การสำรวจการแพร่กระจาย การเจริญเติบโต และการงอกจากเมล็ดของจ้อล่อ (Conyza sumatrensis (Retz.) E. Walker)
DOI:
https://doi.org/10.14456/thaidoa-agres.2025.16คำสำคัญ:
พืชต่างถิ่น, วัชพืช, การเจริญเติบโต, การผลิตเมล็ด, ชีววิทยาบทคัดย่อ
จ้อล่อเป็นวัชพืชต่างถิ่นที่ระบาดในประเทศไทย พบการระบาดเพิ่มขึ้นในพื้นที่การเกษตร การป้องกันกำจัดโดยวิธีผสมผสานจำเป็นต้องทราบข้อมูลชีววิทยา จึงศึกษาการแพร่กระจายของจ้อล่อในพื้นที่การเกษตรของประเทศ โดยสำรวจในพื้นที่ปลูกพืชไร่ พืชผัก พืชอุตสาหกรรม และไม้ผล ทุกภาคของประเทศ ในปี พ.ศ. 2565-2566 และศึกษาการเจริญเติบโตและการงอกของเมล็ด ในปี พ.ศ. 2566-2567 พบว่า จ้อล่อระบาดในพื้นที่การเกษตรทุกภูมิภาคทั้งพื้นที่โล่งแจ้งและมีร่มเงา ด้านการเจริญเติบโต พบว่า หลังจากเมล็ดงอกประมาณ 2 สัปดาห์ มีใบจริงซึ่งเป็นใบเดี่ยว มีอัตราการเจริญเติบโตของลำต้นและใบต่ำในช่วง 3-8 สัปดาห์หลังงอก แต่ที่ระยะ 9-10 สัปดาห์หลังงอก มีการเจริญเติบโตทางด้านลำต้นที่รวดเร็ว ดอกบานที่ระยะ 13 สัปดาห์หลังงอก และเมล็ดเริ่มสุกแก่ที่ระยะ 15 สัปดาห์หลังงอก สร้างเมล็ดได้มากที่สุดในช่วง 18 สัปดาห์หลังงอก จนถึงระยะ 29 สัปดาห์หลังงอก มีการเจริญเติบโตของลำต้นลดลง ไม่มีการออกดอกและติดเมล็ด ด้านการงอกของเมล็ด พบว่า เมล็ดสุกแก่ที่หว่านที่ระดับผิวหน้าดินมีความงอกเฉลี่ย 44% ส่วนเมล็ดที่หว่านในระดับความลึกดิน 5 10 15 20 และ 25 ซม. ไม่พบว่าเมล็ดงอกโผล่พ้นหน้าดิน ดังนั้น การป้องกันการแพร่ระบาดจ้อล่อควรทำการไถพรวนผลิกหน้าดินให้ลึกลงไปมากกว่า 5 ซม. เพื่อกลบเมล็ดบนผิวดิน และกำจัดต้นก่อนออกดอก เนื่องจากจ้อล่อสามารถผลิตเมล็ดมากกว่า 20,000 เมล็ดต่อต้น
เอกสารอ้างอิง
คมสัน นครศรี จรัญญา ปิ่นสุภา และภัทร์พิชชา รุจิระพงศ์ชัย. 2553. การเฝ้าระวังการแพร่ระบาดของ Conyza canadensis (L.) Cornq.ในพืชไร่ พืชผัก และไม้ดอกเมืองหนาว. หน้า 1478-1487. ใน: รายงานผลงานวิจัยประจำปี 2553. สำนักวิจัยพัฒนาการอารักขาพืช กรมวิชาการเกษตร.
จันทร์เพ็ญ ประคองวงศ์ จรัญญา ปิ่นสุภา เบญจมาภรณ์ ลิ้มประเสริฐ และมัตติกา ทองรส. 2552. เฝ้าระวังการแพร่กระจายของ Conyza canadensis (L.) Cronq. ในประเทศไทย. หน้า 1144-1154. ใน: รายงานผลงานวิจัยประจำปี 2552. สำนักวิจัยพัฒนาการอารักขาพืช กรมวิชาการเกษตร.
จรรยา มณีโชติ. 2548. ข้าววัชพืช ปัญหาและการจัดการ. กลุ่มวิจัยวัชพืช สำนักวิจัยพัฒนาการอารักขาพืช กรมวิชาการเกษตร. 19 หน้า.
จรัญญา ปิ่นสุภา 2562. ชีววิทยาของ Asystasia gangetica (L) T. Anderson วัชพืชที่สำคัญของประเทศไทย. หน้า 321-333. ใน: การประชุมวิชาการอารักขาพืชแห่งชาติ ครั้งที่ 14. สมาคมอารักขาพืชไทย. 12-14 พฤศจิกายน 2562. จังหวัดเพชรบุรี.
โองการ วณิชาชีวะ. 2556. เปรียบเทียบปัจจัยที่มีต่อการงอกของเมล็ดวัชพืชต่างถิ่นสกุลผักเผ็ดแม้วในประเทศไทย. วารสารแก่นเกษตร. 41(3): 317-326.
Albrecht, A.J.P., V.G.C. Pereira, C.N.Z. Souza, L.H.S. Zobiole, L.P. Albrecht and F.S. Adegas. 2018. Multiple resistance of Conyza sumatrensis to three mechanisms of action of herbicides. Available at: https://www.scielo.br/j/asagr/a/S7RJGrVzc5NKZyqwywfvBFJ/?format=pdf&lang=en. Accessed: November 10, 2024.
Anastasiu, P. and D. Memedemin. 2012. Conyza sumatrensis: A new alien plant in Romania. Botanica Serbica. 36(1): 37-40.
Bewley, J.D., K.J. Bradford, H.W. Hilhorst, H. Nonogaki. 2012. Seeds: Physiology of development, germination, and dormancy. Springer Science & Business Media. New York.
CABI (Centre for Agriculture and Biosciences International). 2023. Conyza sumathensis (tall fleabane). CABI compendium. Available at: https://www.cabidigitallibrary.org/doi/10.1079
/cabicompendium.15252. Accessed: December 14, 2023.
Florentine, S., T. Humphries and B.S. Chauhan 2021. Erigeron bonariensis, Erigeron canadensis, and Erigeron sumathensis. pp. 131-149 In: Biology and Management of Problematic Crop Weed Species. Academic press.
Green, T.D. 2010. The Ecology of Fleabane (Conyza spp.). School of Environmental and Rural Science, Faculty of Arts and Sciences, University of New England.
Hao, J., S. Qiang, Q. Liu and F. Cao. 2009. Reproductive traits associated with invasiveness in Conyza sumatrensis. Journal of Systematics and Evolution. 47 (3): 245–254.
IEWF (International Environmental Weed Foundation) .2005. Common Invasive Plants of the World. Available at: https://www.iewf.org/weedid/Conyza_sumatrensis.htm. Accessed: July 12, 2023.
Loura, D., Sahil, S. Florentine and B.S. Chauhan. 2020. Germination ecology of hairy fleabane (Conyza bonariensis) and its implications for weed management. Weed Science. 68(4): 411–417.
Mahajan, G., A. Prasad and B.S. Chauhan. 2021. Seed germination ecology of Sumatran fleabane (Conyza sumatrensis) in relations to various environmental parameters. Weed Science. 69(6): 687-694.
Marambe, B., S.P. Nissanka, L. Silva, A. Anandacoomaraswamy and M.G.D.L. Priyantha. 2002. Occurrance of paraquat-resistant Erigeron sumathensis (Retz.) in upcounty tea lands of Sri Lanka. Available at: https://www.researchgate.net/publication/236160284. Accessed: December 15, 2022.
McMaugh, T. 2005. Guidelines for surveillance for plant pests in Asia and the Pacific. ACIAR Monograph.No 119, 192 p.
Ngow, Z., R.J. Chynoweth, M. Gunnarsson, P. Rolston and C.E. Buddenhagen. 2020. A herbicide resistance risk assessment for weed in wheat and barley cropping systems in New Zealand. PLoS One. 15(6): e0234771
Plantnet. 2023. Riceweeds en-Asteraceae Plantnet. Available at:http://publish.plantnet-project.org/project/riceweeds_en/collection/collection/information/details/ERIFL. Accessed: July 12, 2023.
Thebaud, C. and R.J. Abbott. 1995. Characterization of invasive Conyza species (Asteraceae) in Europe: quantitative trait and isozyme analysis. American Journal of Botany. 82(3): 360–368.
Thebaud, C., A.C. Finzi, L. Affre, M. Debussche and J. Escarre. 1996. Assessing why two introduced Conyza differ in their ability to invade Mediterranean old fields. Ecology. 77(3): 791-804.
Department of National Parks, Wildlife and Plant Conservation. 2016. The Forest Herbarium. pp. 254-255. In: Flora of Thailand. Volume 13 Part 2 Composite (Asteraceae).
Wu, H., S. Walker, M.J. Rollin, D.K.Y. Tan, G. Robinson and J. Werth. 2007. Germination, persistence, and emergence of flaxleaf fleabane (Conyza bonariensis [L.] Cronquist). Weed Biology and Management. 7(3): 192-199.
Xu, Y., J. Ye, A. Khalofah, A.T.K. Zuan, R. Ullah and A.M. El-Shehawi. 2021.Seed germination ecology of Conyza sumatrensis populations stemming from different habitats and implications for management. PLoS One. 16(12): e0260674.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารวิชาการเกษตร
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
วารสารวิชาการเกษตร
