การใช้ปุ๋ยหมักปรับปรุงดินนาและเพิ่มผลผลิตข้าวระยะยาว

บทคัดย่อ

การทดลองได้ใช้ปุ๋ยหมัก 5 อัตรา คือ 0 1,000 2,000 3,000 และ 6,000 กก./ไร่ ร่วมกับปุ๋ยเคมี (N, P2O5 , K2O) อัตรา 6 , 4 และ 0 กก./ไร่ เพื่อเปรียบเทียบผลระยะยาวของปุ๋ยหมักอัตราต่าง ๆ และปุ๋ยเคมีต่อผลผลิตข้าวลูกผสมพันธุ์ดีไม่ไวต่อช่วงแสง และการเปลี่ยนแปลงคุณสมบัติทางเคมีของดินนาในเขตชลประทาน ทำการทดลองตั้งแต่ปี พ.ศ. 2520-2527 โดยแบ่งการทดลองเป็น 3 ระยะ ผลการทดลองในระยะที่ 1 (พ.ศ. 2520-2521) ปรากฎว่า การใช้ปุ๋ยเคมี (N, P2O5,K2O) อย่างเดียวอัตรา 6, 4 และ 0 กก./ไร่ ให้ผลผลิตข้าวและผลกำไรจากการใช้ปุ๋ยสูงกว่าการใช้ปุ๋ยหมักทุกอัตรา
ทั้งการใส่ปุ๋ยหมักอย่างเดียวหรือใช้ร่วมกับปุ๋ยเคมี ในด้านคุณสมบัติทางเคมีบางอย่างของดินนา ไม่มีความแตกต่างกันระหว่างการใช้ปุ๋ยเคมีกับการใช้ปุ๋ยหมักทุก ๆ อัตรา การทดลองในระยะที่ 2 (พ.ศ. 2522-2525) ได้ใช้ปุ๋ยหมักอัตราต่าง ๆ ร่วมกับปุ๋ยเคมี (N, P2O5, K2O) อัตรา 6ม 4 และ 0 กก./ไร่ในฤดุแล้งและในฤดูฝนใช้เฉพาะปุ๋ยเคมีอย่างเดียว โดยเฉพาะปุ๋ยหมักอัตรา 6,000 กก./ไร่ขึ้นไป มีแนวโน้มที่จะให้ผลผลิตข้าวสูงกว่าการใช้ปุ๋ยเคมีอัตราเท่าเดิม ในฤดุแล้งพบว่าการใช้ปุ๋ยหมักตั้งแต่ 2,000 กก./ไร่ขึ้นไป มีแนวโน้มที่จะให้ผลผลิตข้าวสูงกว่าการใช้ปุ๋ยหมักอัตราอื่น ๆ และการใช้ปุ๋ยเคมีอย่างเดียวอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ส่วนในฤดูฝนผลผลิตข้าวไม่มีความแตกต่างกันระหว่างการใช้ปุ๋ยเคมีอย่างเดียวหรือการใช้ปุ๋ยหมักอัตราต่าง ๆ ในด้านคุณสมบัติทางเคมีของดินนาได้พบว่าการใช้ปุ๋ยหมักอัตราตั้งแต่ 2,000 กก./ไร่ขึ้นไป ทำให้ปริมาณของอินทรียวัตถุ ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม สูงกว่าการใช้ปุ๋ยหมัก 1,000 กก./ไร่ หรือการใช้ปุ๋ยเคมีอย่างเดียว โดยเฉพาะอย่างยิ่งปุ๋ยหมักอัตรา 6,000 กก./ไร่ เพิ่มปริมาณของธาตุอาหารพืชสูงกว่าการใช้ปุ๋ยหมักอัตราต่ำกว่าหรือการใช้ปุ๋ยเคมีอย่างเด่นชัด การทดลองในระยะที่ 3 (พ.ศ. 2526-2527) เป็นการศึกษาผลตกค้างของปุ๋ยหมักโดยใส่เฉพาะปุ๋ยเคมี (N, P2O5,K2O) อัตรา 6 , 4 และ 0 กก./ไร่ ทุกฤดูการทดลอง ในฤดูที่ 1 พบผลตกค้างของปุ๋ยหมักเฉพาะอัตรา 6,000 กก./ไร่ ส่วนฤดูถัดไปไม่มีผลตกค้างของปุ๋ยหมัก ทุก ๆ อัตรา