การควบคุมมวนลำไยโดยชีววิธี

บทคัดย่อ

การศึกษาและสำรวจศัตรูธรรมชาติของมวนลำไย Tesaratoma papillosa Drury ในระยะเวลา 4 ปี ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2524 ถึง 2527 ที่สวนลำไยของกสิกร จ. ลำพูน และเชียงใหม่ พบศัตรูธรรมชาติที่สำคัญ 2 ชนิด ได้แก่ แตนเบียนไข่ Anastatus sp. nr. japonicus และ Ooencyrtus phongi ไข่มวนลำไยถูกแตนเบียนไข่ชนิดแรกทำลายสูงสุดในปี พ.ศ. 2524 คือ 47.8% และถูกแตนเบียนไข่ชนิดที่สองทำลายสูงสุด 59.41% ในปี พ.ศ. 2525 ในการสำรวจแตนเบียนไข่ที่ทำลายไข่มวนลำไยทั้ง 2 ชนิด มักจะช้าไม่ทันกับการระบาดของมวนลำไยตัวเต็มวัยซึ่งมีการวางไข่มากที่สุดในช่วงต้นฤดูลำไย คือ ระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ถึงเมษายน ดังนั้น ในปี พ.ศ. 2527 จึงได้ทำการเพิ่มประสิทธิภาพของแตนเบียนทำลายไข่ Anastatus โดยการเลี้ยงขยายพันธุ์ในห้องปฏิบัติการและนำไปปล่อยในสวนลำไย ทำการปล่อย 4 ครั้ง เป็นจำนวนแตนเบียนที่ปล่อยไป 40,000 ตัว เพื่อควบคุมการระบาดของมวนลำไยในช่วงเวลาดังกล่าว จากการติดตามประเมินผล โดยการสำรวจกลุ่มไข่ที่ถูกแตนเบียนทำลายในช่วงปลายเดือนมีนาคมพบว่า แตนเบียนไข่ได้ทำลายกลุ่มไข่สูงถึง 100% และสำรวจไม่พบมวนลำไยในช่วงเวลาเดียวกันอีกด้วย
การศึกษารายละเอียดทางชีววิทยาของแตนเบียนไข่ทั้งสองชนิดในห้องที่มีอุณหภูมิ 25-20 C ความชื้นสัมพัทธ์ 50-70% พบว่า เมื่อใช้ไข่ไหมป่าเป็นแมลงอาศัย (alternate host) เลี้ยงแตนเบียนไข่ Anastatus ตัวเต็มวัยจะมีชีวิตอยู่ได้นาน 23-38 วัน (เฉลี่ย 30 วัน) และมีระยะการวางไข่ (fecundity) นาน 21 - 32 วัน เฉลี่ย 25 วัน) สามารถให้แตนเบียนรุ่นลูกได้ 29-161 ตัว (เฉลี่ย 92 ตัว) ส่วนแตนเบียนไข่ Ooencyrtus นั้นพบว่าการศึกษาเปรียบเทียบ ses ratio จากการเลี้ยงในห้องปฏิบัติการ และในธรรมชาติใกล้เคียงกัน คือ เพศผู้ : เพศเมียเท่ากับ 1:6.5 และ 1:5 จำนวนแตนเบียนที่ออกจากไข่มวนลำไยแต่ละฟอง 5-20 ตัว และ 2-23 ตัว ตามลำดับ และสามารถทำลายไข่มวนลำไยได้เฉลี่ย 40%
การผลิตขยายไหมป่า (Eri silkworm) Philosamia ricini Boisd. เพื่อนำเอาไข่มาใช้เพาะขยายแตนเบียนไข่ Anastatus ระหว่างเดือนสิงหาคม 2526 ถึง สิงหาคม 2527 ได้ทำการผลิตทั้งหมด 10 รุ่น ได้ไข่ไหมป่าทั้งหมด 619,652 ฟอง (ปริมาณไข่สูงสุดต่อชั่วอายุหนึ่ง ๆ 153,200 ฟอง) ผลิตแตนเบียนไข่ Anastatus ได้สูงสุดรุ่นละ 40,000 ตัว ได้นำแตนเบียนที่ผลิตได้ไปปล่อยในสวนลำไยของกสิกร ได้ไร่ละประมาณ 400 ถึง 500 บาท