การประเมินประสิทธิภาพและความเสี่ยงของโซ่อุปทานมะม่วงในจังหวัดฉะเชิงเทรา

บทคัดย่อ

การประเมินประสิทธิภาพและความเสี่ยงของโซ่อุปทานมะม่วงใน จ.ฉะเชิงเทรา เป็นงานวิจัยที่ใช้การสัมภาษณ์เป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูลจากผู้เกี่ยวข้อง 2 กลุ่ม คือ สหกรณ์ชมรมชาวสวนมะม่วง จ.ฉะเชิงเทรา จำกัด และวิสาหกิจชุมชนผู้ผลิตมะม่วงส่งออก อ.บางคล้า จ.ฉะเชิงเทรา ซึ่งแต่ละกลุ่มประกอบไปด้วย เกษตรกรพ่อค้า และเจ้าหน้าที่ในหน่วยงาน โดยทำการจัดเก็บข้อมูลระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ ถึงเดือนเมษายน ปี พ.ศ. 2560 ณ สถานประกอบการของกลุ่มสมาคมชาวสวนมะม่วงทั้ง 2 กลุ่ม ผลการศึกษาสภาพโดยทั่วไปของโซ่อุปทานมะม่วงใน จ.ฉะเชิงเทรา พบว่า เกษตรกรทั้ง 2 กลุ่ม มีขั้นตอนการดำเนินงานที่คล้ายคลึงกัน แต่มีความแตกต่างกันบ้างในส่วนของแหล่งการจัดซื้อปัจจัยการผลิตและช่องทางการจัดจำหน่ายผลผลิต ผลการดำเนินงานของทั้ง 2 กลุ่ม ที่มีความแตกต่างกันคือสหกรณ์จะมีการดำเนินงานเป็นลักษณะขององค์กรที่มุ่งหวังผลกำไร โดยจำหน่ายปัจจัยการผลิตและนำผลผลิตของสมาชิกเกษตรกรไปจำหน่ายทั้งในและนอกประเทศ ขณะที่วิสาหกิจชุมชนจะเป็นองค์กรไม่มุ่งหวังกำไร แต่เป็นการรวมกลุ่มของสมาชิกเกษตรกร เพื่อให้คำปรึกษาความช่วยเหลือ และความร่วมมือในการรวบรวมผลผลิตของสมาชิกภายในกลุ่มไปจำหน่ายทั้งในและนอกประเทศ ส่วนพ่อค้าทั้ง 2 กลุ่ม พบว่า มีลักษณะการรับซื้อผลผลิตที่มีความแตกต่างกัน โดยพ่อค้าของสหกรณ์จะทำการซื้อขายผ่านสหกรณ์และเกษตรกรโดยตรง ขณะที่พ่อค้าของวิสาหกิจชุมชนจะทำการซื้อขายกับเกษตรกรโดยตรงเท่านั้น การประเมินประสิทธิภาพของโซ่อุปทานมะม่วงใน จ.ฉะเชิงเทรา ทั้ง 2 กลุ่ม มีการประเมิน 4 ด้าน คือ ด้านต้นทุน คุณภาพ ปริมาณและระยะเวลาในการส่งมอบ ผลการประเมินพบว่าไม่แตกต่างกัน โดยผลการประเมินประสิทธิภาพด้านระยะเวลาในการส่งมอบมีค่าสูงที่สุด รองลง คือ ด้านคุณภาพ ด้านต้นทุน และด้านปริมาณ ซึ่งมีผลคะแนนเฉลี่ยรวมทั้งหมดเท่ากับ 4.70, 4.56, 4.54 และ 4.36 คะแนน ตามลำดับ และผลการประเมินปัจจัยด้านความเสี่ยงที่มีผลกระทบต่อโซ่อุปทานมะม่วงใน จ.ฉะเชิงเทราของทั้ง 2 กลุ่ม พบว่า ปัจจัยความเสี่ยงที่มีผลกระทบมากที่สุดคือปัจจัยความเสี่ยงด้านสภาพอากาศ เช่น ความแปรปรวนของสภาพอากาศ และปัจจัยความเสี่ยงด้านชีววิทยาและสิ่งแวดล้อม ได้แก่ โรคและแมลงศัตรูมะม่วง