรียปฏิปักษ์ PN10, DL7 และ DL9 สูง เท่ากับ 7.55 x 108, 3.73 x 108 และ 8.53 x 107 cfu/g ตามลำดับ และชีวภัณฑ์ของแบคทีเรียปฏิปักษ์ PN10, DL7 และ DL9 มีประสิทธิภาพในการควบคุมโรคผลเน่าของเงาะที่ปลูกเชื้อรา L. theobromae ได้ดีเช่นเดียวกับการใช้เซลล์แบคทีเรียปฏิปักษ์โดยตรง