การใช้ปุ๋ยพืชสดปรับปรุงความอุดมสมบูรณ์ของดินและเพิ่มผลผลิตของพืชในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

บทคัดย่อ

การศึกษาการใช้ปุ๋ยพืชสดเพื่อปรับปรุงความอุดมสมบูรณ์ของดินและเพิ่มผลผลิตของพืชในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ประกอบด้วย 4 การทดลอง ซึ่งมีลักษณะการวิจัยดังนี้ การทดลองที่ 1 เป็นการเปรียบเทียบผลของปุ๋ยอินทรีย์และปุ๋ยเคมีที่มีต่อผลผลิตข้าวโพด การทดลองนี้ได้ทำซ้ำในที่เดิมเป็นเวลา 5 ปี ติดต่อกัน พบว่าปุ๋ย อินทรีย์ต่างๆ ที่ใช้ ได้แก่ ปุ๋ยพืชสด ปุ๋ยหมัก และปุ๋ยคอก ช่วยให้ผลผลิตข้าวโพดสูงกว่าแปลงที่ไม่ใส่ปุ๋ยอินทรีย์ 50, 23, 23 และ 25% ตามลำดับ และปุ๋ยพืชสดให้ผลดีที่สุดในระหว่างปุ๋ยอินทรีย์ทุกชนิด การทดลองที่ 2 เป็นการนำผลจากการทดลองแรกมาศึกษาต่อ เนื่องจากผลวิจัยที่ผ่านมา 3 ปี มีแนวโน้มว่าปุ๋ยพืชสดช่วยให้ผลผลิตของข้าวโพดเพิ่มขึ้นสูงกว่าเมื่อใช่ปุ๋ยคอยและปุ๋ยหมัก ดังนั้น จึงได้ทำการศึกษาเปรียบเทียบผลของปุ๋ยพืชสดและปุ๋ยเคมีที่มีต่อผลผลิตข้าวโพด พบว่าแปลงที่ใช้ปุ๋ยพืชสดใฟ้ผลผลิตข้าวโพดสูงกว่าแปลงเปรียบเทียบ 25-43% และชนิดของพืชปุ๋ยสด ซึ่งได้แก่ ถั่วพุ่ม ปอเทือง และโสน ไม่ทำให้ผลผลิตข้าวโพดแตกต่างกัน และน้ำหนักสดของปุ๋ยพืชสดก่อนไถกลบจะมีอิทธิพลต่อการเพิ่มขึ้นของผลผลิตข้าวโพด การทดลองที่ 3 เป็นการนำเอาผลของการทดลองที่ 2 มาศึกษากับพืชหลักของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ กล่าวคือ การนำเอาปอเทืองและถั่วพุ่มซึ่งให้น้ำหนักก่อนการไถกลบสูงมาเป็นปุ๋ยพืชสด ในการปลูกมันสำปะหลัง พบว่า ทั้งถั่วพุ่มและปอเทืองมีแนวโน้มในการเพิ่มผลผลิตมันสำปะหลังสูงกว่าแปลงเปรียบเทียบ และระหว่างปอเทืองและถั่วพุ่มไม่มีผลทำให้ผลผลิตของมันสำปะหลังแตกต่างกัน ส่วนการศึกษาสุดท้ายได้แก่การทดสอบการใช้ปุ๋ยพืชสดในนาข้าว โดยเลือกใช้โสนอัฟริกันเป็นพืชปุ๋ยสด พบว่า ปุ๋ยพืชสดทำให้ผลผลิตของข้าวสูงกว่าแปลงเปรียบเทียบ และการใช้ปุ๋ยเคมีสูตร 16-16-8 อัตรา 25 กก./ไร่ ให้ผลผลิตข้าวใกล้เคียงกับการใช้ปุ๋ยพืชสดอย่างเดียว และการใช้ปุ๋ยพืชสดร่วมกับ การใช้ปุ๋ยสูตร 16-16-8 อัตรา 25 กก./ไร่ มีผลผลิตข้าวสูงสุด แต่มีบางท้องที่การใช้ปุ๋ยพืชสดร่วมกับปุ๋ยเคมีสูตร 16-16-8 อัตรา 12.5 กก./ไร่ สามารถเพิ่มผลผลิตของข้าวใกล้เคียงกับการใช้ปุ๋ยพืชสดร่วมกับปุ๋ยเคมีสูตร 16-16-8 อัตรา 25 กก.ไร่