ผลของการใส่ฟางข้าวและขี้เถ้าที่มีต่อประสิทธิภาพของปุ๋ยยูเรียที่หว่านในนาข้าว

บทคัดย่อ

ดำเนินการทดลองที่ระบบการปลูกข้าวแบบตามกัน คือ ข้าว-ปล่อยที่ว่างเปล่า-ข้าว ติดต่อกัน ณ สถานีทดลองข้าวสุพรรณบุรี ในฤดูนาปรังและนาปี พ.ศ. 2541 เพื่อศึกษาผลกระทบของการใส่ฟางข้าว (อัตราส่วนคาร์บอน/ไนโตรเจน=67) และขี้เถ้าแกลบ (อัตราส่วนคาร์บอน/ ไนโตรเจน=76) ที่มีต่อประสิทธิภาพของปุ๋ยยูเรีย เมื่อใส่แบบหว่านในนาข้าวภายหลังการปักดำในอัตรา11.2 กก.ไนโตรเจน/ไร่ พบว่าสำหรับข้าวที่ปลูกในฤดูแล้งเมื่อวัดความสมดุลไนโตรเจน 15 ตอนเมล็ดสุกปริมาณไนโตรเจน 15 จากปุ๋ยที่ตรวจพบในเมล็ดจากกรรมวิธียูเรีย + ฟาง(4%) ต่ำกว่ากรรมวิธีที่ใส่ยูเรียเพียงอย่างเดียว(11%) และยูเรีย+ขี้เถ้าแกลบ (11%) อย่างไรก็ตามปริมาณการตรวจพบไนโตรเจน 15 ในฟางและราก ระหว่างกรรมวิธีการทดลองไม่แสดงความแตกต่างกัน โดยมีช่วงระหว่าง 5 ถึง 8% และ 0.26 ถึง 0.40% ตามลำดับ ปริมาณของยูเรีย ที่ใส่ให้แก่
ข้าวตอนปักดำพบเหลือตกค้างอยู่ในดินภายหลังเก็บเกี่ยวข้าวในฤดูแล้ง มีช่วงอยู่ระหว่าง 2-36% ของปริมาณไนโตรเจนที่ใส่ โดยส่วนใหญ่ที่ตรวจพบมีการสะสมอยู่ในชั้น 0-5 ซม. จากผิวดินปริมาณที่ขาดหายไปซึ่งคาดว่าเกิดการสูญเสียไนโตรเจน โดยการปลดปล่อยสู่บรรยากาศในรูปก๊าซจากระบบดินและพืชมีช่วงระหว่าง 4 ถึง 54% ของปริมาณไนโตรเจนที่ใส่ และไม่แสดงความแตกต่างกันระหว่างกรรมวิธีการทดลอง ในช่วงที่ปล่อยอินทรีย์ไนโตรเจนที่สกัดได้ในดินส่วนใหญ่อยู่ในรูปไนเตรต (NO₃-N) ผลตกค้างของไนโตรเจนจากยูเรียเมื่อใส่ให้แก่ข้าวที่ปลูกในฤดูแล้ง สามารถใช้ประโยชน์ในข้าวปลูกตามมาได้น้อยกว่า 3% ของปริมาณที่ใส่เมื่อเริ่มต้นในฤดูแล้งต้นข้าวสามารถตอบสนองต่อการใส่ไนโตรเจน อย่างมีนัยสำคัญ (P= 0.05) แต่วัสดุอินทรีย์ไม่ว่าเป็นฟางหรือขี้เถ้าแกลบ ไม่มีผลต่อผลผลิตเมล็ดและการดูดกินไนโตรเจน ผลตกค้างของปุ๋ยยูเรียเมื่อใส่ให้แก่ข้าวที่ปลูกในฤดูนาปรัง ไม่แสดงความแตกต่างกันในรูปผลผลิตเมล็ด และปริมาณการดูดกินไนโตรเจน สำหรับข้าวที่ปลูกตามมาในฤดูนาปี