พิธีกรรมทำขวัญข้าวกับวิถีเกษตรกรรมที่เปลี่ยนไป

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์ที่จะนำเสนอ
และอธิบายถึงความเป็นไปของวิถีเกษตรกรรมที่ส่งผลต่อภูมิปัญญา “การทำขวัญข้าว” โดยการทำขวัญข้าวนั้นเกิดจากความเชื่อที่ว่า ต้นข้าวมีขวัญหรือสิ่งศักดิ์สิทธิ์คุ้มครองที่เรียกว ่า แม่
โพสพ ผู้ที่ทำให้ต้นข้าวเจริญงอกงามดีหากขวัญข้าวไม่อยู่กับต้นข้าว ข้าวก็จะไม่ออกรวงหรือไม่เจริญงอกงามสมบูรณ์ ซึ่งข้าวนั้นมีความผูกพันกับวิถีชีวิตคนไทยมายาวนาน นอกจากเป็นพืชอาหารหรือพืชเศรษฐกิจแล้ว ข้าวยังถ ่ายทอดถึงวัฒนธรรม ประเพณี พิธีกรรมความเชื่อที่มีเอกลักษณ์ มีความหมายแห่งความอุดมสมบูรณ์
ซึ่งพบว่า “การทำขวัญข้าว” ภูมิปัญญาที่มีความสำคัญต่อวิถีชีวิตเกษตรกรไทยนั้น กำลังจะสาบสูญไปจากสังคมไทยเนื่องด้วยรูปแบบวิถีเกษตรกรรม
ที่ได้มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง และมีเทคโนโลยีต่าง ๆ เข้ามามีบทบาทในภาคการเกษตร วิถีเกษตรกรรมจึงมีการปรับเปลี่ยนไปในทิศทางที่เป็นภาคอุตสาหกรรมมากขึ้นกว่าในอดีตที่ผ่านมาภูมิปัญญาการทำขวัญข้าวจึงอาจหายเป็นไปตามวิถีเกษตรกรรมที่เปลี่ยนไป