ผลการหลักวัสดุรองพื้นคอกไก่และมูลวัวต่อพลวัตรของปริมาณเชื้อ Escherichia coli Miguli และ Salmonella spp.

บทคัดย่อ

การทดลองเพื่อลดการปนเปื้อนของเชื้อทั้งสองชนิดในมูลสัตว์ และศึกษาปัจจัยที่ผลต่อพลวัตรของปริมาณเชื้อ E. coli และ Salmonella spp. โดยทำการทดลองหมักวัสดุรองพื้นคอกไก่และมูลวัว เปรียบเทียบกับการไม่หมักวัสดุทั้งสองชนิด การทดลองวางแผนแบบ RCB จำนวน 3 ซ้ำ ที่ศูนย์วิจัยและสาธิตและฝึกอบรมการเกษตรแม่เหียะ ระหว่างเดือนมิถุนายน-ตุลาคม พ.ศ. 2552 โดยวิธีการหมักวัสดุทั้งสองชนิดมีการให้ความชื้น 60-70% และพลิกกลับกองทุก 15 วัน เปรียบเทียบกับวัสดุรองพื้นคอกไก่และมูลวัวที่ไม่ได้หมัก โดยบรรจุในถุงพลาสติก (กระสอบปุ๋ย) สุ่มเก็บข้อมูลทุก 1 3 5 7 14 21 28 42 56 70 84 98 112 126 และ 140 วัน เพื่อตรวจหาปริมาณเชื้อ วิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงทางเคมีและหาความสัมพันธ์ของปัจจัยบางอย่างที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงของปริมาณเชื้อทั้งสองชนิด พบว่าปริมาณเชื้อ E. coli ในวัสดุรองพื้นคอกไก่หมักมีปริมาณเชื้อ E. coli ลดลง และไม่พบการปนเปื้อนหลังจาก 70 วัน  ในขณะที่วัสดุรองพื้นคอกไก่ที่ไม่หมักปริมาณเชื้อ E. coli ไม่ลดลงจากเดิม อีกทั้งยังเพิ่มปริมาณมากขึ้นจาก 2.78 เป็น 4.02 log MPN/g สำหรับมูลวัวหมักไม่พบการปนเปื้อนเชื้อ E. coli หลังจาก 84 วัน ส่วนมูลวัวที่ไม่หมักยังพบการปนเปื้อนเชื้อ  E coli แต่ปริมาณลดลงจาก 6.40 เป็น 4.69 log MPN/g ส่วนของเชื้อ Salmonella spp. ในวัสดุรองพื้นคอกไก่หมักตรวจไม่พบการปนเปื้อนหลังจากหมักไป  56 วัน ขณะที่มูลวัวต้องหมักนาน  98 วัน จึงไม่พบการปนเปื้อน แต่วัสดุรองพื้นคอกไก่และมูลวัวที่ไม่หมักยัง พบการปนเปื้อนของ Salmonella spp. จนถึงสิ้นสุดการทดลอง การลดลงขอปริมาณเชื้อทั้งสองชนิดนี้ มีความสัมพันธ์ระหว่างอัตราส่วนคาร์บอนต่อไนโตรเจน (C:N ratio) ค่าการนำไฟฟ้า (EC)ปริมาณอินทรียวัตถุ (%OM) ค่าความเป็นกรดด่าง (pH) และอุณหภูมิ กับวัสดุรองพื้นคอกไก่และมูลวัวที่ได้ทำการหมัก อย่างมีนัยสำคัญยิ่งทางสถิติ ส่วนการลดลงของปริมาณเชื้อในมูลวัวที่ไม่หมัก มีความสัมพันธ์เฉพาะ  C:N ratio และอุณหภูมิเท่านั้น ในขณะที่วัสดุรองพื้นคอกไก่ที่ไม่หมักไม่มีความสัมพันธ์กันระหว่างปัจจัยต่างๆ กับการเปลี่ยนแปลงปริมาณเชื้ออย่างมีนัยสำคัญยิ่งทางสถิติ