โรคสแคปขององุ่น (Sphaceloma ampelinum de Bary)

บทคัดย่อ

เชื้อรา Sphaceloma ampelinum ตรวจพบครั้งแรกในประเทศไทย ในปี พ.ศ. 2533 จากผลองุ่นเป็นโรค Scab หรือรู้จักกันทั่วไปในหมู่ของชาวสวนองุ่น โรค "อีบุบ" เพื่อให้ทราบรายละเอียดเกี่ยวกับโรคนี้ จึงได้ทำการศึกษาในปีต่อมาพบว่า โรคนี้นอกจากพบเชื้อที่ผลแล้ว ยังตรวจพบที่กิ่ง ใบ เถา และก้านช่อ โดยเฉพาะบริเวณเนื้อเยื่อเจริญหรือส่วนที่ยังอ่อนพบว่าเป็นโรครุนแรงกว่าส่วนอื่น ลักษณะอาการของโรคเห็นเป็นแผลสีน้ำตาลถึงดำขนาดแผลไม่แน่นอน ลักษณะคล้าย canker บริเวณที่เชื้อเข้าทำลายมีการหดตัวของเนื้อเยื่อบริเวณนั้น ทำให้เกิดการบิดงอหรือบุบลงไป โรคนี้พบระบาดในท้องที่ ทำให้เกิดการบิดงอหรือบุบลงไป โรคนี้พบระบาดในท้องที่ปลูกองุ่น จ. นครปฐม สมุทรสาคร ราชบุรี เชียงราย ลำปาง พิจิตร และนครราชสีมา สภาพอากาศที่มีฝนตกปรอย ๆ หรือมีน้ำค้างลงจัดพบว่าเหมาะแก่การเจริญของเชื้อและแพร่ระบาดของโรค
ได้แยกเชื้อบริสุทธิ์จากส่วนต่าง ๆ ขององุ่นเป็นโรคจากหลายท้องที่ พบเชื้อทั้งหมด 15 isolates เชื้อราที่พบเจริญได้ดีบนอาหาร Grape Juice Agar, PDA, PSA และ Czapek Agar ตามลำดับ แต่การเจริญของเชื้อราชนิดนี้ช้ามาก ได้นำเชื้อรา บริสุทธิ์จาก isolate ราชบุรีไปทดลองพิสูจน์โรค (Koch's Postulate) โดนพ่นสปอร์ของเชื้อราที่เลี้ยงบนอาหาร PDA อายุ 2 เดือนบนกิ่งตอนและผลองุ่นไวท์มะละกา อายุ 2 เดือน องุ่นแสดงอาการของโรคภายใน 10-20 วัน และมีลักษณะอาการเหมือนที่เกิดในธรรมชาติ จึงยืนยันได้ว่าเชื้อรา S. ampelinum เป็นสาเหตุจริงของโรคอีบุบขององุ่นในประเทศไทย ซึ่งตรงกับรายงานในต่างประเทศ