การเกิดความต้านทานสารกำจัดวัชพืชหลายกลุ่มในกกหนวดปลาดุกต้านทานสารพีน็อกซูแลมในนาข้าว

บทคัดย่อ

เกษตรกรหลายรายในพื้นที่ ต.กระจัน อ.อู่ทอง จ.สุพรรณบุรี สังเกตเห็นว่าการใช้สาร พีน็อกซูแลม ซึ่งเป็นสารที่ยับยั้งการทำงานของ เอนไซม์ acetolactate synthase (ALS) ไม่สามารถ ควบคุมกกหนวดปลาดุกได้อย่างสมบูรณ์ เพื่อ พิสูจน์ให้แน่ชัดว่าประชากรของกกหนวดปลาดุก มีการพัฒนาเกิดความต้านทานต่อสารพีน็อกซูแลมในนาข้าวหรือไม่ โดยเก็บตัวอย่างเมล็ด วัชพืชจากแปลงเกษตรกรที่มีปัญหาการใช้สาร นำไปศึกษาการตอบสนองทางสรีรวิทยาของกก หนวดปลาดุกที่มีต่อสารพีน็อกซูแลม (Penoxsulam) วางแผนการทดลองแบบ split-plot design in CRD จำนวน 4 ซ้ำปัจจัยหลักคือ สารพีน็อกซูแลม มี 6 อัตรา (0, 7.03, 14.06, 28.12, 56.24 และ 112.48 กรัมสารออกฤทธิ์/เฮกตาร์) และปัจจัย รอง คือ กกหนวดปลาดุกไบโอไทป์ที่อ่อนแอ และ ไบโอไทป์ต้านทานสาร พ่นสารที่15วันหลังหว่าน การประเมินดัชนีความต้านทานสาร โดยพิจารณา ค่า I ₅₀ จากความเป็นพิษ และค่า GR₅₀ จากความ สูงและน้ำหนักสดของกกหนวดปลาดุกทั้งสอง ไบโอไทป์ที่ 5, 10, 14 และ 21 วันหลังจากได้ รับสาร พบว่า ไบโอไทป์ต้านทานสารมีค่าดัชนี ความต้านทานสารสูงกว่าไบโอไทป์ที่อ่อนแอมาก ถึง 27.10-66.30 เท่า และศึกษาความต้านทาน ข้ามของกกหนวดปลาดุกไบโอไทป์ต้านทานสาร ไปยังสารกำจัดวัชพืชชนิดอื่น ๆ ในกลุ่มที่ยับยั้ง การทำงานของเอนไซม์ ALS พบว่า การใช้ สาร bispyribac-sodium, pyribenzoxim และ pyrazosulfuron-ethylตามอัตราแนะนำ ไม่สามารถ ควบคุมกกหนวดปลาดุกไบโอไทป์ที่ต้านทานสาร พีน็อกซูแลมได้ จากนั้น ศึกษาความต้านทาน สารหลายกลุ่มของกกหนวดปลาดุกไบโอไทป์ ต้านทานไปยังสารในกลุ่มอื่น ๆ ที่มีตำแหน่งที่เกิด ปฏิกิริยาการยับยั้งภายในพืชที่แตกต่างกัน พบว่า การใช้สาร carfentrazone-ethyl (สารสัมผัสและ ทำลายเยื่อหุ้มเซลล์) และ propanil (สารที่ยับยั้ง กระบวนการสังเคราะห์ด้วยแสง ในระบบแสง II) ตามอัตราแนะนำ มีประสิทธิภาพในการควบคุม กกหนวดปลาดุกไบโอไทป์ที่ต้านทานพีน็อกซูแลม ได้จากข้อมูลการศึกษาในครั้งนี้เกษตรกรควรสับ เปลี่ยนหมุนเวียนการใช้สาร carfentrazone-ethyl และ propanil ซึ่งมีตำแหน่งการเกิดปฏิกิริยาการ ยับยั้งภายในพืชที่แตกต่างกัน เพื่อควบคุมและลด จำนวนประชากรของกกหนวดปลาดุกต้านทานสาร พีน็อกซูแลมในนาข้าวต่อไป