การทดสอบความชำนาญในการวิเคราะห์ตรวจสอบคุณภาพปุ๋ยเคมี

บทคัดย่อ

การทดสอบความชำนาญในการวิเคราะห์ตรวจสอบคุณภาพปุ๋ย   เพื่อทดสอบความสามารถระหว่างห้องปฏิบัติการตรวจสอบคุณภาพปุ๋ย  ทั้งภาคราชการและภาคเอกชนในประเทศไทย  และเพื่อใช้เป็นข้อมูลประกอบการขอรับรองตามมาตรฐาน ISO/IEC  17025 ที่กลุ่มวิจัยเกษตรเคมี   สำนักวิจัยพัฒนาปัจจัยการผลิตทางการเกษตรกรมวิชาการเกษตร  ระหว่างเดือนตุลาคม พ.ศ.2548 –กันยายน  พ.ศ. 2550  โดยแบ่งการดำเนินการเป็น 2 ระยะคือ  ระยะที่ 1 จัดทำวัสดุอ้างอิง โดยใช้ปุ๋ยเชิงประกอบ 2 สูตรคือ  สูตร 0-52-34  (N-P₂O₅ –K₂O) และ 12-60-0   (N-P₂O₅-K₂O)    เพื่อใช้เป็นตัวอย่างทดลองประเมินความเป็นเนื้อเดียวกัน   โดยทดสอบค่าแปรปรวนของข้อมูลแบบทางเดียว  (one-way ANOVA)แบบไม่ตัด  outlier  และทดสอบความเสถียรของตัวอย่างได้        IRM 2 ตัวอย่างๆละ25 กก. มีค่ากำหนด 0-51.94 ± 1.14-35.40 ± 0.83 และ 12.09 ± 0.33- 60.52 ±  1.30-0 ตามลำดับระยะที่  2  เปรียบเทียบผลการวิเคราะห์ธาตุอาหารหลักในปุ๋ยระหว่างห้องปฏิบัติการตรวจสอบคุณภาพปุ๋ยในประเทศไทยที่เข้าร่วมกิจกรรม  21 ราย ซึ่งประกอบด้วยภาคราชการ 13 ราย  และจากเอกชน 8 ราย  การประเมินผลใช้ค่า  Z-score  พบว่า 80% ของห้องปฏิบัติการที่วิเคราะห์แอมโมเนียม-ไนโตรเจน  มีผลการวิเคราะห์เป็นที่น่าพอใจของส่วนที่เหลือที่  16 และ 4% มีผลอยู่ในเกณฑ์ที่น่าสงสัย  และไม่เป็นที่น่าพอใจตามลำดับ   ในการวิเคราะห์ฟอสเฟตทั้งหมด  90%  ของห้องปฏิบัติการที่ทดสอบมีผลการวิเคราะห์เป็นที่น่าพอใจ     สำหรับผลที่อยู่ในเกณฑ์น่าสงสัย และไม่เป็นที่พอใจ 5% เท่ากันส่วนการวิเคราะห์โพแทชที่ละลายน้ำ  53% ของห้องปฏิบัติการที่ทดสอบ  มีผลการวิเคราะห์เป็นที่น่าพอใจ  21  และ 26 %  ของส่วนที่เหลือที่มีผลอยู่ในเกณฑ์ที่น่าสงสัย  และไม่เป็นที่น่าพอใจตามลำดับ   คณะผู้วิจัยได้สรุปผลแจ้งให้ห้องปฏิบัติการทราบพร้อมคำแนะนำ  ซึ่งห้องปฏิบัติการที่ไม่ผ่านเกณฑ์ได้ทำการปรับปรุง  แก้ไขและทดสอบซ้ำ ได้จนผลการทดสอบเป็นที่น่าพอใจ ผลที่ได้นี้นอกจากจะทำให้คุณภาพการวิเคราะห์ปุ๋ยของห้องปฏิบัติการในประเทศไทยมีคุณภาพดีขึ้นแล้ว ยังได้วัสดุอ้างอิงภายใน 2 ชนิดสำหรับใช้ประเมินคุณภาพภายในห้องปฏิบัติการ  นับว่าเป็นการประหยัดงบประมาณในการจัดซื้อตัวอย่างอ้างอิงมาตรฐานถึง 10 ล้านบาท  และได้แจกจ่ายให้หน่วยงานที่มีความต้องการไปแล้วรวม  3 แห่ง