การปนเปื้อนเชื้อ Escherichia coli Miguli และ Salmonella spp. ในดิน และผักที่ปลูกโดยใช้มูลวัวหมักและไม่หมัก

บทคัดย่อ

การใช้มูลวัวเป็นปุ๋ยอินทรีย์ในการปลูกผัก     ส่วนใหญ่ทำให้เกิดการปนเปื้อนเชื้อ Escherichia coli   และ Salmonella spp.  แต่เมื่อหมักมูลวัวเป็นเวลา 98  วัน ทำให้ไม่พบเชื้อทั้งสองชนิดนี้ไปหรือลดลงได้   จึงทำการเปรียบเทียบการปนเปื้อนเชื้อ   E.coli และ Salmonella spp. ในดินและพืชผักที่มีการใช้มูลวัวหมักและไม่หมัก  เพื่อประเมินการปนเปื้อนเชื้อทั้งสองชนิดโดยทำการทดลองที่ศูนย์วิจัยสาธิตและฝึกอบรมการเกษตรแม่เหียะ  มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ระหว่างเดือนมกราคม - เมษายน พ.ศ.2553 โดยวางแผนการทดลองแบบ split  plot  ซึ่งมีปัจจัยหลักเป็นชนิดของผักคือ    หน่อไม้ฝรั่ง  คะน้า  ผักชีไทย   ผักชีฝรั่ง  และ สะระแหน่   ส่วนปัจจัยรองคือ   การไม่ใส่มูลวัว (กรรมวิธีควบคุม) การใส่มูลวัวหมักและไม่หมัก การดำเนินการ  3  ซ้ำและทำสุ่มเก็บบตัวอย่างดินที่ระยะ  7  21  35 และ  49  วันหลังปลูก  ส่วนตัวอย่างผักเก็บที่ระยะสุดท้ายเพียงครั้งเดียวคือที่  49  วัน   พบว่าการใส่มูลวัวหมักทำให้ไม่พบการปนเปื้อนเชื้อ  E. coli   ในตัวอย่างดินปลูก   และตัวอย่างผักทั้ง  5  ชนิด ของทุกระยะที่สุ่มตรวจ ยกเว้นที่  49  วัน  ที่พบการปนเปื้อน  E. coli  ในทุกกรรมวิธีของดินปลูกหน่อไม้ฝรั่ง   แต่การใส่มูลวัวที่ไม่หมักพบว่ามีการปนเปื้อนเชื้อทั้งสองชนิดในตัวอย่างดินปลูกผักทุกแปลงทดลองระหว่าง 3.29 - 4.93  log  MPN/g  และพบการปนเปื้อนในตัวอย่างผัก 4 ชนิด  คือหน่อไม้ฝรั่ง คะน้า   ผักชีไทยและผักชีฝรั่ง  ที่  2.78  3.11  4.38  และ  2.78  log MPN/g  ตามลำดับ   ยกเว้นสะระแหน่  สำหรับการปนเปื้อนเชื้อ  Salmonella  spp.  พบว่ามีการปนเปื้อนในดินปลูกผักทุกชนิดของทุกกรรมวิธีในบางระยะของการเก็บตัวอย่าง  แต่ในตัวอย่างผักมีการปนเปื้อนเฉพาะผักในแปลงทดลองที่ใช้มูลวัวไม่หมักเท่านั้น   ยกเว้นสะระแหน่ที่ไม่พบการปนเปื้อนในทุกกรรมวิธี   ดังนั้นการนำมูลวัวมาหมักก่อนนำมาใช้ในการปลูกผักสามารถช่วยลดการปนเปื้อนเชื้อก่อโรคทั้งสองชนิดนี้