ชนิด ปริมาณ และชีววิทยาของไรบนฝ้ายในประเทศไทย

บทคัดย่อ

ได้ศึกษาชนิด ปริมาณ และชีววิทยาของไรบนฝ้าย ระหว่างตุลาคม 2541 - พฤศจิกายน 2544 โดยสำรวจและเก็บรวบรวมตัวอย่างไรจากฝ้ายในแหล่งปลูก 13 จังหวัด เพื่อนำมาศึกษาลักษระทางอนุกรมวิธานในห้องปฏิบัติการ ผลการศึกษาพบไรบนฝ้าย รวม 25 ชนิด เป็นไรศัตรูฝ้าย 10 ชนิด อีก 15 ชนิด เป็นไรตัวห้ำ ไรศัตรูฝ้ายที่สำคัญที่สุดคือ ไรแมงมุมคันซาวา (Tetranychus kanzawai kishida) พบระบาดทำลายฝ้ายในพื้นที่หลายจังหวัด รองลงมาคือไรขาว Polyphagotarsonemus latus (Banks) ทำลายฝ้ายทุกครั้งที่แตกใบอ่อน ส่วนไรตัวห้ำที่พบมาก และน่าจะมีบทบาทในการควบคุมไรศัตรูฝ้ายคือ Amblyseius asiaticus Evans และ A. longispinosus (Evans) การศึกาชีววิทยาของไรศัตรูฝ้ายคือ Amblyseius asiaticus Evans และ A. longispinosus (Evans) การศฯกษาชีววิทยาของไรศัตรูฝ้าย T. kanzawai พบว่าเพศผู้สามารถเจริญเติบโตนับจากไข่-ตัวเต็มวัยได้ภายในเวลา 8.47+-0.72 วัน ส่วนเพศเมียใช้เวลา 8.14+-0.38 วัน ตัวอ่อนมีการลอกคราบ 3 ครั้ง เพศเมียที่ได้รับการผสมพันธุ์วางไข่เฉลี่ย 13.44+- 7.34 ฟอง โดยลูกที่เกิดจะมีอัตราส่วนเพศผู้ : เพศเมีย =1:7 ส่วนเพศเมียที่ไม่ได้รับการผสมพันธุ์วางไข่ได้เฉลี่ย 31.50+- 13.54 ฟอง โดยลูกที่เกิดเป็นเพศผู้ทั้งหมด การศึกษาชนิดและความแปรปรวนของประชากรไรบนฝ้ายพันธุ์ศรีสำโรง 60 ตลอดฤดูปลูก ปี 2544 ที่ศูนย์วิจัยพืชไร่นครสวรรค์ พบว่า P. latus เป็นไรศัตรูฝ้ายที่สำคัญ และพบมากที่สุดในแปลง โดยจะพบเป็นปริมาณสูงสุดในเดือนตุลาคมสอดคล้องกับประชากรของไรตัวห้ำ A. asiaticus ผลการศึกษาความสามารถของไรตัวห้ำ a. asiaticus ผลการกินไรศัตรูฝ้าย P. latus พบว่า A. asiaticus กินตัวเต็มวัยขงอ P. latus ได้ 9.33 +- 3.52 ตัว/วัน